Ελίνα Γιουνανλή©
Από τις 23 ως και τις 27 Οκτωβρίου, θα φιλοξενηθεί στο θέατρο Πορεία η παράσταση του ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης, "Ο θεός της σφαγής". Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Μάνος Βαβαδάκης και στις ερμηνείες θα δούμε τους Ιώ Ασηθιανάκη, Φανή Γεωργακάκη, Γιώργο Κριθάρα και Φοίβο Παπακώστα. Ο Μάνος Βαβαδάκης, ταλαντούχος σκηνοθέτης της νεότερης γενιάς και μέλος της ομάδας RMS Mataroa ("Καμπάνες τα μεσάνυχτα", "Τανκ/"Όλη νύχτα εδώ" κ.ά.), επιστρέφει στο ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης, μετά τη συνεργασία του το καλοκαίρι του 2021 με την "Πανώρια" του Χορτάτση, με αφορμή το γνωστότερο έργο της Γιασμίνα Ρεζά. Σε αυτό, δύο ζευγάρια συναντιούνται στο σαλόνι μίας εκ των δύο οικογενειών, προκειμένου να συζητήσουν τον άγριο καυγά των παιδιών τους. Όμως αυτή που διαφαίνεται ως μία πολιτισμένη και ώριμη συζήτηση γρήγορα θα κλιμακωθεί σε βίαιη έκρηξη.
Διαβάστε παρακάτω όσα μας είπε ο Μάνος Βαβαδάκης για την παράσταση, τι βλέπει ο ίδιος στο έργο της Ρεζά, για τη δουλειά εκτός θεατρικού κέντρου αλλά και για τα επόμενά του σχέδια.
Ή πρόταση για τη σκηνοθεσία του "Θεού της σφαγής" ήταν πρόταση της Έφης Θεοδώρου [σ.σ. Καλλιτεχνική Διευθύντρια του ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης], δική της ήταν και η επιλογή του έργου. Έψαχνε ένα έργο με το οποίο θα μπορούσαν εύκολα να επικοινωνήσουν οι θεατές της Κρήτης, όπως επίσης ένα έργο που να μην έχει ξανανεβεί στην Κρήτη. Εγώ μπήκα σε αυτό με την επιλογή καθορισμένη, οπότε έπρεπε να βρω έναν τρόπο πώς θα αρχίσει να ενδιαφέρει και εμένα.
Τελικά, δύο πράγματα με ιντρίγκαραν στο έργο. Το ένα είναι οι πολύ στιβαρές σχέσεις μεταξύ των τεσσάρων προσώπων˙ η Ρεζά έχει φτιάξει τέσσερις πολύ δυνατούς χαρακτήρες, οι οποίοι -ίσως λόγω και της δικής μου οπτικής- εκφράζουν και τέσσερις πολύ σαφείς πολιτικές θέσεις σε σχέση με τα κοινωνικά ζητήματα: από την αδιαφορία μέχρι την κακώς εννοούμενη προστατευτικότητα, με έναν τρόπο. Υπάρχει ο ρόλος που είναι αδιάφορος σε σχέση με τα πολιτικά ζητήματα και έχει ακολουθήσει έναν πολύ προσωπικό δρόμο, υπάρχει και η άλλη πλευρά, η απόλυτη εμπλοκή στα κοινωνικά, τόσο πολύ που δεν βλέπει ότι η ίδια μπλοκάρει τις κοινωνικές αλλαγές. Αυτό αποτελεί και ένα από τα πιο δύσκολα κομμάτια, το πώς θα κουρδίσεις αυτές τις σχέσεις, πώς θα φτιάξεις τις ατμόσφαιρες.
Το δεύτερο στοιχείο που με ιντρίγκαρε ήταν μια μικρή οδηγία που έχει η Ρεζά στις εισαγωγικές παρατηρήσεις, που περιέγραφε τον κόσμο του έργου ως έναν κόσμο χωρίς ρεαλισμό. Αυτό ήταν κάτι που μου κέντρισε το ενδιαφέρον, γιατί διαβάζοντας το έργο -ή αν έχεις δει την ταινία ή άλλα ανεβάσματα- κάπως σε σπρώχνει προς ένα ρεαλιστικό περιβάλλον και ρεαλιστική υποκριτική. Εμείς προσπαθήσαμε να πάμε κόντρα, κυρίως υιοθετώντας συμπεριφορές οι οποίες ακουμπούν στο ρεαλισμό, αλλά, με έναν τρόπο, είναι διογκωμένες κυρίως προς -δεν θα έλεγα γκροτέσκο- μια παιδόμορφη συμπεριφορά. Δηλαδή στο πώς ένας ενήλικας εγκαταλείπει την ενήλικη συμπεριφορά και υιοθετεί συμπεριφορές που έρχονται από το υποσυνείδητο, από την παιδική του ηλικία, όταν κάτι δεν μπορεί να το ελέγξει.
