Η αρχή για τις "Τρωάδες" του Εθνικού Θεάτρου, σε διασκευή και σκηνοθεσία της Ελένης Ευθυμίου δεν ήταν εύκολη. Την Παρασκευή 31/07, η προγραμματισμένη πρεμιέρα αναβλήθηκε εκτάκτως για προληπτικούς λόγους ασφαλείας, εξαιτίας των πυρκαγιών που εκδηλώθηκαν στην περιοχή. Το Σάββατο 1/08, όμως, η αυλαία άνοιξε κανονικά, για να φτάσουμε στην Κυριακή 2/08, μια ημέρα που γράφτηκε με χρυσά γράμματα στην ιστορία του ελληνικού θεάτρου: η παράσταση παρουσιάστηκε πλήρως προσβάσιμη για όλους, μετατρέποντας το εμβληματικότερο αρχαίο θέατρο της χώρας σε έναν ανοιχτό τόπο ισότιμης συνάντησης.
Για πρώτη φορά στα 2.300 χρόνια της ιστορίας της, η Επίδαυρος υποδέχθηκε μια παράσταση σχεδιασμένη εξαρχής με μεριμνα για άτομα με αισθητηριακές αναπηρίες. Οι "Τρωάδες" του Ευριπίδη, παρουσιάστηκαν από το Εθνικό Θέατρο στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, με την υποστήριξη της Alpha Bank και της liminal. Το μήνυμα που στάλθηκε από τις κερκίδες ήταν ξεκάθαρο: το θέατρο δεν είναι πολυτέλεια για λίγους, αλλά ένα αδιαπραγμάτευτο κοινωνικό αγαθό που ανήκει σε όλους.
Η συγκίνηση ήταν διάχυτη παντού. Θεατές με λευκό μπαστούνι, σκύλους-οδηγούς, ειδικά ακουστικά και συνοδούς πήραν τη θέση τους στα μαρμάρινα εδώλια. Άνθρωποι με οπτικές ή ακουστικές αναπηρίες βίωσαν την παράσταση ισότιμα, δίπλα-δίπλα με το υπόλοιπο κοινό. Χάρη στη φροντίδα της προσβασιμότητας, η εμπειρία είχε ξεκινήσει πολύ πριν την έναρξη του έργου. Με δωρεάν μεταφορά από την Αθήνα, ενημέρωση στη διαδρομή από θεατρολόγους, διερμηνεία στη Νοηματική, αλλά και τη δυνατότητα τα τυφλά άτομα να αγγίξουν μακέτες του σκηνικού και δείγματα των κοστουμιών, η τέχνη έγινε αληθινά βιωματική.
Κατά τη διάρκεια της παράστασης, η τεχνολογία και η ανθρώπινη ευαισθησία συνεργάστηκαν άψογα: ζωντανή διερμηνεία στη Νοηματική Γλώσσα, υπέρτιτλοι για κωφούς και βαρήκοους, καθώς και ακουστική περιγραφή μέσω ειδικών ακουστικών επέτρεψαν σε κάθε θεατή να νιώσει τον παλμό και την ένταση του ευριπίδειου δράματος.
Όμως, η συμπερίληψη δεν σταμάτησε στην πλευρά των θεατών. Καταλύτης της παράστασης ήταν ο ίδιος ο θίασος: ένα δυναμικό ensemble 22 ερμηνευτών με και χωρίς αναπηρία, ανάμεσά τους και μέλη της ομάδας "Εν Δυνάμει". Η συνύπαρξη διαφορετικών σωμάτων και εκφραστικών μέσων στη σκηνή έδωσε στο έργο μια πρωτόγνωρη, συγκλονιστική αλήθεια.
Η τέχνη έχει τη μαγική ιδιότητα να γκρεμίζει τα αόρατα τείχη που μας χωρίζουν. Αυτό που συνέβη στην Επίδαυρο απέδειξε ότι ο πολιτισμός είναι ένας ανοιχτός χώρος, όπου χωράμε όλοι χωρίς αποκλεισμούς. Η περιοδεία των "Τρωάδων" συνεχίζεται τώρα σε όλη την Ελλάδα, μεταφέροντας παντού το πιο όμορφο μήνυμα ισότητας.
