Κώστας Μεσσάρης: "Αντισταθείτε αποτελεσματικά, όχι με βία πάρα αμεσοδημοκρατικά"

Ο Κώστας Μεσσάρης ανήκει στους έμπειρους δημιουργούς του ελληνικού θεάτρου, που διαμόρφωσαν την τέχνη τους στις δεκαετίες μετά τον Εμφύλιο και κατά τη διάρκεια της μεταπολεμικής Ελλάδας. Πρόκειται για μια γενιά που συνδέεται με την αναβίωση του θεάτρου ως μέσου πολιτικής έκφρασης και κοινωνικής κριτικής, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια των δεκαετιών του '60 και του '70. Διαβάστε όσα είπε στο "α" για το έργο του "Νυχτερινή Περιπλάνηση" που παίζεται στο Αλκμήνη και θέτει στην καρδιά του έργου το ερώτημα: Μπορεί η τέχνη και η ανθρωπιά να αναγεννήσουν μια κοινωνία που παραπαίει;

Τι σας ώθησε να γράψετε αυτή την ιστορία, και πώς συνδέεται με τις κοινωνικές ανησυχίες σας;
Το δράμα "Νυχτερινή περιπλάνηση" πατάει σε προσωπικά βιώματα μεταλλάσσοντάς τα σε κωμικοτραγική δραματουργική αλήθεια κι ο καθένας μπορεί να δει κάτι απ’ τον εαυτό του μέσα σ’ αυτό. Σε πρώτη ανάγνωση πρόκειται για την κωμικοτραγική ερωτική ιστορία, του Ντίνου (μουσικός – τραγουδιστής) και της Μάρλεν (Ελληνογερμανίδα που έχει το μπαρ "Νυχτερινή περιπλάνηση"), τρυφερή, παθιασμένη, υστερική, ως και σαδομαζοχιστική, αδιέξοδη, να μειδιάς και να δακρύζεις και το αντίστροφο. Ο Ντίνος θέλει να αλλάξει το σύστημα, η Μάρλεν έμαθε να το υπηρετεί αλλά ο έρωτας τους χτύπησε κεραυνοβόλα σαν τον Ορφέα και την Ευρυδίκη στον αρχαίο μύθο. Το δράμα εκτυλίσσεται στο γραφείο του μπαρ "Νυχτερινή περιπλάνηση". Παράλληλα στον ίδιο χώρο διαδραματίζεται και η κωμικοτραγική "πλατωνική", αδελφική, ερωτική ιστορία του Γάκη και του Ντίνου. Παλιοί ηθοποιοί - τραγουδιστές παραδοσιακών τραγουδιών τα δύο αδέλφια αγάπησαν την ίδια κοπέλα τη Βγενιώ. Ο πατέρας και η μάνα τους μπήκανε στην Εθνική Αντίσταση απ’ τους πρώτους και πέσανε στον αγώνα, μείνανε τα δύο τους ολομόναχα. Με την ήττα της Αντίστασης στον Εμφύλιο σπαραγμό, τα δύο παιδιά χαθήκανε, ο Γάκης στην Ανατολή στο παραπέτασμα κι ο Στέφος στη Δύση στην Ελλάδα μαζί του και η Βγενιώ. Η Βγενιώ αγάπησε το Γάκη αλλά από ανάγκη πολύ αργότερα πήρε το Στέφο. Ο Γάκης πιστός στο ΚΚΕ, ο Στέφος αντιεξουσιαστής ιδιότροπος όπως και ο Ντίνος που νομίζει πως μπορεί ν’ αλλάξει τον κόσμο, μάταια όμως. Η Μάρλεν δεν το πιστεύει, ο Στέφος δεν το πιστεύει, ο Γάκης πιστεύει πως μόνο το κόμμα μπορεί. Μαζί τους υπάρχει χωρίς να υπάρχει και μία αόρατη σκιά ο Φριτς, πανούργος ναζί που έχει τον τρόπο να εκβιάζει τη Μάρλεν, να την τρομοκρατεί για να της πάρει το τριώροφο με το μεγάλο κήπο που σ’ αυτό βρίσκεται το μπαρ που κινδυνεύει να χαθεί από τα χρέη. Η Βγενιώ πέθανε και όταν ο Γάκης ξαναβρήκε τον Στέφο έμαθε για το γάμο τους και του το κρατάει βαρύ γινάτι ό,τι του πήρε τη Βγενιώ, τη μόνη του αγάπη. Όλοι διαφωνούν ακόμα και σε όσα μπορούν να συμφωνούν και κάποια στιγμή γίνεται του "Κουτρούλη ο Γάμος".

