"Ταξίδι" στην Αστόρια του Μεσοπολέμου με την Έβελυν Ασουάντ

Σε ένα παράλληλο σύμπαν, αν είχε ακούσει τους δικούς της, θα ήταν βιολόγος ή δασκάλα. Το πείσμα της Έβελυν Ασουάντ -και "η ανάγκη της για ρίζες" όπως λέει- την έκανε να ποντάρει στο θέατρο, το οποίο είχε ως όχημα έκφρασης από όταν ήταν νήπιο. Για να πρωταγωνιστεί ωστόσο, στη μουσική παράσταση "Αστόρια" των Βασίλη Μαυρογεωργίου και Κωνσταντίνου Σαμαρά σε σκηνοθεσία και σενάριο αντίστοιχα που παρουσιάζεται στο θέατρο Παλλάς, αλλά και στη σειρά του Alpha "Το Σπίτι Δίπλα Στο Ποτάμι", το "στοίχημα" το κέρδισε και με το παραπάνω. Σήμερα, μας αφηγείται την ιστορία της Τασούλας που υποδύεται, αλλά και τη δική της.

>Ποια είναι η Τασούλα που πήρε το ατμόπλοιο για την Αστόρια;
Είναι ένα κορίτσι που ταξιδεύει ως την Αμερική, λογοδοσμένο ήδη με τον άντρα της φωτογραφίας που έχει μαζί του. Δε γνωρίζει κάτι άλλο για εκείνον. Η Τασούλα ξεκινά πολύ αθώα, για μία καλύτερη ζωή και σύντομα έρχεται αντιμέτωπη με την εκμετάλλευση, τη μοναξιά, τη σκληρότητα της ξενιτιάς και την ανάγκη να σταθεί στα πόδια της. Είναι δυναμική, πεισματάρα και ρεαλίστρια.

>Μοιάζετε;
Έχει μία φοβερή επιμονή, τη βλέπω κι εγώ σε μένα. Αν πιστεύει σε κάτι, δεν τα παρατάει εύκολα. Με συγκινεί πολύ αυτή η δύναμη που επιστρατεύει για να μην "καταπιεί" η Νέα Υόρκη την ίδια και τα όνειρά της. Έχει τη φλόγα που σε κάνει να λες "θα τα καταφέρω". Μοιάζουμε σε αυτό αλλά και στην ανάγκη που έχει να ανήκει κάπου, να δημιουργήσει τον δικό της κόσμο σε ένα περιβάλλον ξένο ώστε να αισθάνεται ασφαλής.

>Το έχεις προσπαθήσει;
Πιστεύω ότι και μέσα από την τέχνη μου προσπαθώ να δημιουργήσω τόπους οικείους για να ανήκω. Δηλαδή αυτή η αναζήτηση της ταυτότητας με αφορούσε από πολύ μικρή, ίσως και λόγω της καταγωγής μου. Προσπαθούσα να βρω τρόπους να νιώσω ότι είμαι κι εγώ κομμάτι του περιβάλλοντός μου, να προσαρμοστώ σε αυτό.

>Αυτή η ανάγκη πήγαζε από εσένα ή είχες εισπράξει συμπεριφορές που σε είχαν φέρει σε δύσκολη θέση;
Μικρή σίγουρα είχα εισπράξει ρατσιστικές συμπεριφορές. Βέβαια, ήταν περισσότερο για την εμφάνισή μου επειδή μπορεί να είχα λίγα παραπάνω κιλά. Για την καταγωγή μου (σ.σ. ο πατέρας της είναι Σύριος) ίσως ήταν προσωπικό το ζήτημα. Γιατί εγώ αισθανόμουν ότι θα με αντιμετώπιζαν διαφορετικά εξαιτίας της. Μεγαλώνοντας, άρχισα να αποδέχομαι και να αγαπώ αυτήν τη συνθήκη σιγά σιγά.

>Ποιο είναι το αντίκρυσμα της παράστασης Αστόρια στο σήμερα; Γιατί αυτό το έργο τώρα;
Παρότι διαδραματίζεται κατά τη δεκαετία του ’20, είναι σοκαριστικά επίκαιρη, όπως και η μετανάστευση, η προσφυγιά, ο ξεριζωμός, πόσο μάλλον μετά από τα τελευταία γεγονότα. Ο κόσμος γίνεται πιόνι της παγκόσμιας σκακιέρας που εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ισχυρών. Αλλά και όσοι δεν είναι σε εμπόλεμη ζώνη, εγκαταλείπουν τόπους και οικογένειες με την ελπίδα μιας καλύτερης ζωής σε επαγγελματικό και προσωπικό επίπεδο. Συμβαίνει ακόμα, κι ας μη φτάνουν στο Ellis Island με ατμόπλοια.

