Σοφία Σπυράτου πώς έφερες το σινεμά στο θέατρο μέσα από τον "Αόρατο επισκέπτη" του Οριόλ Πάουλο;

Είναι πάντα μεγάλη χαρά να μιλάς με ανθρώπους του θεάτρου που έχουν κατορθώσει πάρα πολλά, έχουν γεμίσει το βιογραφικό τους με πολλές επιτυχίες, έχουν δοκιμαστεί σε μεγάλες προκλήσεις με όχημα το ταλέντο και τη δημιουργικότητά τους, και ταυτόχρονα παραμένουν σε χαμηλούς τόνους. 'Ένας τέτοιος άνθρωπος είναι η πολύπειρη σκηνοθέτης και χορογράφος Σοφία Σπυράτου που έχει κατακτήσει τον τίτλο της ήρεμης δύναμης, με το όνομά της να έχει ταυτιστεί με υψηλών προδιαγραφών, μεγάλου μεγέθους όσο και πολυπληθή θεάματα και θεατρικές παραστάσεις. 'Όπως μάς είπε το αποδίδει στην άμεση γλώσσα επικοινωνίας που βρίσκει πάντα με τον κόσμο, ακόμα κι αν μιλάμε για 300 άτομα (όπως έγινε στην μεγάλη παραγωγή του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2017 "Εδώ είν’ αλώνι για χορό!"). 

Στη συζήτησή μας με αφορμή τη θεατρική μεταφορά της ταινίας του Οριόλ Πάουλο "Αόρατος επισκέπτης" στο θέατρο "Κάτια Δανδουλάκη", την οποία μετέτρεψε μαζί με μια πολύ ικανή ομάδα συντελεστών σε μια ατμοσφαιρική παράσταση με έντονο το κινηματογραφικό στοιχείο, τη δημιουργία διαφορετικών χώρων δράσης και τα flashbacks, μάς εξηγεί πώς ο Οριόλ Πάουλο επαναπροσδιορίζει το είδους του ψυχολογικού θρίλερ. Αναφέρθηκε επίσης στην Κάτια Δανδουλάκη, με την οποία συνεργάζονται πρώτη φορά αν και γνωρίζονται χρόνια, αλλά και σ’ ένα από τα αγαπημένα της είδη, το αστυνομικό μυστήριο.

Κάτια Δανδουλάκη, Χρήστος Πλαΐνης, Θανάσης Πατριαρχέας, Μελίνα Λεφαντζή, Ντίνος Σπυρόπουλος, Χλόη Μάντζαρη πρωταγωνιστούν στο ψυχολογικό θρίλερ του Ισπανού δημιουργού, που παρακολουθεί τις προσπάθειες μιας δαιμόνιας δικηγόρου να ανακαλύψει αν είναι πράγματι ένοχος ένας επιτυχημένος επιχειρηματίας που βρίσκεται κατηγορούμενος για τον φόνο της ερωμένης του. Το σίγουρο είναι ότι "χρειαζόμαστε τον θεατή αμφίρροπο, να μην είναι σίγουρος μέχρι το τέλος για το τι έχει συμβεί μέχρι το ανατρεπτικό φινάλε", σύμφωνα με την Σοφία Σπυράτου.

Πώς γνωρίσατε τον "Αόρατο επισκέπτη" του Οριόλ Πάουλο;

Ο "Αόρατος επισκέπτης" είχε γραφτεί αρχικά ως σενάριο ταινίας, γιατί ο Οριόλ Πάουλο είναι ένας πολύ γνωστός δημιουργός που γράφει τόσο για τηλεοπτικές σειρές όσο και για τον κινηματογράφο. Στην Ελλάδα έγινε περισσότερο δημοφιλής μέσω του Netflix. Εγώ έτυχε να δω την ταινία πριν από μερικά χρόνια και με εντυπωσίασε. Συμπτωματικά, την είχε δει και η Κάτια Δανδουλάκη, η οποία επίσης ενθουσιάστηκε, αλλά αναρωτιόταν πώς θα μπορούσε να μεταφερθεί στο θέατρο. Η αλήθεια είναι ότι έχει μεγάλες δυσκολίες. Πράγματι, είναι πολύ πιο εύκολο να μετατρέψεις ένα θεατρικό έργο σε ταινία παρά μια ταινία σε θεατρικό έργο.

