Μάρθα Μπουζιούρη: "Στη χώρα που κάποιοι με ρωτούν 'Μα γιατί να κάνεις μια παράσταση για τις αμβλώσεις;', η απόφαση να ανεβάσουμε το 'Κυανιούχο κάλιο' μοιάζει η μόνη σωστή"

Στις 7 Νοεμβρίου ανεβαίνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα, στη σκηνή Ωμέγα του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά, το έργο του Γερμανού γιατρού και συγγραφέα Φρίντριχ Βολφ, "Κυανιούχο κάλιο", που αναφέρεται σε μία ιστορία ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης και παράνομης άμβλωσης. Το σκηνοθετεί η Μάρθα Μπουζιούρη, δημιουργός θεάτρου ντοκουμέντου με παραστάσεις που έχουν επικεντρωθεί ιδιαίτερα σε θέματα έμφυλης βίας ("Αμάρυνθος", "Pieta" κ.ά.). Διαβάστε παρακάτω όσα μοιράστηκε με το "α" για το έργο και την αναγκαιότητα της παράστασης. 

"Το μακρινό 1929 ένας θεατρικός συγγραφέας θα υπερασπιζόταν το δικαίωμα των γυναικών σε ασφαλείς και αξιοπρεπείς αμβλώσεις μέσα από ένα εμβληματικό αλλά ξεχασμένο σήμερα θεατρικό έργο. Το 'Κυανιούχο κάλιο" του Γερμανοεβραίου δραματουργού και γιατρού Φρίντριχ Βολφ έπεσε στα χέρια μου σχεδόν 100 χρόνια μετά τη συγγραφή του, μέσα από ένα ντόμινο απρόβλεπτων συγκυριών. Και ήταν τόσο αιχμηρό, τόσο τολμηρό και δυστυχώς τόσο επίκαιρο που δεν γινόταν να το αγνοήσω. Λίγο πριν την άνοδο των Ναζί στην εξουσία, στη δίνη της μεγάλης οικονομικής ύφεσης, ένας άνθρωπος ρισκάρει τη ζωή και την καριέρα του μέσα από τη διπλή καλλιτεχνική κι επιστημονική του ιδιότητα. Ως δραματουργός, γράφει κι ανεβάζει ένα θεατρικό έργο -'όπλο' στον αγώνα για την κατάργηση του διαβόητου νόμου που απαγόρευε τις αμβλώσεις στη Δημοκρατία της Βαϊμάρης. Ταυτόχρονα, ως γιατρός, συμμετέχει στην πραγματοποίηση παράνομων αμβλώσεων, προκειμένου να προστατεύσει χιλιάδες γυναίκες που κατέφευγαν κάθε χρόνο σε ακατάλληλες κι επικίνδυνες εν κρυπτώ επεμβάσεις, χάνοντας τη ζωή τους ή τραυματίζοντας ανεπανόρθωτα το σώμα και την ψυχή τους. Θα συλληφθεί λίγο αργότερα, θα φυλακιστεί, θα αφεθεί ελεύθερος και θα ζήσει εξόριστος μέχρι το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η βιωματική σχέση του συγγραφέα με το θέμα του έργου του (το οποίο ορθά χαρακτηρίστηκε docudrama) με γοήτευσαν από την πρώτη στιγμή. Επιπλέον, η πρώτη ύλη ενός agit-prop μελοδράματος από το οποίο ωστόσο δεν λείπει το καυστικό χιούμορ στην παράδοση του Μπέρτολτ Μπρεχτ, αποτέλεσαν μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα σκηνοθετική πρόκληση: να αναδείξω χωρίς συναισθηματικές επικλήσεις ή διδακτισμούς, μέσα από την υφολογική κι αισθητική απόσταση ενός αιώνα, την ομοιότητα συνθηκών και γεγονότων, την τρομακτική δυνητικότητα της Ιστορίας που επαναλαμβάνεται στην τομή πραγματικότητας και μυθοπλασίας.

