"Δούλες" του Ζαν Ζενέ: Ξεκίνησαν οι πρόβες της νέας παράστασης του Σάββα Στρούμπου

Από την πρώτη του παράσταση το 1947 μέχρι σήμερα, το έργο "Δούλες” του Ζαν Ζενέ παραμένει ανοιχτό πεδίο ερμηνείας και θεατρικής έρευνας, αναδεικνύοντας τη σκοτεινή όψη της κοινωνίας και των καταπιεσμένων της. Είναι ένα έντονα συμβολικό και προκλητικό έργο, εμπνευσμένο από την πραγματική υπόθεση των αδελφών Παπέν, δύο υπηρέτριες που δολοφόνησαν τη γυναίκα και την κόρη του αφεντικού τους στη Γαλλία του 1933.

Ο Σάββας Στρούμπος θ’ ανεβάσει το έργο, από τις 14/3, στο  Θέατρο Άττις-Νέος Χώρος. Όλα διαδραματίζονται σε ένα  δωμάτιο, όπου δύο αδελφές, η Κλαίρ και η Σολάνζ, υπηρετούν μια πλούσια Κυρία. Όταν εκείνη λείπει από το σπίτι, οι δύο υπηρέτριες επιδίδονται σε ένα τελετουργικό παιχνίδι ρόλων: εναλλάξ, η μία παίρνει τον ρόλο της Κυρίας και η άλλη της δούλας, αναπαριστώντας έναν φανταστικό φόνο της αφέντρας τους. Το παιχνίδι αυτό, όμως, δεν είναι απλώς μια ψυχαγωγία· είναι μια πράξη εξέγερσης, μια προσπάθεια να οικειοποιηθούν τη δύναμη που τους στερείται.

Ωστόσο, όταν η πραγματικότητα εισβάλλει βίαια στη φαντασία τους, το παιχνίδι μετατρέπεται σε εφιάλτη. Όταν αποκαλύπτεται ότι η Κυρία γνωρίζει την προδοσία τους (είχαν στείλει ανώνυμες καταγγελίες εναντίον του εραστή της, ελπίζοντας να τον φυλακίσουν), οι δύο αδελφές βρίσκονται σε αδιέξοδο. Καθώς η εξέγερση τους δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί στον πραγματικό κόσμο, καταλήγει σε αυτοκαταστροφή. Στην τελική σκηνή, η Σολάνζ "παίζει" μέχρι τέλους τον ρόλο της Κυρίας και η Κλαίρ της προσφέρει ένα δηλητηριασμένο ρόφημα, ολοκληρώνοντας την τελετουργία με μια πραγματική θυσία.

Ο Ζενέ αφηγείται ένα δράμα φέρνοντας στην επιφάνεια τα απωθημένα της κοινωνίας. Το θέατρό του βρίσκεται στο χείλος της αβύσσου, αποκαλύπτοντας μορφές ζωής που η κοινωνία των "κανονικών" αρνείται, περιθωριοποιεί ή καταστρέφει. Μέσα από την παραμόρφωση, την τελετουργία και τη σκληρή ειρωνεία, το έργο του θέτει ένα θεμελιώδες ερώτημα: Τι θα γινόταν αν οι απόκληροι της κοινωνίας διεκδικούσαν τη φωνή τους επί σκηνής και εντός της ζωής;

Η παράσταση του Σάββα Στρούμπου ανεβαίνει σε μετάφραση του Δημήτρη Δημητριάδη, με τις ερμηνείες των Μυρτώς Ροζάκη (Κλαίρ), Έλλης Ιγγλίζ (Σολάνζ) και Ντίνου Παπαγεωργίου (Κυρία). Μέσα από τη σκηνοθετική προσέγγιση του Σάββα Στρούμπου, η "Δούλες” μεταμορφώνεται σε μια ωμή, υπνωτική τελετουργία, μια κραυγή καταπιεσμένων υπάρξεων που απαιτούν να ακουστούν.

 

Σκηνοθετικό σημείωμα

"Η αναζήτηση του τερατώδους στον άνθρωπο, είναι που μας ενδιαφέρει. Το κοίταγμα προς τα μύχια της ανθρώπινης ύπαρξης, εκεί, στην πηγή της ύβρης, στη ρίζα κάθε σκοτεινής ενόρμησης, κάθε άμετρης επιθυμίας. Πώς η τέχνη μελετά και αποκαλύπτει το τερατώδες, πως τολμάει να ρίξει φως στα ερεβώδη σκοτάδια του ανθρώπινου αινίγματος; Το σαρκαστικό στοιχείο και ο αυτοσαρκασμός που προϋποθέτει, ορίζουν την πιο βίαιη, αλλά και πιο ειλικρινή μορφή αποκάλυψης αυτής της περιοχής. Η σπουδή πάνω στην ανθρώπινη τερατωδία θέτει τα θεμέλια της παράστασής μας και ανοίγει ένα νέο τοπίο στην έρευνά μας. Στις "Δούλες" όλα είναι θέατρο μέσα στο θέατρο… μέσα στο θέατρο... Οι δύο δούλες "παίζουν" την ταύτιση τους με την εξουσία, τη δυσφορία τους, την εξέγερση τους, την αυτοκτονία τους, ενώπιον της Κυρίας, η οποία χειραγωγεί και καθοδηγεί αυτό το "θεατρικό" παιχνίδι ζωής και θανάτου.

Οι "Δούλες" αποτελούν ένα αγωνιώδες προμήνυμα κινδύνου από το μέλλον, το όχι και τόσο μακρινό, καθώς βαδίζουμε με μεγάλη ταχύτητα στο χείλος της αβύσσου. Και όμως. Το θέατρο της εθελοδουλίας, το θέατρο της ύστατης μορφής ζωής στον πλανήτη, το θέατρο που παίζεται στο χείλος της αβύσσου, ενώπιος ενωπίω με την ιστορία ως τραγωδία, θα μετατρέπεται πάντα σε πανηγύρι των καταπιεσμένων, θα απελευθερώνει την εξεγερσιακή ενόρμηση υπεράσπισης της ζωής ενάντια σε όλες τις δυνάμεις του θανάτου. Μέσα από αυτές τις ρωγμές και τα ρήγματα θα αποκαλύπτεται πάντα η ρέουσα λάβα της ζωής, έτοιμη να τυλίξει μέσα στο καθαρτήριο πυρ όλες τις γρανιτένιες ηπείρους της εθελοδουλίας, του αυτο-εγκλεισμού και της απο-ανθρωποποίησης”.