"Δεσποινίς Τζούλια": Στο θέατρο Χώρος το κλασικό γίνεται πεδίο σύγκρουσης και επανεφεύρεσης

Η συνάντηση του Γιάννη Τσορτέκη με την 'Ελενα Μαυρίδου δεν είναι τυχαία, υπάρχει μια υπόγεια συγγένεια που απλώς περίμενε τη σωστή στιγμή για να εκδηλωθεί. Η νέα σκηνική σύμπραξη τους στη "Δεσποινίδα Τζούλια" του Στρίντμπεργκ, που ανεβαίνει στο θέατρο Χώρος (από 11/5) μοιάζει ακριβώς με μια τέτοια περίπτωση. Οι δυο τους είχαν ήδη διασταυρωθεί φέτος θεατρικά, όταν εκείνη τον σκηνοθέτησε στον "Ταρτούφο", αποκαλύπτοντας μια σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης και καλλιτεχνικής κατανόησης. Τώρα, με τους ρόλους να μετακινούνται και τον Τσορτέκη να αναλαμβάνει τη σκηνοθεσία, η συνάντηση αυτή αποκτά μια νέα, πιο σύνθετη δυναμική.

Και οι δύο φαίνεται να μοιράζονται μια ιδιαίτερη αδυναμία στο κλασικό ρεπερτόριο με διάθεση επαναπροσδιορισμού. Αναγνωρίζουν στα εμβληματικά κείμενα την απόλυτη διαχρονικότητα και τη δυνατότητα για μια σύγχρονη ματιά. Αυτό ακριβώς είναι που καθιστά τη συνεργασία τους ενδιαφέρουσα: η επιθυμία να σκάψουν κάτω από την επιφάνεια, να αναμετρηθούν με το υλικό προσωπικά, σχεδόν σωματικά, και να ανασύρουν από αυτό κάτι επικίνδυνα επίκαιρο.

Η υπόθεση του έργου

Μια νύχτα γιορτής γίνεται πεδίο απογύμνωσης. Η Τζούλια, κόρη αριστοκρατικής οικογένειας, έλκεται επικίνδυνα από τον Ζαν, υπηρέτη του σπιτιού. Ανάμεσά τους, η Κριστίν παρακολουθεί, αφουγκράζεται και μετρά τις συνέπειες. Αυτό που αρχίζει ως παιχνίδι έλξης εξελίσσεται σε αμείλικτη αναμέτρηση δύναμης, φύλου και τάξης. Κανείς δεν βγαίνει αλώβητος. Στην νέα αυτή σκηνική εκδοχή, η μουσική παίζει ασταμάτητα, σαν παλμός που σπρώχνει τα πρόσωπα προς το όριό τους. Η ιστορία "ξεδιπλώνεται σαν πληγή", η εξουσία μετακινείται από την κοινωνική θέση στην ψυχολογική επικράτηση, και το ερώτημα γίνεται ασφυκτικό: πόσο ελεύθερος είναι τελικά ο άνθρωπος να αποδράσει από τον ρόλο που του έχει απονεμηθεί;

"Η αμείλικτη σύγκρουση ανάμεσα στην επιθυμία, την κοινωνική θέση"

Ο Γιάννης Τσορτέκης υπογραμμίζει: "Η Δεσποινίς Τζούλια, που ο Αύγουστος Στρίντμπεργκ έγραψε το 1888, καταλαμβάνει εξέχουσα θέση στην ιστορία του ευρωπαϊκού θεάτρου. Από το πρώτο του θεατρικό ανέβασμα, το έργο αναγνωρίστηκε ως ένα από τα πλέον καθοριστικά κείμενα της νεότερης δραματουργίας, καθώς συμπύκνωσε με εντυπωσιακή διαύγεια τις αισθητικές, κοινωνικές και ιδεολογικές μετατοπίσεις της εποχής του. Η οργανική του σχέση με τον νατουραλισμό, αλλά και η αδιάλειπτη παρουσία του στις σημαντικές σκηνές του κόσμου, μαρτυρούν τη βαρύτητα και τη διαχρονική του ισχύ. Πρόκειται για ένα έργο που εξακολουθεί να προκαλεί σκηνοθετικά βλέμματα, ακριβώς επειδή παραμένει ανοιχτό, ανθεκτικό και βαθιά ανήσυχο.

Στον πυρήνα του έργου, ο Στρίντμπεργκ τοποθετεί μια αμείλικτη σύγκρουση ανάμεσα στην επιθυμία, την κοινωνική θέση, το φύλο και τη βούληση για επικράτηση. Μέσα σε μία και μόνη νύχτα, οι βεβαιότητες καταρρέουν, οι ρόλοι αντιστρέφονται και η οικειότητα μετατρέπεται σε πεδίο εξουσίας. Η μεγάλη αξία του έργου βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη δραματουργική του οξύτητα: στο ότι φωτίζει, με σχεδόν ανελέητη καθαρότητα, τους μηχανισμούς εξάρτησης, ταπείνωσης και πτώσης που διέπουν τις ανθρώπινες σχέσεις που παραμένουν αναγνωρίσιμοι έως σήμερα. Γι’ αυτό και το έργο συνεχίζει να συγκινεί, να ταράζει και να διεκδικεί τη θέση του στο παρόν".

Στη "Δεσποινίδα Τζούλια", η κοινή ευαισθησία των πρωταγωνιστών της 'Έλενας Μαυρίδους, της Νεκταρίας Γιαννουδάκη και του Γιάννη Τσορτέκη φαίνεται να βρίσκει πρόσφορο έδαφος. Το έργο του Στρίντμπεργκ, με τη βίαιη συναισθηματική του ένταση και τη ρευστότητα των ρόλων εξουσίας, γίνεται πεδίο όπου μπορούν να κινηθούν ελεύθερα, να ρισκάρουν σε μια παράσταση αιχμηρή, ανήσυχη και ανθρώπινη. Ίσως τελικά αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία δεν είναι μόνο η επιστροφή στο κλασικό, αλλά ο τρόπος: με τόλμη, προσωπικότητα και μια εμφανή ανάγκη να ειπωθούν ξανά οι ιστορίες από την αρχή- σαν να μας αφορούν τώρα, επειγόντως.

Προπώληση εισιτηρίων: more.com