>Είναι πολύ έντονο και το ζήτημα της γυναικείας χειραφέτησης, επίσης.
Πράγματι, είναι πολύ έντονο και το ζήτημα της γυναικείας χειραφέτησης. Στο ανδροκρατούμενο περιβάλλον των ‘20s, η Τασούλα καταφέρνει να επιβληθεί και να γίνει "businesswoman", όπως τη λέμε στο έργο. Αυτή η πάλη της γυναίκας να βρει τη φωνή της και τη θέση της σε μια πατριαρχική δομή, είναι κάτι που μας απασχολεί μέχρι και σήμερα. Αν και έχουμε προχωρήσει ως κοινωνία και, σήμερα, ίσως δεν μας απαγορεύουν να μιλήσουμε, αλλά μας καταπιέζει η ανάγκη να είμαστε "τέλειες", "επιτυχημένες", "ανθεκτικές" — ακριβώς όπως η Τασούλα που, για να επιβιώσει στη Νέα Υόρκη, έπρεπε να πνίξει την ευαλωτότητά της και να γίνει μια σκληρή επιχειρηματίας. Η καταπίεση του τότε ήταν ορατή, Η καταπίεση του σήμερα είναι κρυφή, εσωτερική: είναι ο φόβος να αποτύχουμε, ο φόβος να μην "ανήκουμε", ο φόβος να δείξουμε τις αδυναμίες μας. Αυτή η συνθήκη λειτουργεί και ως φυλακή αφού πολλοί νιώθουν εγκλωβισμένοι στο συνεχές κυνήγι μιας καλύτερης καριέρας.

>Η Αστόρια είναι μία μουσική παράσταση. Εκτός από την επιπρόσθετη τροχοπέδη που κουβαλά στη βάση της για να αποδοθεί σωστά, θεωρείς ότι θα είναι πιο δύσκολο να βρει το δικό της κοινό;
Ισχύει, έχει μία επιπρόσθετη δυσκολία το ότι πρέπει να είναι άρτια τόσο δραματουργικά όσο και μουσικά σε τεχνικό επίπεδο. Από την άλλη, θεωρώ ότι το μουσικό στοιχείο θα προσελκύσει ευκολότερα όσους δε θα παρακολουθούσαν ένα αμιγώς θεατρικό έργο. Στην παράσταση, η μουσική προκύπτει μέσα από τη δραματουργία, δεν προστίθεται ως ξένος παράγοντας. Δεν είναι ένα τυπικό μιούζικαλ, π.χ. πολλές σκηνές έχουν τραγούδια, γιατί το καφενείο μετατρέπεται σε Καφέ-Αμάν, οπότε δικαιολογούνται.

>Το καφενείο της Τασούλας λειτουργεί ως τόπος συνάντησης, εξομολόγησης και ελπίδας, ως "άλλο καταφύγιο". Το δικό σου ποιο είναι;
Όταν χρησιμοποιώ αυτήν τη λέξη, τη συνδέω πολύ με την ασφάλεια που τη συνοδεύει. Οπότε για μένα καταφύγιο είναι κάθε χώρος, τόπος ή συνθήκη κατά την οποία δε χρειάζεται να αποδείξουμε τίποτα, είμαστε απλώς ο εαυτός μας. Είναι οι άνθρωποι που μας επιτρέπουν να βγάλουμε την πανοπλία μας, που νιώθουμε ότι μας αποδέχονται ακριβώς όπως είμαστε, χωρίς μάσκες και προσωπεία. Παράλληλα, υπάρχει και το καλλιτεχνικό καταφύγιο που, με έναν τρόπο για μένα είναι η σκηνή. Εκεί συχνά νιώθω απόλυτα ελεύθερη, μπορεί και περισσότερο από ό,τι νιώθω στη ζωή μου.

>Στη σκηνή όμως, δεν υποδύεσαι εσένα.
Πράγματι, αλλά υποδυόμενη άλλους, βρίσκεις και την δική σου κάθαρση. Για εμένα που κάπως δυσκολεύομαι να εκφραστώ κοινωνικά, αυτό είναι η δημιουργία· ένα καταφύγιο όπου αισθάνομαι ελεύθερη επειδή δεν πρέπει οπωσδήποτε να είμαι ο εαυτός μου. Μπορώ να είμαι οτιδήποτε, άρα δεν περιορίζομαι.

>Δεν είναι κάπως αντιφατικό αυτό λόγω σκηνοθεσίας;
Στο θέατρο ανακαλύπτεις κομμάτια του εαυτού σου που δε φανταζόσουν ότι υπάρχουν. Στη ζωή μας και εξαιτίας των κοινωνικών συνθηκών συνηθίζουμε να φοράμε μάσκες, που μας εμποδίζουν να αναγνωρίσουμε κάποια, πιο βαθιά κρυμμένα στοιχεία. Ασυνείδητα τα κρύβουμε. Προσωπικά, ανακάλυψα πολλές απρόσμενες ποιότητες όταν συμμετείχα στη θεατρική ομάδα Σημείο Μηδέν.

>Πότε κατάλαβες ότι μπορείς να τραγουδήσεις καλά;
Από μικρή μου άρεσε και κάπου στο Λύκειο έπρεπε να επιλέξω. Με κέρδισε η υποκριτική καθότι πιο ευρεία. Στη σχολή άκουγα πολύ ρεμπέτικο ωστόσο, γνώρισα κάποιους μουσικούς όταν τη τελείωσα και ξεκίνησα να δουλεύω σε ρεμπετάδικα παράλληλα με το θέατρο.

