Τι σας ώθησε στο ανέβασμα του συγκεκριμένου έργου και ποια θέματα σας απασχόλησαν;
Το θέμα της Δικαιοσύνης είναι ο βασικός άξονας στις "Ευμενίδες". Όμως τι είναι δικαιοσύνη; Και πώς αυτή απονέμεται; Υπάρχει συγχώρεση; Και ποια τιμωρία είναι ικανή να δικαιώσει το θύμα; Τι άλλαξε από την εποχή του Αισχύλου; Οι Ερινύες-Ευμενίδες εκπροσωπούν το δίκαιο της μητέρας, επιβάλλουν τιμωρία σε εκείνο το μέλος της οικογένειας που θα χύσει αίμα συγγενή του. Και πόσο μάλλον τον μητροκτόνο. Σήμερα ένας νέος όρος πληγώνει την κοινωνία μας. Γυναικοκτονία. Οι Ερινύες πάλι ξυπνάνε.
Τι μας λένε οι "Ευμενίδες" σήμερα;
Το τέλος των "Ευμενίδων" έρχεται να μας μιλήσει για την ευημερία της πόλης, την ειρηνική συνύπαρξη, την αλληλεγγύη και φιλία μεταξύ των πολιτών. Η αρχέγονη αλυσίδα εκδίκησης και αντεκδίκησης παραχωρεί την θέση της στην δικαιοσύνη της πολιτείας. Κλείνει ο κύκλος του αίματος και της διχόνοιας που βασιζόταν στην οικογενειακή βεντέτα και ένας νέος τον διαδέχεται. Κάθε άτομο είναι υπεύθυνο για τις πράξεις του και κρίνεται από τους θεσμούς της πολιτείας. Μας μιλάει για μία ιδανική ευνομούμενη, ισότιμη κοινωνία. Με τα σημερινά δεδομένα, θα μιλούσαμε για μια ουτοπία.
Προτείνετε, μάλλον, μια διασκευασμένη εκδοχή του αισχυλικού έργου. Αν ναι, ποια είναι αυτή;
Προτείνω μια νέα προσέγγιση που συμπεριλαμβάνει και τη γυναίκα. Όχι μια διασκευή. Κάτι που δεν απασχόλησε ποτέ την Αθηναϊκή δημοκρατία, αφού η γυναίκα ήταν απούσα, καθώς δεν είχε πολιτικά δικαιώματα και ο ρόλος της περιοριζόταν στα συζυγικά καθήκοντα ως μέσον αναπαραγωγής. Η εγκατάσταση της πατριαρχίας μέχρι σήμερα επηρέασε όλον τον πολιτισμό και ανέτρεψε ακόμα και την αρμονία της φύσης μέσα από τον αυταρχισμό της. Τελικά η γυναίκα Ερινύα είναι όντως τόσο τρομακτική; Ή είναι προβολή της φαντασίωσης του τρόμου του άνδρα απέναντι στην θηλυκότητα που δεν δέχεται σε όποια της μορφή;
Διαβάζουμε ότι στην παράσταση "ένα φανταστικό δικαστήριο συνδέει την αρχαιότητα με το σήμερα. Κοινότητες, συλλογικότητες και κάτοικοι της πόλης της Ελευσίνας προσκαλούνται να συμμετάσχουν ενεργά στον κόσμο μιας φανταστικής δίκης". Ποιες σκέψεις ή στόχοι κρύβονται πίσω από αυτή την επιλογή;
Δυο κόσμοι συγκρούονται. Το μυθικό πρωτόγονο, άλογο παρελθόν με το σύγχρονο, ορθολογικά πολιτικό παρόν. Το παλαιό με το νέο. Η μετάβαση από τη δίκη του αίματος στη δικαιοσύνη του νόμου. Από το σκοτάδι στο φως. Από τον κόσμο της μαγείας, της δεισιδαιμονίας και των ενστίκτων στον ορθολογισμό του πολιτισμού. Αυτός είναι ο χρόνος της παράστασης. Όλα συνδιαλέγονται μέσα από τον μύθο, τους θεούς και θνητούς επί σκηνής. Θα έλεγα ότι πάντα είμαστε συνδεδεμένοι και με τους δύο κόσμους, αφού το μυστήριο της ύπαρξης δεν έχει λυθεί.
Οι κάτοικοι της Ελευσίνας συμμετέχουν ως δρώντα πρόσωπα; Είναι κομμάτι των θεατών; Με ποιο τρόπο θα εμπλακούν στην ιστορία;
Το κοινό παίρνει την θέση των ενόρκων του αθηναϊκού δικαστηρίου και θα έχει την ευκαιρία να εμπλακεί με την ψήφο του στην αθώωση ή μη του μητροκτόνου Ορέστη μέσα στην ατμόσφαιρα μιας πραγματικής δίκης...
Βλέπετε το θέατρο ως πεδίο δημόσιου διαλόγου;
Η αισθητική προσέγγιση και τα ερωτήματα που θέτει μία παράσταση με τις επιλογές της μπορούν να γίνουν αφορμή για δημόσιο διάλογο και να μας επηρεάσουν.
Στην αρχαιότητα το θέατρο και η πολιτική ήταν στενά συνδεδεμένα. Στις μέρες μας μπορεί να λειτουργήσει το θέατρο ως ενεργητικό συστατικό μιας κοινωνίας; Υπό ποιες προϋποθέσεις;
Το αρχαίο δράμα χάνει την λειτουργικότητά του ως τόπος συνάντησης και διαλόγου και συμβαίνει ως ψυχαγωγική έξοδος. Όπως και γενικότερα το θέατρο που βασίζει το ενδιαφέρον του κοινού στους πρωταγωνιστές ως βασικό πόλο έλξης. Σήμερα τα ζητούμενα του σύγχρονου θεατή είναι ασαφή. Χειροκροτεί ένα θέατρο με το οποίο στην πραγματικότητα δεν έχει καμία πραγματική σύνδεση μαζί του. Ένα κοινό που κάνει ουρά για να φάει ποπ-κορν για να δει την "Μήδεια" με ανοιχτά κινητά στην παράσταση, είναι δείκτης παρακμής μιας κοινωνίας. Ακόμα και αν η παράσταση είναι sold out. Η έλλειψη παιδείας και ευγένειας είναι κάτι που θα πρέπει να προβληματίσει σοβαρά μια χώρα και τους πολίτες της.