 

Ποια είναι η σημασία του μπαρ "Νυχτερινή Περιπλάνηση" ως σκηνικό χώρο;
 Το μπαρ "Νυχτερινή περιπλάνηση" σε άλλη ανάγνωση δείχνει πως το μπαρ αποτελεί τουριστική παγίδα για μια Ελλάδα γκαρσονιών και διασκεδαστών ακόμα και συνοδών για τουρίστες, Ελλάδα της απανθρώπισης που μέσω της τεχνολογίας, της ανισότητας, της εκμετάλλευσης, μεταλλάσσει τους ανθρώπους σε υπνοβάτες μ’ ανοιχτά τα μάτια μέρα μεσημέρι που αλλάζουν ρόλους, έργα, διαθέσει,ς με λογικό τρόπο όταν όλα είναι παράλογα και τελικά – τελικά όλοι γίνονται ρομπότ.

Πώς αναπτύχθηκαν οι ρόλοι των χαρακτήρων μέσα από τη συνεργασία με τους ηθοποιούς;
Στις πρόβες δοκιμάζονταν το κείμενο και γράψε – σβήσε εγώ, το διαμόρφωνα αναλόγως, με τη βοήθεια και των ηθοποιών.
 

Ποιο είναι το βασικό κοινωνικό μήνυμα που θέλετε να περάσετε στο κοινό;
Το μήνυμα είναι Αντισταθείτε αποτελεσματικά, όχι με βία πάρα αμεσοδημοκρατικά οργανωμένη η κοινωνία να τα αλλάξει όλα ανασταίνοντας την Ελλάδα των ανθρώπινων καλών παραδόσεων…

Πιστεύετε ότι οι ιδέες της αλληλεγγύης και της συνεργασίας βρίσκουν ανταπόκριση στην ελληνική κοινωνία σήμερα;
 Η ανθρωπιά και η αλληλεγγύη της Εθνικής Αντίστασης και οι αξίες, οι αρχές, οι ιδέες της παραμένουν ακόμα κρυμμένες, ολοζώντανες.

Πώς βλέπετε το ελληνικό θέατρο σήμερα; Υπάρχουν διαφορές στις θεματικές και στις προσεγγίσεις σε σχέση με παλαιότερες εποχές;
Το θέατρο σήμερα εκτός μεμονωμένων εξαιρέσεων είναι καπελωμένο απ’ την τηλεόραση και το διαδίκτυο, θα υποταχτεί οριστικά εκτός εάν, πράγμα που δεν φαίνεται.

Υπάρχουν στοιχεία από το ελληνικό θεατρικό παρελθόν που θεωρείτε ότι έχουν ξεχαστεί και θα έπρεπε να αναβιώσουν;
Πάντα υπάρχουν καλοί και πολύ καλοί ηθοποιοί, σκηνοθέτες, μουσικοί, χορευτές, τραγουδιστές. Σήμερα οι ηθοποιοί τεχνολογικά είναι αρτιότεροι απ’ τους παλιούς, χορεύουν, τραγουδούν, παίζουν όργανα, έχουν  τεχνολογική ολοκλήρωση και τεχνικά προσόντα. Σήμερα λείπει η ουσία του θεάτρου: η πνευματικότητα κι αυτό γιατί η παλιά Ελλάδα η ανθρώπινη που οι άνθρωποι παρέμεναν άνθρωποι κι ότι καλό η κακό έκαναν το έκαναν ανθρώπινα, με προοπτική βελτίωσης προς το καλό.
 

Ποιο είναι το όραμά σας για το μέλλον του θεάτρου; Πιστεύετε ότι η τεχνολογία και οι κοινωνικές αλλαγές θα το μεταμορφώσουν;
Δεν φταίει η τεχνολογία παρά φταίει η κακή της χρήση. Υπηρετεί τα μεγάλα συμφέροντα, σε βάρος των πολλών.