Είναι 2024 και η άμβλωση εξακολουθεί να απαγορεύεται καθολικά σε 24 χώρες του κόσμου, ενώ περισσότερες από 50 χώρες επιτρέπουν τις αμβλώσεις μόνο όταν συντρέχουν ειδικοί λόγοι (π.χ. όταν κινδυνεύει η υγεία της γυναίκας ή διαπιστώνεται εμβρυϊκή ανωμαλία). Είναι 2024 κι ακόμα διαπραγματευόμαστε αν μια γυναίκα δικαιούται να έχει πρόσβαση σε νόμιμες, ασφαλείς και αξιοπρεπείς ιατρικές υπηρεσίες διακοπής ανεπιθύμητης κύησης. Στο μεταξύ, πάνω από τριάντα χιλιάδες γυναίκες πεθαίνουν παγκοσμίως κάθε χρόνο από επιπλοκές κατά τη διάρκεια μη ασφαλών αμβλώσεων. Όχι μόνο σε ανελεύθερα καθεστώτα, αλλά στην καρδιά του δημοκρατικού κόσμου. Και στην Ελλάδα; Στη χώρα που η άμβλωση νομιμοποιήθηκε εν μέσω σθεναρών αντιδράσεων μόλις το 1986, υπάρχουν μαρτυρίες γυναικών που καταγγέλλουν ότι μέλη του ιατρονοσηλευτικού προσωπικού σε δημόσια νοσοκομεία τους αρνούνται το κατοχυρωμένο δικαίωμά τους, επικαλούμενα λόγους ηθικής, ενώ δεν λείπουν οι εκφοβισμοί και οι λεκτικές επιθέσεις.

Στη χώρα που η εκκλησία γιορτάζει τη 'Μέρα του αγέννητου παιδιού' κι εκπρόσωποι κομμάτων ζητούν δημοψήφισμα για την επαναφορά του αναχρονιστικού νόμου, ας αναλογιστούμε πως το δικαίωμα στην άμβλωση δεν αμφισβητείται ή παρεμποδίζεται μονάχα, αλλά μπορεί εύκολα να ανατραπεί όπως έδειξε το πρόσφατο παράδειγμα των ΗΠΑ και το πιο οικείο ευρωπαϊκών χωρών όπως η Πολωνία, η Μάλτα, και η Ανδόρρα. Στη χώρα που κάποιοι με ρωτούν 'Μα γιατί να κάνεις μια παράσταση για τις αμβλώσεις; Αφού εδώ είναι νόμιμες', η απόφαση να ανεβάσουμε το 'Κυανιούχο κάλιο' μοιάζει η μόνη σωστή. Δεν ξέρω τι θα βρούμε στο δρόμο μας επιχειρώντας αυτή την παράσταση, ξέρω όμως ότι χρειάζεται ακόμα να αγωνιζόμαστε και να μιλάμε για όχι αυτονόητα δικαιώματα που αφορούν στην αυτοδιάθεση του σώματός μας, στην υγεία και τελικά στην ίδια μας τη ζωή".

Η μετάφραση είναι του Κωστή Καλλιβρετάκη, η σύλληψη και η σκηνοθεσία της Μάρθας Μπουζιούρη, η έρευνα & η δραματουργική επεξεργασία της Μάρθας Μπουζιούρη & της Παρασκευής Λυπημένου, ο σκηνικός χώρος & ο σχεδιασμός φωτισμών της Ζωής Μολυβδά Φαμέλη, τα κοστούμια της Δήμητρας Λιάκουρα, η πρωτότυπη μουσική της Άννας Στερεοπούλου, η επιμέλεια κίνησης της Μαριέλας Νέστορα. Ερμηνεύουν: Γωγώ Καρτσάνα, Νίκος Κουκάς, Μάρθα Μπουζιούρη, Κλέαρχος Παπαγεωργίου, Εύα Σαμιώτη.