Οι "Ευμενίδες " θα παρουσιαστούν στις 15 και 16 Ιουλίου, στο Παλαιό Ελαιουργείο της Ελευσίνας. Μετάφραση: Δημήτρης Δημητριάδης, Σκηνοθεσία: Άντζελα Μπρούσκου, Σχεδιασμός φωτισμών: Στέβη Κουτσοθανάση, Σκηνικά: Ελίνα Λούκου, Κοστούμια: Βασίλης Μπαρμπαρίγος, Επιμέλεια κίνησης: Βάλια Παπαχρήστου, Μουσική σύνθεση: Αλέξανδρος Μήτρος, Φωνητική σύνθεση χορού: Αγγελική Τουμπανάκη
Ερμηνεύουν: Παρθενόπη Μπουζούρη (Προφήτης, Απόλλων), Άντζελα Μπρούσκου (Κλυταιμνήστρα), Διονύσης Πιφέας (Ορέστης), Δήμητρα Χατούπη (Αθηνά), Ευμενίδες: Σμαράγδα Κάκκινου, Πάολα Καλλιγά, Δανάη Κατσαμένη, Θεοδώρα Κόρδα, Ανδριανή Κυλάφη, Βάλια Παπαχρήστου, Αγγελική Τουμπανάκη
Μυστήριο 35 ΑΙΣΧΥΛΟΥ Project - 2023 Ελευσίς Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης
Στη γενέτειρα του μεγάλου τραγικού ποιητή, από τις 15 έως τις 30 Ιουλίου δύο μεγάλης κλίμακας θεατρικές παραγωγές έργων του Αισχύλου–μία ελληνική καιμία διεθνής–, μια συναυλία, καθώς κι ένα θεωρητικό συμπόσιο για τον Αισχύλο και τις έννοιες που διέπουν το αρχαίο δράμα συνθέτουν έναν άτυπο αλλά εκρηκτικό διάλογο στο σπουδαίο αυτό σκηνικό είδος, που παραμένει πάντοτε ζωντανό και κρίσιμο στα σύγχρονα ζητήματα δικαιοσύνης, ουμανισμού και πολιτικής.
H πρώτη εμφάνιση θεσμού για την έννοια του Δικαίου στην ιστορία της Ευρώπης, το έργο που εισήγαγε τον Άρειο Πάγο ως όρο, ως έννοια και ως θεσμό στην ιστορία, οι "Ευμενίδες", έρχονται σε σκηνοθεσία Άντζελας Μπρούσκου στο Αμφιθέατρο Παλαιού Ελαιουργείου στις 15 & 16 Ιουλίου. Στον ίδιο χώρο, στις 23 Ιουλίου θα πραγματοποιηθεί η συναυλία Ιάννης Ξενάκης: Ορέστεια από την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών (ΚΟΑ), με τη συμμετοχή της Χορωδίας της ΕΡΤ, της Χορωδίας Δήμου Αθηναίων και της Παιδικής Χορωδίας του Ωδείου Kodály, ενώ την επομένη, στις 24 Ιουλίου, θα γίνει Ημερίδα Αρχαίου Δράματος υπό την επιμέλεια της Δηώς Καγγελάρη. Τέλος, στις 29 & 30 Ιουλίου, οι "Πέρσες. Το ταξίδι στο πεδίο των ψυχών", μια παράσταση με στοιχεία περφόρμανς σε σκηνοθεσία Νικίτα Μιλιβόγεβιτς, θα ξεκινήσει από το λιμάνι του Περάματος Μεγαρίδος με τη δύση του ήλιου, θα μας μεταφέρει εν πλω στη Σαλαμίνα και τέλος, όταν πέσει η νύχτα, σε μια έρημη περιοχή του νησιού που βλέπει στον τόπο όπου έλαβε χώρα η αρχαία σύγκρουση.
Περισσότερες πληροφορίες
Ευμενίδες
Η πρώτη δίκη στην ιστορία της ανθρωπότητας, αυτή του Ορέστη στην ομώνυμη τραγωδία του Αισχύλου, ενέπνευσε ένα σύγχρονο φανταστικό δικαστήριο που συνδέει την αρχαιότητα με το σήμερα, όπου κοινότητες, συλλογικότητες και κάτοικοι της Ελευσίνας μπορούν να συμμετέχουν ενεργά στην εξέλιξη της δράσης. Το έργο γίνεται το ερέθισμα για την ανάπτυξη δημόσιου διαλόγου, ενώ τίθεται η αναγκαιότητα της συνοχής των πολιτών μιας κοινωνίας και της ενεργού στάσης τους απέναντι στα κοινά. Η παράσταση ξεκίνησε στο πλαίσιο της δράσης «Μυστήριο 35 ΑΙΣΧΥΛΟΥ Project» της 2023 Ελευσίς Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης ως ένα έργο παρακαταθήκης, με στόχο τη θεσμοθέτηση ενός σπάνιου διαλόγου πάνω στο αισχύλειο δράμα αλλά και πάνω στα κρίσιμα σύγχρονα ζητήματα της δικαιοσύνης, του ουμανισμού και της πολιτικής.