>Η συμμετοχή σου στο συγκρότημα Pagan πώς σε έχει επηρεάσει σε υποκριτικό επίπεδο;
Σίγουρα είναι μια αμφίδρομη σχέση. Επειδή συνδυάζει τη μουσική με πιο performative στοιχεία, η θεατρική μου εμπειρία έπαιξε τόσο σημαντικό ρόλο που, γι᾽αυτούς είμαι "τραγωδίστρια". Εξαρχής, υπήρχε η πρόθεση να αναδειχθεί η δραματουργία των τραγουδιών γεγονός που μου πρόσφερε το πεδίο να ενσωματώσω οργανικά τη θεατρικότητα και την κίνηση στον τρόπο ερμηνείας.

>Στο μεταξύ, και η Ασπασία που ενσαρκώνεις στη σειρά "Το Σπίτι Δίπλα Στο Ποτάμι" στον Alpha ασχολείται με το τραγούδι. Είναι η μουσική για σένα κριτήριο για να αποδεχθείς μία πρόταση;
Λειτουργεί ως ισχυρό κίνητρο, αλλά με ενδιαφέρει περισσότερο αν ο ρόλος έχει κάτι να πει, αν με μετακινεί εσωτερικά, αν υπάρχει δηλαδή ουσία σε αυτό που πάμε να κάνουμε, όπου κι αν βρίσκεται. Η πρόκληση είναι που με νοιάζει. Στην προκειμένη περίπτωση πάντως, ο σκηνοθέτης Αντώνης Αγγελόπουλος μου ενέπνευσε πολλή εμπιστοσύνη όταν συναντηθήκαμε, είναι κι εκείνος πολύ τελειομανής. Μέχρι τότε ήθελα περισσότερο να κάνω σινεμά.

>Με την πολυβραβευμένη ταινία "Πίσω Από Τις Θημωνιές" της Ασημίνας Προέδρου, χτύπησες φλέβα.
Ναι, είχα ένα πολύ μικρό ρόλο. Η ταινία ήταν φοβερή. Και μόνο που γνώρισα την Ασημίνα, είμαι πολύ τυχερή. Επειδή στην Ελλάδα δε γίνονται πολλές ταινίες και ήθελα να ασχοληθώ με τον φακό, δοκίμασα τη μικρή οθόνη και ενθουσιάστηκα.

>Τυχαίο που και η Τασούλα και η Ασπασία ζουν στο παρελθόν;
Πάντα, όταν σκεφτόμουν την τηλεόραση, ήθελα να κάνω σειρά εποχής. Είναι ένα ταξίδι στον χρόνο κατά το οποίο προσπαθείς να μπεις σε μια άλλη ηθική, σε μια άλλη σωματικότητα και αυτό είναι το ενδιαφέρον.

>Θα προτιμούσες να είχες γεννηθεί σε παλαιότερη εποχή;
Κάθε εποχή έχει τα δύσκολά της. Στο παρελθόν, οι άνθρωποι έχουν βιώσει πολύ δύσκολες καταστάσεις και ειδικά οι γυναίκες. Στις μέρες μας, τα προβλήματα είναι λιγότερο εμφανή, αλλά υπαρκτά. Σήμερα υπάρχει μία πιο "υπόγεια" βία.

>Άρα τι είναι δυσκολότερο; Το να δίνεις φωνή στα καταπιεσμένα θέλω μιας άλλης εποχής ή το να διαπιστώνεις πως η καταπίεση υπάρχει ακόμη;
Η έκφραση του παρελθόντος ενέχει τη δυσκολία να βρεις τη σωματικότητα και την έκφραση εκείνης της εποχής. Όμως, θεωρώ πως η πραγματική πρόκληση έρχεται όταν συνειδητοποιείς ότι η σημερινή καταπίεση βρίσκεται πίσω από την ψευδαίσθηση της απόλυτης ελευθερίας. Γιατί σήμερα, μπορεί στον δυτικό κόσμο τουλάχιστον, να μη μας απαγορεύεται να μιλήσουμε, αλλά μας καταπιέζει η ενδόμυχη ανάγκη της τελειότητας σε όλους τους τομείς. Το να δίνεις φωνή στην Τασούλα του τότε είναι στην πραγματικότητα ένας τρόπος να μιλήσεις για όλα εκείνα που μας φιμώνουν σήμερα, με έναν πιο εκλεπτυσμένο αλλά εξίσου βίαιο τρόπο.

*Η Έβελυν Ασουάντ πρωταγωνιστεί στη μουσική παράσταση Αστόρια που κάνει πρεμιέρα στις 19 Μαρτίου στο Θέατρο Παλλάς, στο μουσικό θέατρο Γιοζεφίνε η αοιδός ή Ο λαός των ποντικιών στη Λυρική Σκηνή, ενώ θα εμφανιστεί με τους Pagan για ένα live στις 21 Ιουνίου στην Τεχνόπολη.

Ακολούθησε το Αθηνόραμα στο Facebook, Tik Tok και το Instagram.