Ο Ίβο βαν Χόβε έχει αγαπηθεί ιδιαιτέρως στη χώρα μας για τη σκηνική του ματιά πάνω σε έργα του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, όμως η τρίτη του επίσκεψη στην Ελλάδα έρχεται να αποτίσει ένα φόρο τιμής στην ελληνική μυθολογία. Η παράσταση «Ηλέκτρα/Ορέστης» εμπνέεται από τα δύο ομώνυμα έργα του Ευριπίδη και τον μύθο των Ατρειδών και για χάρη της ο σκηνοθέτης άφησε για λίγο τη σταθερή ομάδα του, για να συνεργαστεί με τον θρυλικό γαλλικό θίασο. Εμείς θα απολαύσουμε τους καρπούς αυτής της συνεργασίας στον κατεξοχήν χώρο όπου ανήκει: το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου στις 26 και 27 Ιουλίου.
Η Κομεντί Φρανσαίζ
Πρόκειται για το παλαιότερο θέατρο της Γαλλίας, ίσως και ολόκληρης της Ευρώπης. Ιδρύθηκε το 1680, αφότου κατά διαταγή του Λουδοβίκου 14ου συνενώθηκαν σε ένα σχήμα οι δύο κραταιοί θίασοι της χώρας, ένας εκ των οποίων ήταν αυτός που είχε ιδρύσει ο Μολιέρος.
Αν και αρχικά υιοθέτησε το όνομα «Θίασος του Βασιλιά» γρήγορα μετονομάστηκε σε «Γαλλική Κωμωδία» για να διαχωριστεί από την «Ιταλική Κωμωδία», δηλαδή τον ιταλικό θίασο που έδινε παραστάσεις στο Παρίσι εκείνη την εποχή. Είχε για χρόνια την αποκλειστική δικαιοδοσία να ανεβάζει έργα του Μολιέρου και των υπόλοιπων Γάλλων κλασικών: Κορνέιγ, Ρακίνα κ.λπ.
Η ιδεολογία και η ομαδικότητα που διέπει μέχρι σήμερα τη δουλειά του θιάσου αντικατοπτρίζεται στο έμβλημά του, που αποτυπώνει μια κυψέλη, και στο σύνθημα «simul et singulis»: Όλοι μαζί και ο καθένας μοναδικός.
Παραμένει το μοναδικό κρατικό θέατρο της χώρας, το μόνο που έχει σταθερό θίασο και που εφαρμόζει την τακτική του εναλλασσόμενου ρεπερτορίου. Τη λειτουργία της διέπει η αρχή της ισοτιμίας των μελών. Τα μέλη της γίνονται δεκτά ως τακτικά μετά από έναν χρόνο δοκιμαστικής συμμετοχής και ανακηρύσσονται ως επίτιμα, με δικαίωμα συνταξιοδότησης, μετά από είκοσι χρόνια. Το αρχαιότερο μέλος του θιάσου, ο Πρύτανης ή Κοσμήτορας, διασφαλίζει την τήρηση των αρχών της.
Επισκέφτηκε για πρώτη φορά την Ελλάδα το 1962, με τις μολιερικές «Κατεργαριές του Σκαπίνου» και ξανά το 2014, με την «Αντιγόνη» του Ζαν Ανουίγ. Για πρώτη φορά, θα παρουσιαστεί παράστασή της στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου.
Αξίζει να επισκεφτείτε την ψηφιοποιημένη βάση δεδομένων της, όπου υπάρχει πρόσβαση σε αρχεία (βιβλία σκηνής, εισιτήρια κ.ά.) χρονολογίας τριακοσίων και περισσότερων ετών.
O Ίβο βαν Χόβε και το δίπτυχο «Ηλέκτρα/Ορέστης»
Γεννημένος στο Βέλγιο το 1958, δούλεψε αρκετά χρόνια ως σκηνοθέτης, ώσπου ανέλαβε το 2001 τη διεύθυνση του πρώτου θεάτρου της Ολλανδίας, Toneelgroep Amsterdam. Με την Κομεντί Φρανσαίζ συνεργάστηκε για πρώτη φορά το 2016, ανεβάζοντας τους «Καταραμένους» του Βισκόντι, που έκαναν πρεμιέρα στο Φεστιβάλ της Αβινιόν.
Οι παραστάσεις του διακρίνονται για την υψηλής αισθητικής χρήση της σύγχρονης τεχνολογίας, αλλά και για τη βαθιά κειμενοκεντρική προσέγγιση. Ο βαν Χόβε εστιάζει μεθοδικά στο κείμενο και οδηγεί τους ηθοποιούς –και σταθερούς του συνεργάτες- σε μία υποκριτική πλήρως απογυμνωμένη από εξωτερικά ευρήματα.
Τον πρωτογνωρίσαμε το 2011, όταν είδαμε στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση τις «Σκηνές από ένα γάμο», και απολαύσαμε ξανά την λιτή, καθαρή ματιά του πάνω στον Μπέργκμαν με το δίπτυχο «Περσόνα/Μετά την πρόβα» στο περσινό Φεστιβάλ Αθηνών.
Ο Μπέργκμαν δεν είναι η μοναδική του αγάπη. Οι παραστάσεις του αφορούν συνήθως τους κλασικούς συγγραφείς και στα σπουδαιότερα κείμενα του παγκόσμιου ρεπερτορίου (Σέξπιρ, Τσέχοφ, Μίλερ κ.ά.). Θεωρεί το αρχαίο δράμα την αφετηρία του σύγχρονου θεάτρου και το 2015 σκηνοθέτησε τη Ζιλιέτ Μπινός στην «Αντιγόνη» του Σοφοκλή. Τώρα όμως είναι η πρώτη φορά που σκηνοθετεί για την Επίδαυρο.
Η παράσταση «Ηλέκτρα/Ορέστης» έκανε ήδη πρεμιέρα στο Παρίσι (στις 27 Απριλίου) και προκάλεσε ενθουσιώδη σχόλια. Ο μύθος των Ατρειδών έδωσε στον σκηνοθέτη την ευκαιρία να επανέλθει σε ένα θέμα που τον απασχολεί, αυτό των οικογενειακών σχέσεων. Έχοντας ως κινητήριο δύναμη των δύο αδερφών την εκδίκηση, ο βαν Χόβε αναπαρέστησε επί σκηνής ένα σύμπαν γεμάτο λάσπες, αίμα και τρομερή βία, σε μια απόπειρα να απαντήσει στο ερώτημα: «Η βία νομιμοποιεί περισσότερη βία;».
