Ακυκλοφόρητες φωτογραφίες από την 'Κόμισσα της Φάμπρικας' και μερικές σκέψεις του Σταμάτη Φασουλή

Ο Σταμάτης Φασουλής, με τη γνώριμη ευαισθησία και τη σκηνική του οξυδέρκεια, αναδεικνύει την κοινωνική και πολιτική δυναμική του έργου των Ασημάκη Γιαλαμά και Κώστα Πρετεντέρη, "Η κόμισσα της φάμπρικας", διαβάζοντάς το ως ένα σχόλιο πάνω στις ταξικές αντιθέσεις, τα ανθρώπινα πάθη και την αδιάκοπη προσπάθεια της Ελλάδας να ξαναβρεί τη θέση της μετά τον πόλεμο και τον εμφύλιο. Η παράσταση εντάσσεται και στο πλαίσιο των 100 χρόνων από τη γέννηση του Κώστα Πρετεντέρη, τιμώντας τη μνήμη ενός από τους σημαντικότερους δημιουργούς του ελληνικού θεάτρου και κινηματογράφου.

Στον πρωταγωνιστικό ρόλο της δυναμικής και γοητευτικής Κόμισσας, η Δήμητρα Ματσούκα δίνει μια ερμηνεία γεμάτη ένταση και θηλυκή αυτοπεποίθηση, ενώ απέναντί της ο Γιώργος Πυρπασόπουλος ενσαρκώνει τον ευσυνείδητο αστυνόμο, που προσπαθεί να της "φορέσει τις χειροπέδες της κλέφτρας" — μόνο και μόνο για να παραδοθεί τελικά εκείνος στις χειροπέδες του έρωτα. Δίπλα τους, ένα πολυπληθές και εξαιρετικό καστ: Σάρα Γανωτή, Αντιγόνη Δρακουλάκη, Νίκος Σταυρακούδης, Γιώργος Μπινιάρης, Ιάσων Παπαματθαίου, Κυριάκος Σαλής, Κοραλία Τσόγκα, Βαγγέλης Σαλευρής, Μαργαρίτα Λουμάκη και Μαρία Ελευθεριάδη δίνουν πνοή στους χαρακτήρες μιας ολόκληρης εποχής.

Η δράση εκτυλίσσεται στην Αθήνα του 1966- ανάμεσα σε βίλες, αυλές, εργοστάσια, αστυνομικά τμήματα και ζαχαροπλαστεία, με φόντο πολιτικές εντάσεις, συνδικαλιστικούς αγώνες και κοινωνικές ανισότητες. Μια νεαρή αστή προσπαθεί να σώσει την αδελφή της από την κοινωνική κατακραυγή, μπλέκει σε μια παρεξήγηση και καταλήγει να προσποιείται την εργάτρια. Από αυτή τη σύγκρουση γεννιέται ένας έρωτας πέρα από ταξικές διαφορές — ένας έρωτας που γίνεται σύμβολο ελευθερίας και πίστης στο ανθρώπινο μεγαλείο.

Η παράσταση που μόλις ξεκίνησε να παίζεται στο  Embassy Theater, σε παραγωγή των Αθηναϊκών Θεάτρων δεν είναι μια νοσταλγική αναβίωση. Είναι μια παράσταση που, μέσα από το γέλιο, αποκαλύπτει τη διαχρονική μάχη ανάμεσα στην ιδεολογία και το συναίσθημα, στην ευθύνη και τον έρωτα, στο καθήκον και την ελευθερία. Ο Σταμάτης Φασουλής υπογράφει μια σκηνοθεσία γεμάτη ρυθμό, χιούμορ και ανθρωπιά, δίνοντας νέα ζωή σε ένα κείμενο που εξακολουθεί να μιλά με αλήθεια και συγκίνηση στο σήμερα.

Διαβάστε όσα μοιράζεται ο Σταμάτης Φασουλής για την παράσταση

Τα εορταστικά του καθημερινού

Πριν μπει η τηλεόραση στο σπίτι για χάζεμα, είχαμε το ραδιόφωνο για συντροφιά. Εκεί τον πρωτοάκουσα σαν όνομα. Κώστας Πρετεντέρης. Ήμουν σε μία ηλικία αλλά και σε μία εποχή που μου αρκούσε ο ήχος για να πλάσω την εικόνα. Κι όσο για το "Κώστας", είχα πολλά πρόσωπα γνωστά που από τη σύνοψή τους ζωγράφισα το πρόσωπο. Αλλά ο ήχος του επωνύμου "Πρετεντέρης" έβαλε σε λειτουργία το εικονοπλαστικό τμήμα της παιδικής φαντασ(ιοπληξ)ίας μου και αμέσως, πριν καλά-καλά τελειώσει το "Πρετεντέρης", ήταν σαν άκουγα να κυλάνε βότσαλα σε σκάλα από άσπρο μάρμαρο. 