Η έκρηξη και η βίαιη σύγκρουση μεταξύ των τεσσάρων γονέων του έργου δικαιολογείται˙ αυτό που δεν δικαιολογείται είναι ότι αυτοί ο τέσσερις άνθρωποι, μετά από μια τέτοια έκρηξη, επανέρχονται αμέσως στην κανονικότητά τους. Κανονικά, μια τέτοια ρήξη δημιουργεί μια νέα συνθήκη, δεν μπορεί να έχουμε επαναφορά σαν να μην είχε συμβεί τίποτα. Αυτοί όμως είναι τέσσερις χαρακτήρες αμετακίνητοι, παρόλο που αυτό που συμβαίνει μεταξύ τους επί μία ώρα ανατρέπει τα πάντα όσον αφορά τα πιστεύω τους, τη θεωρία που έχουν για την κοινωνία και τον κόσμο, στο τέλος κανείς δεν έχει μετακινηθεί ούτε ένα βήμα απ’ αυτό που πίστευε. Σαν να μην έχει ενεργήσει πάνω τους αυτή η μία ώρα. Κι αυτό είναι ένα σχόλιο κοινωνικό, για το αν αλλάζει ο άνθρωπος και πώς αλλάζει.
Θεωρώ πως δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από τη βία. Η βία είναι ένα συστατικό δημιουργίας αυτού του κόσμου και ένας παράγοντας που τον εξελίσσει κιόλας, αν σκεφτούμε μακροχρονικά την εξέλιξη και του φυσικού τοπίου και της ιστορίας των ανθρώπων. Είναι ένστικτο, δεν ελέγχεται καθ’ ολοκληρία. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε, όταν εμφανίζεται, είναι να τη στρέφουμε προς προς τη βελτίωση, προς την εξέλιξη. Ο "Θεός της σφαγής" σίγουρα αποτελεί ένα σχόλιο ως προς το πόσο δεμένοι είμαστε σε αυτόν τον κύκλο συμπεριφοράς και πόσο δύσκολο είναι να ξεφύγουμε. Επίσης αν κάτι θέλει να δείξει το έργο -τουλάχιστον εγώ έτσι το διαβάζω- είναι πως για ό,τι συμβαίνει στη σημερινή γενιά των παιδιών, ευθύνεται η γενιά πριν, η γενιά των γονιών. Κάτι που κάνουμε εμείς τώρα, μια συμπεριφορά που έχουμε εμείς στην παρούσα χρονική στιγμή μεταφέρεται μέσω του παραδείγματος και στις επόμενες γενιές.
Η δουλειά έξω από την Αθήνα αποδεικνύεται μια πολύ όμορφη εμπειρία. Μακάρι να μπορούσαμε να την έχουμε πιο συχνά οι καλλιτέχνες, γιατί κάπως καθαρίζει το μυαλό σου από τις παράπλευρες εργασίες που έχει το θέατρο και εστιάζεις στο ζητούμενο, στο υλικό που δουλεύεις, κι αυτό είναι ό,τι πιο ανακουφιστικό όσον αφορά στη δουλειά ενός καλλιτέχνη. Σχετικά με το ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης, συγκεκριμένα, είναι ακόμη καλύτερα τα πράγματα, γιατί έχει και το δυναμικό και τη χρηματοδότηση που χρειάζεται ώστε να υποστηριχθεί ένα καλλιτεχνικό έργο. Σε σχέση με άλλα ΔΗΠΕΘΕ, οι συνθήκες εδώ στα Χανιά είναι άψογες.
Δεν διαχωρίζω το κοινό σε αθηναϊκό και μη, σε επαρχιακό κοινό. Είναι κάτι που δεν σκέφτομαι καθόλου στη δουλειά μου, μια που απευθύνομαι πάντα σε έναν ιδανικό θεατή, ο οποίος έρχεται στο θέατρο επειδή θέλει να μετακινηθεί με έναν τρόπο, θέλει να σκεφτεί, θέλει να αλλάξει κάτι. Η σίγουρη διαφορά μεταξύ του κοινού της επαρχίας από αυτό της Αθήνας είναι ότι δεν έχει συχνά την ευκαιρία να δει θέατρο. Οι δουλειές ειδικά τους χειμερινούς μήνες είναι περιορισμένες˙ έτσι, η παράσταση στο ΔΗΠΕΘΕ δεν είναι άλλη μια παράσταση, αλλά Η παράσταση. Υπάρχει μια αδημονία, το ανέβασμα μιας παράστασης αποτελεί γεγονός, το οποίο διανθίζεται απ’ όλες τις πλευρές.