Η Αργυρώ Χιώτη, Διευθύντρια του Εθνικού Θεάτρου, δήλωσε: "Το άνοιγμα στην προσβασιμότητα που πραγματοποιήσαμε στην Επίδαυρο ήρθε ως φυσική συνέχεια και αναγκαιότητα για την παράσταση Τρωάδες, που σκηνοθέτησε η Ελένη Ευθυμίου με μεικτό θίασο, με και χωρίς αναπηρία, με τη συμμετοχή ερμηνευτ(ρι)ών από την ομάδα "Εν Δυνάμει”. Μετά την εμπειρία που βιώσαμε, μπορώ να πω με βεβαιότητα πως αυτό δεν ήταν παρά μόνο η αρχή για το Εθνικό Θέατρο. Γιατί τόσο η συνδημιουργία με άτομα με αναπηρία σε καλλιτεχνικό επίπεδο όσο και η συνύπαρξη ατόμων με και χωρίς αναπηρία ως θεατών αγγίζουν, πιστεύω, με τον πιο ουσιαστικό τρόπο τη δύναμη και τη λειτουργία του θεάτρου. Διευρύνουν τα όρια της καλλιτεχνικής δημιουργίας, διευρύνουν τα όρια της εμπειρίας της θέασης και, τελικά, διευρύνουν τα όρια του ίδιου του κόσμου μας".
Οσα δήλωσαν οι θεατές
Η Ιωάννα – Μαρία Γκέρτσου, άτομο με οπτική αναπηρία και πρόεδρος και ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Σχολής Εκπαίδευσης Σκύλων Οδηγών ΛΑΡΑ , βρέθηκε στην Επίδαυρο μαζί με το σκύλο – οδηγό της για να παρακολουθήσει τις "Τρώδες". "Για μένα, αυτή είναι μια ιστορική στιγμή, καθώς για πρώτη φορά μια αρχαία τραγωδία στην Επίδαυρο γίνεται προσβάσιμη σε τυφλά άτομα και υποδέχεται σκύλο οδηγό. Η προσβασιμότητα σε μια παράσταση απαιτεί χρόνο, εξειδίκευση και ουσιαστική δέσμευση. Η παρουσία μας εδώ είναι δικαίωμα και η ισότιμη πρόσβαση ζήτημα πολιτισμού και συμπερίληψης. Ευχαριστούμε θερμά όλους όσοι συνέβαλαν και ευχόμαστε να γίνουν περισσότερες δράσεις στο μέλλον".
Ο Φανούριος Αλιφραγκής, θεατής με οπτική αναπηρία, δήλωσε λίγο πριν την έναρξη της παράστασης: "Είναι μεγάλη η χαρά μου γιατί μου δίνεται η ευκαιρία, ως άτομο με οπτική αναπηρία, να παρακολουθήσω αυτήν την παράσταση, που πραγματικά είναι κάτι πρωτόγνωρο για μένα. Η επίσκεψη μόνο και μόνο στον τόπο αυτό, που θεωρώ ιερό, από μόνη της δίνει ιδιαίτερες δονήσεις. Θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους συντελεστές που βοήθησαν στο να πραγματοποιηθεί αυτό το εγχείρημα".
Η Μάρθα Μπάμπη, θεατής με ακουστική αναπηρία, βγήκε από το θέατρο, μετά την παράσταση, ενθουσιασμένη: "Νιώθω μεγάλη χαρά που βρέθηκα στον ιερό χώρο της Επιδαύρου. Ήταν μια μοναδική ευκαιρία που ήθελα πολύ να ζήσω και είμαι ευτυχισμένη που τα κατάφερα. Η εμπειρία με επηρέασε βαθιά και μου έδωσε πολλά μηνύματα. Χάρηκα ιδιαίτερα που συμμετείχαν άτομα από την ομάδα "Εν Δυνάμει” και εκτίμησα την καθολική προσβασιμότητα του χώρου. Όλα αυτά με κάνουν να νιώθω πραγματικά τρισευτυχισμένη".
Προπώληση εισιτηρίων: more.com
Διαβάστε Επίσης
