"Rabbit hole": Πόσο δυνατός είναι o πόνος της ανθρώπινης απώλειας;

Με αφορμή το ανέβασμα του βραβευμένου με Πούλιτζερ έργου του σύγχρονου Αμερικανού συγγραφέα Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ "Rabbit hole", ο σκηνοθέτης Βαγγέλης Λυμπερόπουλος (βραβευμένος για τη μικρού μήκους ταινία "Play” με τον Χρυσό Διόνυσο στο 40ο Φεστιβάλ Δράμας) γράφει για την παράσταση που ανεβάζει στο θέατρο Ελέρ. Πώς άραγε συνεχίζει τη ζωή του ένα ζευγάρι που ο κόσμος του έχει γκρεμιστεί μετά το θάνατο του γιου τους σε ατύχημα; Αυτό είναι το κεντρικό θέμα του έργου που προσεγγίζει με ειλικρίνεια αλλά και χιούμορ το πώς ο Χάρι και η Μπέκα θα έρθουν ξανά κοντά. Οι ανθρώπινες σχέσεις, η απώλεια και το πένθος αλλά και η ελπίδα είναι τα θέματα που διαπραγματεύεται το έργο με τους Ευαγγελία Ανδρεαδάκη, Νίκο Γεωργάκη, Εύη Δόβελου, Πολύκαρπο Φιλιππίδη και Έλενα Παπαβασιλείου.

Ο Βαγγέλης Λυμπερόπουλος γράφει για το "Rabbit hole"

Πόσο δυνατός είναι ο πόνος της ανθρώπινης απώλειας; Πώς διαχειρίζεται κανείς τη θλίψη χωρίς να υποκύψει στην απελπισία; Τα αιώνια ερωτήματα που βασανίζουν το ανθρώπινο είδος στο "Rabbit hole” βγαίνουν στο προσκήνιο, διεκδικούν επίμονα απάντηση και μάλιστα όσο το δυνατόν πιο άμεσα - πριν ο πόνος του πένθους διαλύσει σχέσεις και δηλητηριάσει ανθρώπινες ζωές. Μέσα από την ιστορία ενός ζευγαριού που προσπαθεί να αντιμετωπίσει τον πόνο του χαμού του τετράχρονου γιου τους, το έργο αναδεικνύει με μοναδικό τρόπο την ανθρώπινη εμπειρία της απώλειας, της θλίψης και της αναζήτησης παρηγοριάς.

Την πρώτη φορά που διάβασα το έργο, με τράβηξε αμέσως από την πρώτη κιόλας σκηνή. Ένιωσα σαν να ήμουν ένας σιωπηλός παρατηρητής μέσα στο σπίτι, να παρακολουθώ στενά την οικογένεια και να ακούω κάθε τους λέξη. Παρά το γεγονός ότι δεν είχα προηγούμενη εμπειρία στη σκηνοθεσία θεατρικών έργων, έχοντας ζήσει την απώλεια ενός παιδιού, ένιωσα μια έντονη επιθυμία να το σκηνοθετήσω. Είχα όμως μια σοβαρή αμφιβολία για το αν ένας θεατρικός παραγωγός θα εμπιστευόταν έναν σκηνοθέτη διαφήμισης να αναλάβει τη σκηνοθεσία ενός τόσο σοβαρού και δραματικού έργου. Ωστόσο η προσωπική μου σύνδεση με το υλικό, με οδήγησε να αναλάβω αυτή την πρόκληση και να προχωρήσω με αυτό το εγχείρημα μέσω της δικής μου εταιρείας παραγωγής.

Παρά τις προκλήσεις μιας παραγωγής με περιορισμένο προϋπολογισμό σκέφτηκα να συνεργαστώ με ένα αφοσιωμένο και ταλαντούχο καστ μη-σταρ ηθοποιών, όπως η Βαγγελιώ, η Έλενα, η Εύη, ο Νίκος και ο Πολύκαρπος, με ορισμένους από τους οποίους είχα ήδη μια επιτυχημένη συνεργασία στο παρελθόν. Το γεγονός αυτό ενίσχυσε την πεποίθησή μου ότι μπορούσαμε να αναδείξουμε την ουσία αυτού του έργου.  