Πώς καταφέρατε να κάνετε το σινεμά θέατρο;

Κάναμε τη διασκευή μαζί με την μεταφράστρια Λουίζα Μητσάκου. Προκειμένου να τα καταφέρουμε έπρεπε να ενσωματώσουμε κινηματογραφικές σκηνές στην παράσταση, άλλα σε μία ισορροπία. Δεν θέλαμε ο θεατής να αισθανθεί ότι παρακολουθεί κινηματογράφο μέσα στο θέατρο. Από την άλλη, υπήρχαν ορισμένες σκηνές που μπορούσαν να αποδοθούν σωστά μόνο κινηματογραφικά. Όλα αυτά απαίτησαν πολλή δουλειά και τη μεγάλη συμμετοχή της Κάτιας Δανδουλάκη τόσο από υποκριτικής πλευράς όσο και ως προς τη συνολική σκηνοθετική προσέγγιση. Ήταν δύσκολο να μην προδώσουμε το φινάλε, αλλά ταυτόχρονα να είναι όλα κατανοητά για τον θεατή. Στην ταινία με ένα γκρο πλαν ο θεατής καταλαβαίνει αμέσως τι συμβαίνει. Στη θεατρική σκηνή, όμως, δεν έχουμε αυτή την πολυτέλεια. Έτσι, δημιουργήσαμε τη δική μας "πολυτέλεια” μέσα από λίγες και πολύ συγκεκριμένες κινηματογραφημένες σκηνές που επιμελήθηκε ο εξαιρετικός συνεργάτης μας, Νίκος Σούλης. Στη συνέχεια, "ντύσαμε" την παράσταση με πρωτότυπη μουσική, κάτι που θεωρώ πολύ σημαντικό. Η μουσική δημιουργεί την κατάλληλη ατμόσφαιρα και, ταυτόχρονα, λειτουργεί σαν σχόλιο, οδηγώντας τον θεατή προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Και σε αυτή την ιστορία χρειαζόμαστε τον θεατή αμφίρροπο να μην είναι σίγουρος μέχρι το τέλος ποιος έχει δίκιο.

Πώς κύλησε η συνεργασία σας με την Κάτια Δανδουλάκη;

Δουλέψαμε εντατικά για δύο μήνες. Εντυπωσιάστηκα από το πόσο αφοσιωμένη είναι στη δουλειά της. Ήταν πάντα στο θέατρο τρεις ώρες πριν την προγραμματισμένη πρόβα και δούλευε μόνη της με τον βοηθό της, μάθαινε λόγια και επεξεργαζόταν το κείμενο. Φέτος είναι η πρώτη φορά που δουλεύουμε μαζί, αν και γνωριζόμαστε εδώ και πολλά χρόνια.
Πώς έγιναν τα γυρίσματα για τις κινηματογραφημένες σκηνές που εντάξατε στην παράσταση;
Τα γυρίσματα έγιναν σε εξωτερικούς χώρους. Κάποια έγιναν στην Πεντέλη, ψηλά προς το καζίνο, και κάποια σε μια λίμνη, όπου έπρεπε να βυθίσουμε ένα αυτοκίνητο. Σαν να είμαστε στο Χόλιγουντ! Είναι πραγματικά εντυπωσιακά γυρίσματα. Υπάρχουν flashback αλλά και σκηνές που συμβαίνουν ταυτόχρονα με την πλοκή.

Πώς διαμορφώθηκε η σκηνογραφία από τον Μανόλη Παντελιδάκη; Ποιο ρόλο παίζει στην παράσταση η περιστρεφόμενη σκηνή;

Η περιστρεφόμενη σκηνή, την οποία από την αρχή σκεφτήκαμε με τον Μανόλη, μας εξυπηρετεί πολύ, τόσο όσον αφορά το πέρασμα του χρόνου όσο για την αλλαγή των σκηνών. Δίνει μία αίσθηση ταχύτητας σχεδόν αγχωτικής οι οποίες ενισχύουν πολύ την ατμόσφαιρα της παράστασης. Κατά τα άλλα, θελήσαμε το σκηνικό να είναι εξαιρετικά λιτό, με τη φινέτσα και το γούστο του Μανόλη.

