Σωτήρης Τσαφούλιας: "Το θέατρο σε μαθαίνει να είσαι παρών στη στιγμή"

Πότε σας μπήκε το μικρόβιο της σκηνοθεσίας;
Ποτέ δεν ξέρει κανείς πότε εισέρχεται ένα μικρόβιο στον οργανισμό του. Μόλις δεις τα συμπτώματα εικάζεις για το πότε μπορεί αυτό να συνέβη. Πάντως ήμουν αρκετά μικρός, δημοτικό πήγαινα. Βέβαια για να είμαι ειλικρινής δεν θεωρώ την τέχνη μικρόβιο.

"Το θέατρο είναι ψυχική ανάταση, ενώνεις την ανάσα σου με την ανάσα των θεατών, παράγεται ένας παλμός, μια δόνηση που αν δεν τη ζήσει κανείς δεν περιγράφεται".

Πώς θα περιγράφατε τον κόσμο που ανοίχτηκε μπροστά σας, όταν βρεθήκατε στη θέση του θεατρικού σκηνοθέτη για πρώτη φορά με τις "Αινιγματικές παραλλαγές";
Θα τον περιέγραφα πολύ διαφορετικό από τον κόσμο του κινηματογράφου, αλλά εξίσου μαγικό. Το θέατρο είναι ψυχική ανάταση, ενώνεις την ανάσα σου με την ανάσα των θεατών, παράγεται ένας παλμός, μια δόνηση που αν δεν τη ζήσει κανείς δεν περιγράφεται και, το σημαντικότερο, σε μαθαίνει να είσαι παρών στη στιγμή, σε αυτό που συμβαίνει τώρα. 

Υπήρξαν αρωγοί σε αυτό σας το εγχείρημα ο Πυγμαλίων Δαδακαρίδης και ο Γιάννης Μπέζος που πρωταγωνιστούν στην παράσταση; 
Ήταν μεγάλη τύχη για εμένα στην πρώτη μου θεατρική προσπάθεια να είμαι με τον Γιάννη Μπέζο και τον Πυγμαλίωνα Δαδακαρίδη. Με βοήθησαν πολύ να καταλάβω τις διαφορές του θεάτρου από το σινεμά και ήταν από τις καλύτερες εμπειρίες που έχω ζήσει. Τη συνεργασία μας τη διέπουν ο σεβασμός, η αγάπη, η αισθητική, η ευγένεια και το κοινό όραμα.

Μετά τις "Αινιγματικές παραλλαγές" και τον "Επισκέπτη" (που παίζεται ήδη στο Ίδρυμα "Μιχάλης Κακογιάννης"), ανεβάζετε φέτος ακόμη ένα έργο του Ερίκ-Εμανουέλ Σμιτ, τα "Μικρά συζυγικά εγκλήματα". Τι είναι αυτό που σας γοητεύει στη γραφή του;
To συγκεκριμένο έργο δεν το βρήκα, με βρήκε. Είπα στη Ναταλία Τσαλίκη ότι ήθελα να δουλέψω μαζί της. Καθώς ψάχναμε για έργο, μου το πρότεινε εκείνη. Όταν είδα ότι και πάλι πρόκειται για έργο του Σμιτ, το θεώρησα καρμικό. Η χαρά μου ήταν ακόμη μεγαλύτερη όταν γνώρισα και τον Άρη Λεμπεσόπουλο, ο οποίος, εκτός από εξαιρετικός ηθοποιός, είναι και εξαιρετικά σπάνιος άνθρωπος. Αυτό που με γοητεύει στον Σμιτ είναι το γεγονός ότι πραγματεύεται τους ίδιους αξιακούς προβληματισμούς μέσα από εντελώς διαφορετικά έργα και χαρακτήρες. 

Η αγάπη πηγαίνει χέρι χέρι με τον πόνο κατά τη γνώμη σας; Τι απαντούν οι ήρωες που ερμηνεύουν η Ναταλία Τσαλίκη και ο Άρης Λεμπεσόπουλος στα "Μικρά συζυγικά εγκλήματα";
Ο Ηράκλειτος έλεγε ότι κάθε έννοια περιλαμβάνει πάντα και το αντίθετο από αυτό που υποδηλώνει το όνομά της. Δεν ξέρω αν το αντίθετο της αγάπης είναι ο πόνος, ξέρω πάντως ότι δεν είναι πάντα ευχάριστη, γιατί, αν ήταν, δεν θα ήταν αγάπη αλλά ψευδαίσθηση. Τις απαντήσεις των χαρακτήρων που ενσαρκώνουν η Ναταλία και ο Άρης καλύτερα να τις δείτε επί σκηνής. Αν μπορώ να πω κάτι από όσα λένε στην παράσταση, είναι ότι "για να μπορείς να αγαπάς χωρίς να υποφέρεις, πρέπει να εμπιστεύεσαι".