"Για μένα όμως το "Rabbit hole" δεν είναι απλώς μια ιστορία απώλειας και πόνου, είναι ένα συγκλονιστικό, βαθιά συγκινητικό έργο που έχει τη δύναμη να αγγίζει τους ανθρώπους με απροσδόκητους τρόπους. Παρά το οδυνηρό ζήτημα στον πυρήνα του, φαίνεται να έχει μια μοναδική ικανότητα να αφήνει ένα διαρκές αποτύπωμα αισιοδοξίας και ζεστασιάς σε όσους το βιώνουν”. 

Η ανθρωπιά της επικοινωνίας, τα συναισθήματα που εκφράζονται ξεκάθαρα στους λιτούς και ουσιαστικούς διαλόγους και η ωμή αυθεντικότητα με την οποία οι ηθοποιοί, μέσα σε "φωτισμένα πλαίσια" που ορίζουν το χώρο τους, οδηγούνται να ενστερνιστούν και να συνδεθούν μεταξύ τους, αποτελούν τα κεντρικά στοιχεία της σκηνοθετικής μου προσέγγισης. Το όραμά μου είναι να δημιουργήσω ένα περιβάλλον όπου ο θεατής νιώθει σαν να βρίσκεται στο σπίτι όπου εκτυλίσσεται η ιστορία και μέσα από την απλότητα και την ειλικρίνεια των διαλόγων βυθίζεται βαθιά στο συναισθηματικό ταξίδι των χαρακτήρων.

Η οδηγία μου σε κάθε ηθοποιό είναι να ακούει ολόψυχα τους συναδέλφους του ηθοποιούς και να απαντά με γνήσια συναισθηματική αλήθεια. Οι αντιδράσεις απορρέουν οργανικά από τον ίδιο τον διάλογο. Η Τζούλια Ρόμπερτς έχει περιγράψει μια παρόμοια εμπειρία όταν εργαζόταν με τον Τζέιμς Γκαντολφίνι στην ταινία "The Mexican”. "Δεν χρειαζόταν να κάνω πολλά, το μόνο που έπρεπε να κάνω ήταν να του δώσω προσοχή, να τον κοιτάξω και να ακούσω τι λέει και όλα απλά γίνονταν". 

Τον Ιανουάριο του 2023 ανεβάσαμε το έργο για πρώτη φορά στην Ελλάδα για περίπου ένα μήνα. Η ζεστή ανταπόκριση του κοινού ήταν μια επιβεβαίωση της συναισθηματικής δύναμης του έργου, που, παρά το σκοτάδι, φωτίζει με οπτιμισμό τον δρόμο προς ανάκαμψη. Οι θεατές βγήκαν από την εμπειρία με ένα χαμόγελο και μια αισιοδοξία. Έτσι φέτος αποφασίσαμε να ανεβάσουμε για δεύτερη χρονιά το έργο στο θέατρο Ελέρ της κας Ελένης Ερήμου.

Παρόλο που ο συγγραφέας Ντέιβιντ Λίντσεϊ-Αμπέρ έλαβε το βραβείο Πούλιτζερ γι’ αυτό το βαθιά συγκινητικό έργο, γνωρίζω ότι οι περισσότεροι διαβάζοντας το θέμα του θα αισθανθούν άβολα και δεν θα πήγαιναν πρόθυμα να δουν ένα τέτοιο θεατρικό έργο. Για μένα όμως το "Rabbit hole" δεν είναι απλώς μια ιστορία απώλειας και πόνου, είναι ένα συγκλονιστικό, βαθιά συγκινητικό έργο που μέσα από μια λεπτή ισορροπία μεταξύ του κωμικού και του δραματικού, έχει τη δύναμη να αγγίζει τους ανθρώπους με απροσδόκητους τρόπους. Παρά το οδυνηρό ζήτημα στον πυρήνα του, φαίνεται να έχει μια μοναδική ικανότητα να αφήνει ένα διαρκές αποτύπωμα αισιοδοξίας και ζεστασιάς σε όσους το βιώνουν. Είναι μια υπενθύμιση του αντίκτυπου που μπορούν να έχουν οι αυθεντικές, ανθρωποκεντρικές αφηγήσεις και ενισχύει μέσα μου την πεποίθηση ότι μπορεί και να μην είναι η τελευταία φορά που σκηνοθετώ ένα θεατρικό έργο… μου αρέσει να ζωντανεύω ιστορίες με νόημα και απήχηση.