Οι άνδρες ηθοποιοί της παράστασης είναι από την Αθήνα, τα κορίτσια από τα Χανιά˙ στα Χανιά υπάρχει ένα πρόβλημα, δεν υπάρχουν άνδρες ηθοποιοί. Και με τους τέσσερις δουλεύω για πρώτη φορά, σε ένα έργο όπου η διανομή βοηθάει πολύ την εξέλιξή του. Έτσι είναι ευτυχές το γεγονός πως η χημεία μεταξύ των τεσσάρων πέτυχε˙ αν δεν είχε πετύχει, θα προέκυπταν τα πράγματα ίσως επιφανειακά, σαν περιτύλιγμα. Επιπλέον, υπήρχε η δυσκολία ότι οι δύο άνδρες θα έπρεπε να λείπουν από την Αθήνα, το θεατρικό κέντρο, για κάποιους μήνες, οπότε αυτό δημιουργούσε ήδη έναν παράγοντα επιλογής ηθοποιών. Από εκεί και πέρα, είναι πάντα πάρα πολύ ευχάριστο να δουλεύω με καινούριους ανθρώπους, και τώρα το απόλαυσα πραγματικά.
Ως μέλος μιας θεατρικής ομάδας, μπορώ να πω πως αυτό που τη διαχωρίζει από τις δουλειές εκτός ομάδας είναι ότι τα μέλη της μιλούν ήδη έναν κοινό κώδικα, τον οποίο δεν χρειάζεται να τον ψάξεις στην πρόβα. Ξεκινάει η συνεργασία ήδη από μια αφετηρία. Κάποιες φορές, όμως, -και αυτό δεν θέλω φυσικά να φανεί σαν να επιτίθεμαι στη δική μου ομάδα- αυτή η μόνιμη συνύπαρξη με ανθρώπους -χωρίς κάποια ανανέωση, εννοώ- μπορεί να μην ειναι ωφέλιμη ούτε για τους εαυτούς μας ούτε για το θέατρο (γελάει). Εμείς, ευτυχώς, τα τελευταία χρόνια έχουμε καταφέρει να έχουμε και νέα πρόσωπα, στο "Τανκ" την Κατερίνα Πατσιάνη, στον "Φάλσταφ" ("Καμπάνες τα μεσάνυχτα") την Ελίνα Ρίζου˙ μπαίνει ένας καινούριος άνθρωπος, που κάπως ανανεώνει και εμάς τους ίδιους.
Ετοιμάζουμε κάτι με τους RMS Mataroa και, αν έχει ολοκληρωθεί η μελέτη που κάνουμε θα παρουσιάσουμε την παράσταση μετά το Πάσχα. Κι αυτό γιατί εμείς ως ομάδα -και εγώ ειδικά- θέλω ό,τι παρουσιάζουμε να έχει πολλή μελέτη και η δραματουργία να έχει δουλευτεί, να έχει κάποια ζητούμενα ήδη λυμένα, να μη χρειάζεται να τα λύνουμε στις πρόβες. Πρέπει να σου πω πως είμαστε από τις ομάδες που απολαμβάνουμε περισσότερο τη δραματουργική διαδικασία, παρά τις πρόβες μετά. Τώρα που διαβάζουμε, συζητάμε, καθορίζουμε τους άξονες είναι πιο δημιουργικό, τουλάχιστον για μένα˙ μετά στις πρόβες πρέπει όλο αυτό να μπει σε μια φόρμα και να παρουσιαστεί. Ξέρεις όταν μπαίνουν τα πράγματα σε μια φόρμα, κάπως πιέζονται, αναγκάζονται να συμβούν, συν του πόσα πράγματα αφήνεις εκτός, προκειμένου να εξυπηρετήσεις αλλους παράγοντες, σκηνικούς, οικονομίας χρόνου κλπ. Κι αυτή η δουλειά πάντως θα έχει ένα πολιτικό ζητούμενο˙ το θέμα έχει να κάνει με το ελληνικό πανηγύρι. Είναι βαθιά πολιτικό θέμα το πώς έχουν εξελιχθεί τα ελληνικά πανηγύρια, κάτι δείχνει γι’ αυτό το λαό.
Διαβάστε Επίσης
