Δούκας του Γιορκ, μετέπειτα Ριχάρδος Γ΄ της Αγγλίας: ανήθικος, αμείλικτος, διεφθαρμένος, μεταχειρίστηκε κάθε θεμιτό και αθέμιτο μέσο προκειμένου να ανελιχθεί στην ιεραρχία. Η όψη του εξίσου δύσμορφη με το ήθος του: καμπούρης, παραμορφωμένος, αποκρουστικός. Ένα μίασμα μέσα κι έξω. Έτσι έχει μείνει στην ιστορία ο τελευταίος του οίκου των Γιορκ, που βρέθηκε στο θρόνο της Αγγλίας από το 1483 έως το 1485, παρά τις ετερόκλητες ιστορικές αναφορές στο πρόσωπό του, που διχάζονται μεταξύ ενός «άστατου χαρακτήρα που θέσπισε καλούς νόμους» κι ενός «απατεώνα που άξια θάφτηκε σε ένα λάκκο σαν σκυλί».
Η τραγωδία που του αφιέρωσε ο Σαίξπηρ (1593) ακολουθεί τον κανόνα που θέλει τον ήρωα να ταυτίζεται με έναν «μακιαβελικού» ήθους ηγεμόνα, κάτι που –όπως έχουν επισημάνει οι μελετητές– οφείλεται σε μια καλά συντεταγμένη κυβερνητική προπαγάνδα. Θύμα των fake news, όπως θα λέγαμε σήμερα, καθώς ο Σαίξπηρ φέρεται να έγραψε το έργο για να κολακέψει την Ελισάβετ, θυμίζοντας πως χάρη στην ήττα του Ριχάρδου στον Πόλεμο των Ρόδων, τον εμφύλιο μεταξύ των Γιορκ και των Λάνκαστερ, αναδύθηκε η δυναστεία των Τυδώρ. Η εύρεση των οστών του μόλις το 2012, που έδειξαν μια μικρή σωματική παραμόρφωση αντί της ακραίας δυσμορφίας που του αποδιδόταν, ήρθε να συνταράξει τα θεμέλια ενός λογοτεχνικά κατασκευασμένου πορτρέτου που τείνει να αποκτήσει ιστορική εγκυρότητα.
Πέρα από όλα αυτά, πάντως, το έργο του Σαίξπηρ παραμένει μια συναρπαστική σπουδή πάνω στην εξουσία, μια τραγική ελεγεία για την άνοδο και την πτώση και το επικείμενο ανέβασμά του από την Ορχήστρα των Μικρών Πραγμάτων βρίσκεται στην καρδιά του ενδιαφέροντος όσον αφορά τις ελληνικές συμμετοχές του φετινού Φεστιβάλ Αθηνών. Η ομάδα που δημιούργησαν το 2009 οι Χρήστος Θεοδωρίδης, Ξένια Θεμελή και Σταύρος Σβήγκος έχει κατορθώσει κάτι αξιοσημείωτο στην τρέχουσα θεατρική πραγματικότητα: με μόλις πέντε παραστάσεις στο ενεργητικό της δείχνει να απέχει από την «υποχρέωση» της συνεχούς παραγωγής και παρουσιάζει έργο μόνο όταν έχει κάτι να πει.
Η πορεία της είναι εξίσου αξιοσημείωτη, καθώς ξεκίνησε –όπως πολλές «νέες ομάδες»– με devised παραστάσεις, για να τις εγκαταλείψει όχι απλώς για χάρη των κανονικών θεατρικών κειμένων, αλλά πέφτοντας κατευθείαν στα βαθιά: ο «Άμλετ» που παρουσίασε πριν από μερικές σεζόν στο Θέατρο Πορεία, καταδεικνύοντας την αμηχανία της αδράνειας ως το νήμα που συνδέει το σαιξπηρικό αριστούργημα με την εποχή μας, εγκαινίαζε μια νέα περίοδο στη ζωή της ομάδας, που έκτοτε αποφάσισε να εμβαθύνει στη δραματουργία της ελισαβετιανής εποχής.
Με τη «Σφαγή των Παρισίων», που παρουσιάστηκε επί δύο χρονιές στο Φεστιβάλ Αθηνών, ο σκηνοθέτης της ομάδας Χρήστος Θεοδωρίδης επιβεβαίωσε την ικανότητά του να διεισδύει στην καρδιά των κειμένων, σχολιάζοντας το δίπτυχο εξουσία/βία, αλλά και να χειρίζεται μεγάλα σκηνικά μεγέθη, καθώς απέδωσε το άπαιχτο μέχρι τότε έργο του Κρίστοφερ Μάρλοου σε μια επικών διαστάσεων παράσταση. Τώρα, με την «Τραγωδία του βασιλιά Ριχάρδου Γ΄» και πάντα με οδηγό την προσέγγιση του έργου μέσα από την ισότιμη διαχείριση του λόγου, της κίνησης και της μουσικής, η ομάδα θα δώσει τη δική της πολυαναμενόμενη οπτική για τον πιο παρεξηγημένο βασιλιά της παγκόσμιας δραματουργίας.
Η παράσταση
Η «Τραγωδία του βασιλιά Ριχάρδου Γ΄» θα παιχτεί στην Πειραιώς 260, στις 13 και 14/6, στη μετάφραση που έκανε ειδικά για την παράσταση η Ιζαμπέλα Κωνσταντινίδου. Η σκηνοθεσία είναι του Χρήστου Θεοδωρίδη, η χορογραφία της Ξένιας Θεμελή, τα σκηνικά και τα κοστούμια της Τίνας Τζόκα, η μουσική του Βασίλη Ντοκάκη και οι φωτισμοί του Τάσου Παλαιορούτα.
Στον εμβληματικό ρόλο του Ριχάρδου θα δούμε τον Γιώργο Χριστοδούλου («Ιλιάδα», «7 χρόνια», «Αρίστος») και στους υπόλοιπους ρόλους τους Λεωνίδα Αργυρόπουλο (Χέιστινγκς), Τζωρτζίνα Δαλιάνη (Δούκισσα του Γιορκ), Ξένια Θεμελή (Λαίδη Άννα), Γιώργο Κισσανδράκη (Μπάκιγχαμ), Νίκο Λεκάκη (Εδουάρδος Δ΄), Άλκη Μπακογιάννη (Ρίτσμοντ), Κατερίνα Πατσιάνη (Μαργαρίτα), Τατιάνα-Άννα Πίττα (Ελισάβετ) και Βασίλη Σαφό (Κλάρενς).
Περισσότερες πληροφορίες
Η τραγωδία του βασιλιά Ριχάρδου Γ΄
Ο σκηνοθέτης ξαναδιαβάζει μαζί με την Ορχήστρα των Μικρών Πραγμάτων το κλασικό σαιξπηρικό έργο για τον πιο παρεξηγημένο βασιλιά της Αγγλίας.