Μοιάζουν οι ήρωες του Ερίκ-Εμανουέλ Σμιτ μεταξύ τους, μιας και τα τρία αυτά έργα προσεγγίζουν μεγάλα θέματα που απασχολούν την ανθρώπινη ύπαρξη;
Μοιάζουν πολύ. Είναι ακριβώς οι ίδιες ψυχές, που βασανίζονται από τα ίδια ερωτήματα σε ό,τι σώμα, φύλο ή ηλικία και να τοποθετηθούν. 

Μετά το "Έτερος εγώ" περνάτε στις "17 κλωστές", μια ιστορία εμπνευσμένη από μια πραγματική μαζική δολοφονία που έλαβε χώρα στα Κύθηρα το 1909. Πώς νιώσατε διαβάζοντας αυτή την ιστορία πρώτη φορά και τι σας κέντρισε το ενδιαφέρον για να τη μεταφέρετε στη μικρή οθόνη;
Από την πρώτη στιγμή που διάβασα το βιβλίο του Πάνου Δημάκη με συνεπήρε. Δείχνει με τον πιο εμφατικό τρόπο πώς εμείς οι άνθρωποι δημιουργούμε τα τέρατα που μας χτυπούν κι έπειτα αναρωτιόμαστε σε τι φταίξαμε, χωρίς να βλέπουμε την ευθύνη που φέρουμε στη δημιουργία τους. Αυτός είναι, κατά τη γνώμη μου, ο πυρήνας της σειράς "17 κλωστές" και αυτός ήταν και ο βασικός λόγος που θέλησα να μοιραστώ την ιστορία αυτή με τον κόσμο. 

"Νομίζω ότι ήδη διαβαίνουμε το κατώφλι του εκφυλισμού της πολιτικής ορθότητας προς μια μορφή ελέγχου της σκέψης, που απειλεί την ελευθερία της έκφρασης".

Η κωμωδία σας ενδιαφέρει ως είδος;
Είναι το επόμενο πρότζεκτ που σχεδιάζω με σκοπό, αν όλα πάνε καλά, να ξεκινήσουμε γυρίσματα το καλοκαίρι του 2024. Η κωμωδία είναι κατά τη γνώμη μου από τα πιο δύσκολα είδη. Θέλει άλλο ρυθμό και στη γραφή, και στη σκηνοθεσία, και στην υποκριτική προσέγγιση.

Έχει περάσει από το μυαλό σας η συγγραφή ενός θεατρικού έργου;
Έχω ήδη γράψει τρία θεατρικά έργα και ελπίζω σύντομα να μπορέσω να τα μοιραστώ με τον κόσμο.

Πόσο ουσιαστική ή πόσο υποκριτική είναι η νέα πραγματικότητα της πολιτικής ορθότητας;
H αποφυγή εκφράσεων ή ενεργειών που αποκλείουν, περιθωριοποιούν ή προσβάλλουν ομάδες ανθρώπων πρέπει να είναι αυτονόητη σε ένα πλαίσιο πολιτισμού. Αρκεί βέβαια να διατηρείται το μέτρο, γιατί αλλιώς η πολιτική ορθότητα μπορεί να εξελιχθεί σε φονταμενταλισμό. Νομίζω ότι ήδη διαβαίνουμε το κατώφλι του εκφυλισμού της πολιτικής ορθότητας προς μια μορφή ελέγχου της σκέψης, που απειλεί την ελευθερία της έκφρασης. Αν δεν καταφέρουμε να αποτρέψουμε αυτή την εκτροπή, θα οδηγηθούμε σε φαινόμενα ακραίου φασισμού.

Επί πολλά χρόνια μιλούσαμε για την επέλαση της ακροδεξιάς. Πιστεύετε ότι βιώνουμε πια την εγκαθίδρυσή της;
Toν "φασισμό" τον βιώνουμε εδώ και πολλά χρόνια και δυστυχώς πολύ πριν δούμε τους γνήσιους εκφραστές του στο ελληνικό κοινοβούλιο. Το χειρότερο είναι ότι τον βιώνουμε από αυτούς που θεωρούμε δημοκράτες. Υπαίτιοι κατά τη γνώμη μου για την επάνοδο κάθε είδους φασιστικού μορφώματος είναι αυτοί που διαχειρίστηκαν και χειρίστηκαν τη Δημοκρατία τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας.

Δεν διστάζετε να τοποθετηθείτε κατά καιρούς σχετικά με γεγονότα της επικαιρότητας που μας έχουν συγκλονίσει όλους. Μοιάζει να έχουμε φτάσει σε ένα σημείο χωρίς επιστροφή, βλέποντας την απάθεια με την οποία πολλές φορές αντιμετωπίζουμε όσα συμβαίνουν γύρω μας. Υπάρχει ελπίδα κατά τη γνώμη σας;
Όσο η ευημερία των αριθμών θα είναι σημαντικότερη από την ευημερία των ανθρώπων, φοβάμαι πως όχι.