Πόσο μεγάλη πρόκληση ήταν για εσάς αυτή η παράσταση;

Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να βάζεις ο ίδιος τον πήχη ψηλά και να μην επαναλαμβάνεις τις ευκολίες σου, τις "συνταγές" που ξέρεις από παλιότερες δουλειές. Για παράδειγμα, αν και είμαι και χορογράφος, εδώ δεν έβαλα καθόλου χορογραφία, γιατί απλά δεν χρειαζόταν. 

Ο τίτλος έχει συμβολικό χαρακτήρα; 

Ο αρχικός τίτλος που είχε δώσει ο Οριόλ Πάουλο ήταν "Contratiempo”. Στα ελληνικά δεν θα είχε την ίδια δυναμική, γι’ αυτό και το Netflix το μετέφρασε ως "Ο αόρατος επισκέπτης”. Εμείς κρατήσαμε τον τίτλο για τον κόσμο που το έχει δει και μπορεί να τον αναγνωρίσει και πράγματι στο θέατρο έρχεται πάρα πολύς κόσμος ο οποίος έχει δει την ταινία. Ισχύει ότι ο τίτλος συμβολίζει κάτι άλλο για τον κάθε χαρακτήρα και είναι πολύ εύστοχος.

Πώς πιστεύετε ότι ο Οριόλ Πάουλο επαναπροσδιορίζει το είδος του ψυχολογικού θρίλερ;

Ο Οριόλ Πάουλο είναι μάστορας σε αυτό που κάνει. Δημιουργεί σύγχρονα θρίλερ, όχι "spooky" με την κλασική έννοια, αλλά περισσότερο όσον αφορά τις ανθρώπινες σχέσεις και την ανθρώπινη ευθύνη. Ένα ζήτημα πάρα πολύ επίκαιρο στις μέρες μας - η ευθύνη και η ευαισθησία απέναντι στην ανθρώπινη ζωή. Ο Πάουλο θέτει και κοινωνικούς όρους στο έργο του, με κεντρική την έννοια του ταξικού. Φέρνει την πλοκή σε μια κοντινή πραγματικότητα, προκαλώντας μετά την μεγάλη ανατροπή. Έχω δει και άλλες σειρές και ταινίες του. Ξεχωρίζω την ταινία του "Το Σώμα" ("El Cuerpo"). 

Υπάρχει κάποιο αγαπημένο σας μυστήριο ή θρίλερ, είτε στο σινεμά, είτε στο θέατρο, είτε στη λογοτεχνία;

Δεν είμαι πάρα πολύ του θρίλερ. Μπορώ όμως να διαβάζω αστυνομικά και να βλέπω αστυνομικές σειρές ατέλειωτα. Με ενδιαφέρει πολύ αυτή η εμβάθυνση και οι αντιφάσεις της ψυχολογίας των ανθρώπων. Έχω καταβροχθήσει όλη την Άγκαθα Κρίστι από παιδί σχεδόν, έχω διαβάσει Κόναν Ντόιλ, Ντάσιελ Χάμετ και άλλους κλασικούς του είδους. Όμως, δεν είμαι πολύ φαν των θρίλερ τύπου Στίβεν Κινγκ.

Τη μετάφραση και τη διασκευή του έργου έκανε η Λουίζα Μητσάκου. Τα σκηνικά σχεδίασε ο Μανόλης Παντελιδάκης, τα κοστούμια η Λίζυ Παπάζογλου και τους φωτισμούς ο Περικλής Μαθιέλλης. Την κινηματογράφηση επιμελήθηκε ο Νίκος Σούλης.

>> Διαβάστε την κριτική του "α" για τον "Αόρατο επισκέπτη"