Νεκτάριε Λιονάκη πώς "Το Nόημα" της Μαρίας Λαϊνά έγινε "Ζάχαρη" κι εσείς "ένα πείραμα για την εμμονή της κατάκτησής της";

"Τη ζωή όλων μας μέσα σε αυτόν τον χαμό –ένα τσίρκο διανόησης και υποκουλτούρας- μέσα σε κεφάλια χωρίς προσωπικό και συλλογικό στόχο” είδε ο Νεκτάριος Λιονάκης στο  "Το Nόημα" της Μαρίας Λαϊνά, ένα βιβλίο που πρωτοδιάβασε στα 18 του και έκτοτε επισκέπτεται συχνά. Όταν πρωτομοιράστηκε μαζί μας πριν μερικούς μήνες το όνειρο που είδε και την ιδέα του να κάνει μια παράσταση βασισμένη σε αυτό, εκεί που ανταλλάσσαμε απόψεις για παραστάσεις που είχαμε δει και συναυλίες που ήθελε να πάει, δεν περιμέναμε να γίνει τόσο γρήγορα πραγματικότητα. Αν μη τι άλλο, δόθηκε ολόψυχα στην ιδέα, με την άγνοια κινδύνου του πρωτοεμφανιζόμενου αλλά με επιμονή επαγγελματία, συντονίζοντας ένα πρωτόγνωρο για εκείνον εγχείρημα.   

Στη "Ζάχαρη", την πρώτη παράσταση που σκηνοθετεί ο Λιονάκης, βασισμένη στο "Το Νόημα" της Μαρίας Λαϊνά, (από την Τετάρτη 8 Μαΐου και για 8 παραστάσεις) στο Μπάγκειον τρεις άνθρωποι προσπαθούν να απεξαρτητοποιηθούν από τις εμμονές τους σε ένα δυσμενές πείραμα. Πως θα το καταφέρουν όμως αυτό όταν τους είναι αδύνατο να πιστέψουν στον εαυτό τους; Ο Θεός είναι αποφυγή της πραγματικότητας ή λύση; Η ψυχανάλυση; Τι μηχανισμούς αναπτύσσουν για να… την βγάλουν καθαρή; Μπορεί άραγε ο άνθρωπος να αντέξει τον ίδιο του εαυτό αποκομμένο από το σύνολο; Και αν ναι, για πόσο; Πώς είναι να εξαρτάται μονίμως από τους άλλους;  Πόσο οδυνηρό είναι να αναζητάς αδιάκοπα ένα ανώτερο νόημα για όλα; Τι σχέση έχει η Ζάχαρη με την ψυχική ισορροπία; 

Απαντήσεις σε όλα αυτά τα τραύματα ψάχνουν στο "Μπάγκειον” ξενοδοχείο ο Τζώρτζης Παπαδόπουλος, η Κάτια Νεκταρίου και ο Αργύρης Λάμπρου υπό την συμβουλευτική του Νεκτάριου Λιονάκη σε μία παράσταση όπου πρωταγωνιστές είναι η απουσία, ο εγκλεισμός, η μοναξιά, ο σαρκασμός,  η ειρωνεία, η καταδίκη να είμαστε οι άνθρωποι αυτοί που είμαστε. 

 

Πότε και πώς σου πρωτομπήκε η ιδέα για την παράσταση;
"Το Nόημα" της Λαϊνά, που είναι και η βάση της παράστασης, ήταν ένα βιβλίο που πρωτοδιάβασα στα 18 μου και μου είχε φανεί αρκετά δύσκολο και δυσανάγνωστο, αλλά συνάμα πολύ ενδιαφέρον, γι αυτό και από τότε το επισκεπτόμουν συχνά ανά περιόδους ώσπου πριν από έξι μήνες, όσο περίεργο κι αν ακούγεται, με είδα στον ύπνο μου να καταπιάνομαι με το εν λόγω έργο και έτσι πήρα την απόφαση να κάνω αυτό το –στην ουσία- όνειρο πραγματικότητα.