Όταν ύστερα από μερικά χρόνια άρχισα να καταλαβαίνω (;) περισσότερα, ο Πρετεντέρης έγινε η ραδιοφωνική μου συντροφιά. "Σας χαιρέτησα; Δεν σας χαιρέτησα;" Δεν ρωτάω εγώ. Ο Μικές του Γιάννη Βογιατζή στο Ημερολόγιο ενός θυρωρού κάνει την ερώτηση, και μαζί μ’ αυτόν όλη η Ελλάδα το κάνει καθημερινό της σύνθημα κι αστείο. Είναι η εποχή που τα μίνι ραδιοφωνικά σίριαλ όχι μόνο χαρίζουν γέλιο, αλλά και καθορίζουν χιούμορ, τρόπο ομιλίας και συμπεριφορές. Του Πρετεντέρη άφησαν εποχή…. Κορωνίδα τους, βέβαια, τα Καθημερινά του καθημερινού, με έναν Δημήτρη Χορν τόσο καθημερινό και τόσο ξεχωριστό, τόσο δίπλα σου και τόσο μοναδικό. Νομίζω ότι εδώ ο Πρετεντέρης κέρδισε το μεγάλο στοίχημα: να μετατρέψει την "πλάκα" σε χιούμορ. 

Αλλά και στην τηλεόραση, αργότερα, οι επιτυχίες του ήταν όχι μόνο τεράστιες αλλά και καθοριστικές για την πορεία αυτού που λέγεται "κωμική σειρά": Ο κύριος συνήγορος με τον Γιάννη Μιχαλόπουλο, Η κοκορόμυαλη με την Κατερίνα Γιουλάκη, Η γειτονιά μας, Ο ονειροπαρμένος με τον Κώστα Βουτσά, Εκείνες κι εγώ με τον Λάμπρο Κωνσταντάρα, που το επανέλαβε πριν από λίγα χρόνια ο Γιάννης Μπέζος, και τόσα άλλα. Είχε ένα μεγάλο χάρισμα ο Κώστας Πρετεντέρης: δεν ακολουθούσε την εποχή, πήγαινε μαζί της χέρι χέρι. Όταν η επιθεώρηση και η κωμωδία θριάμβευε στην ελληνική σκηνή, ο Πρετεντέρης ήταν απ΄ τους πρώτους που τις υπηρέτησαν. Μόλις έσκασε μύτη το ραδιόφωνο, μετά το σινεμά και τέλος η τηλεόραση, δεν περίμενε να διαμορφωθεί μια κατάσταση και μετά να ακολουθήσει. Ήταν αυτός ο ίδιος που έμπαινε απ’ τους πρώτους και τη διαμόρφωνε. 

Αλλά και στο θέατρο ήταν ο πρώτος που σε κωμωδία, μέσα στο τρομοκρατικό κλίμα της εποχής, άγγιξε με την Κόμισσα της φάμπρικας το μετεμφυλιακό ζήτημα: με ένα εύρημα που η σκούφια του κρατάει από τα γεννοφάσκια της κωμωδίας (με το ίδιο όνομα τρεις άνθρωποι), κάνει την Αθήνα (αλλά και την Ελλάδα ολόκληρη μετά την κινηματογραφική μεταφορά) να σκάσει επιτέλους το χειλάκι της με το μεγάλο της το βάσανο. Γιατί αυτό κάνει η κωμωδία, αυτό κάνει ο Πρετεντέρης: παίρνει τη συμφορά και την βλέπει από μια άλλη μεριά - τη μεριά της σάτιρας - και την κάνει διπλανή, βιώσιμη και αντιμετωπίσιμη. Στο θέατρο βέβαια οι επιτυχίες είναι απανωτές. Και μόνο οι τίτλοι των έργων φέρνουν στη μνήμη ηθοποιούς, ατάκες, γέλια.

Θεατρικά έργα όπως Τα παιδιά μας οι κέρβεροι με την κυρία Κατερίνα κι έναν εκπληκτικό Γιώργο Δάνη, Ο εμίρης και ο κακομοίρης με το δίδυμο τότε Φωτοπούλου – Ηλιοπούλου, Δεσποινίς διευθυντής, κωμωδία, στο θέατρο Κοτοπούλη, από τον θίασο Τζένης Καρέζη (ακόμα θυμάμαι τον Παπαγιαννόπουλο να λέει όταν βλέπει την κόρη του Καρέζη να αγκαλιάζεται με τον Αλεξανδράκη: "Τι έγινε, ρε παιδιά, γιατί πιανόσαστε;"· κι είναι σαν να ακούω την Τζένη στο "Κύριε Σαμιωτάκη… γυρίιιιιιισατεεεεε;"), Μιας πεντάρας νιάτα, κωμωδία στο θέατρο Μινώα με τον Στέφανο Ληναίο, Η κόμισσα της φάμπρικας, Κάτι κουρασμένα παλικάρια, Ένας ιππότης για την Βασούλα, πάλι με την Καρέζη, και, και, και… Πέρασαν τα χρόνια και τώρα πια όταν ακούω "Πρετεντέρης" είναι σαν κατρακυλάνε βότσαλα τα γέλια, στις άσπρες σκάλες του Θεάτρου. 

Σας χαιρέτησα. Δεν σας χαιρέτησα;

Χαιρετώ σας, κύριε Πρετεντέρη.

Πηγή: Κώστας Πρετεντέρης, Θεατρικά Β΄,
Βιβλιοπωλείον της ΕΣΤΙΑΣ, Αθήνα 2016.

Προπώληση εισιτηρίων: more.com