Τι σε άγγιξε στο "Νόημα" της Μαρίας Λαϊνά; Βρίσκεις κάποια στοιχεία της εποχής, των όσων ζεις σε αυτό; 
Αυτό που με άγγιξε περισσότερο στο κείμενο της Λαϊνά ήταν το παραλήρημα και ο καταιγισμός των σκέψεων και των σχολίων. Με έναν τρόπο που ταυτιζόμαστε όλοι, δεν αφήνει σε χλωρό κλαρί τίποτα. Από το ζήτημα της θρησκείας και του Θεού, της τέχνης και του ρόλου της, της ψυχανάλυσης και ένα σωρό φιλοσόφων, ακαδημαϊκών και επιστημόνων μέχρι του Ελληνάρα απέναντι και των χαζολάιφσταιλ. Φυσικά είδα τη ζωή όλων μας μέσα σε αυτόν τον χαμό –ένα τσίρκο διανόησης και υποκουλτούρας- μέσα σε κεφάλια χωρίς προσωπικό και συλλογικό στόχο.

Γιατί "Ζάχαρη"; 
Η Μαρία Λαϊνά ονομάζει το έργο της "Το Νόημα" σηματοδοτώντας και τον αυτοσκοπό του ανθρώπου να ανακαλύψει το νόημα της ζωής του, αλλά και κοροϊδεύοντας την εμμονή του ίδιου ανθρώπου να ψάχνει συνεχώς ένα νόημα για τα πάντα και να ξεχνάει να ζει. Το ‘’νόημα’’ αυτό το παραλληλίζει μέσα στο κείμενό της με την ζάχαρη. Με κάτι που χρειάζεσαι καθημερινώς, που σε γλυκαίνει, σου προσφέρει χαρά, αλλά και εξάρτηση και αγωνία και θλίψη όταν δεν την έχεις. Και μετά αναρωτιέσαι πόσο την έχεις πραγματικά ανάγκη ή πόση μπορείς να καταναλώνεις άφοβα κοκ. Το ίδιο συμβαίνει και με την αγωνία να πρέπει συνεχώς ξέρουμε τι κάνουμε και γιατί και ποιόν σκοπό ικανοποιούμε και πως θα το δείξουμε στους άλλους. Έτσι το "νόημα" έγινε "ζάχαρη" κι εμείς ένα πείραμα για την εμμονή της κατάκτησής της.

Μου έκανε εντύπωση πρόσφατα σε μια απονομή βραβείων σε νέους επιχειρηματίες ότι η διατήρηση της ψυχικής υγείας αποτελούσε για την πλειοψηφία τη μεγαλύτερη πρόκληση περισσότερο π.χ. από την εύρεση χρηματοδότησης ή τη γραφειοκρατία. Η ψυχική υγεία αναδεικνύεται όλο και πιο πολύ σε προτεραιότητα της εποχής  και ειδικά για τους νεότερους το να ζητάς βοήθεια παύει να αποτελεί ευτυχώς ταμπού. Πώς χειρίζεται το θέμα η παράσταση; 
Είναι αλήθεια πως η γενιά μου, ευτυχώς, έχει ξεπεράσει τα πρότυπα και τους ψυχαναγκασμούς των παλαιότερων να καταφέρουν οπωσδήποτε ‘’Κάτι’’ με κάθε κόστος. Είναι ελπιδοφόρο που έχουμε ξεφύγει από αυτό και προσπαθούμε  πρωτίστως να είμαστε χαρούμενοι με αυτό που κάνουμε είτε πετυχαίνει είτε όχι. Ακριβώς αυτό σχολιάζει και το έργο της Λαϊνά, ότι σημασία έχει να μάθουμε τον εαυτό μας και όχι να αποδείξουμε στον απέναντι τί πετυχημένοι που είμαστε. Το ίδιο ισχύει και με την αναζήτηση βοήθειας σε κάποιον ειδικό –ένα ζήτημα που καυτηριάζει πολύ η ποιήτρια-. Αν δεν θέλεις πρώτα εσύ να δεις ποιος πραγματικά είσαι, πως μπορεί να σε βοηθήσει κάποιος άλλος σε αυτό; Αν δεν νομίζεις ότι χρειάζεσαι βοήθεια, πως θα την δεχτείς από τον οποιονδήποτε; Αυτό σχολιάζει πολύ επιτυχημένα μέσα από το έργο της… πολύ καλώς έχουν σπάσει τα ταμπού και όλο και περισσότεροι νέοι ζητούν ανακούφιση μέσα από ειδικούς, αλλά το ίδιο αυτό γίνεται πρόβλημα όταν εξαρτιόμαστε πιο πολύ από την ιδέα της ψυχοθεραπείας χωρίς την καθαρότητα και την ειλικρίνεια του εαυτού. 

Η gen zen σύμφωνα με ερευνες απομακρύνεται από τον λογοκεντρισμό και την κυριολεξία για χάρη μιας στροφής προς τη σύνδεση με τις αισθήσεις και τα συναισθήματα,μια πιο αποσπασματική οργάνωση της  πραγματικότητας όπου η επιτελεστικότητα της ταυτότητας παίζει επίσης σημαντικό ρόλο. Νιώθεις να ταυτίζεσαι με κάτι τέτοιο; Η σωματικότητα είναι σημαντική για την παράσταση; 
Δεν είμαι σίγουρος, για να είμαι ειλικρινής, αν φέρω τα χαρακτηριστικά ακριβώς αυτού που αποκαλούμε gen zen, αλλά σίγουρα τάσσομαι σε αυτό. Για μένα η τέχνη δεν είναι ανάγκη να παραμένει στα κλασικά πρότυπα όπου πρωταγωνιστεί ο λόγος, η καθαρότητα του είδους, το ψυχογράφημα του ήρωα και η αφηγηματική συνέπεια. Όπως και στην ζωή, όταν κοιτάμε πίσω οι σημαντικές αναμνήσεις ερχονται διάσπαρτες, με διαφορετικές εντάσεις και αποχρώσεις, χωρίς ακολουθία. Αυτή η απομόνωση των συναισθημάτων είναι κάτι που με ενδιαφέρει, γι αυτό και θα δείτε τρεις ηθοποιούς σχεδόν κυκλοθυμικούς πάνω στην σκηνή που η μία σκέψη τους ξυπνά τον έναν εαυτό και η επόμενη μια άλλη τους πτυχή. Τα ίδια τα αισθήματα αυτά αργότερα γίνονται βίωμα και σώμα.

Με ποιον τρόπο δουλέψατε τις ερμηνείες με τους ηθοποιούς;
Έχοντας αποφοιτήσει από την δραματική σχολή θεάτρου "Δήλος" το 2019, μαγεμένος από το πόσες ποιότητες και  πόσο υλικό έχει να προσφέρει το ανθρώπινο σώμα στην σκηνή, ήθελα να φέρω ακριβώς αυτήν την αίσθηση και στην πρώτη μου σκηνοθετική δουλειά. Έτσι λοιπόν μέσω πολλών ασκήσεων και αντοχών, και αμέτρητων αυτοσχεδιασμών, δούλεψα τους ηθοποιούς με τέτοιο τρόπο ώστε να μιλάει πρώτα το σώμα τους και ο λόγος να προκύπτει ως ανάγκη, αβίαστα από αυτούς. 

Γιατί δεν αφήνεις έντεχνη για έντεχνη συναυλία; 
Γιατί ως άνθρωπος που ακόμη πιστεύει στον έρωτα, νιώθω ότι οι συναυλίες και ο τρόπος που γίνονται- που όλοι είμαστε μια αγκαλιά, τραγουδάμε, πίνουμε και έχουμε αυτή την ένταση μεταξύ μας- δημιουργούν κάτι πολύ δυνατό που με εκφράζει και το έχω ανάγκη. Υπάρχει αυτό το πάθος, το ίδιος πάθος κάθε φορά, και νιώθω σαν να ακούω τα γνωστά αυτά τραγούδια για πρώτη φορά.

Ταυτότητα Παράστασης 
Σκηνοθεσία: Νεκτάριος Λιονάκης
Διασκευή: Ράνια Καλλάρη
Βοηθός σκηνοθέτη/Κίνηση: Δέσποινα Στασινού
Σκηνικά/Κοστούμια: Αλέξανδρος Μιχάλης Μπόκολας
Πρωτότυπη μουσική: erwniko
Σχεδιασμοί φωτισμού: Βασίλης Νικολόπουλος, Ραφαέλα Λογκάρη, Αλίκη Αραμπατζή
Φωτογράφος: Δήμος Τσιγαρίδας
Σχεδιασμός Αφίσας: Αιμίλιος Καλογερής
Οργάνωση Παραγωγής: Εμμανουήλ Στεφανουδάκης

Παίζουν (με αλφαβητική σειρά):
Κάτια Νεκταρίου
Αργύρης Λάμπρου
Τζώρτζης Παπαδόπουλος

Παραγωγή: Light On Stage

Προπώληση εισιτηρίων μέσω more.com