Η λέξη «πρόκληση» μπορεί κάλλιστα να περιγράψει τη σύνθεση του πολυπληθούς θιάσου ηθοποιών, περφόρμερ και μουσικών που θα δοκιμαστεί στο μεγάλο στίβο της Επιδαύρου, την Παρασκευή 10 και το Σάββατο 11 Αυγούστου. Κάτω από τη σκηνοθετική μπαγκέτα του Κώστα Φιλίππογλου παρατάσσονται μερικοί από τους σταθερούς συνεργάτες του (Άννα Καλαϊτζίδου, Γιώργος Συμεωνίδης, Γιάννης Γιαννούλης, Τάσος Δημητρόπουλος, Δημήτρης Δρόσος κ.ά.) αλλά και τέσσερις από τους πιο αναγνωρίσιμους κωμικούς του εγχώριου θεάματος. Προφανώς, του αρέσουν οι προκλήσεις.
Πρόκειται άλλωστε για ένα σκηνοθέτη (και ηθοποιό) που εγκατέλειψε μια διεθνή καριέρα που θα ζήλευαν πολλοί για να επιστρέψει στην Ελλάδα κάπου στις αρχές του 2010. Μέχρι τότε, αν εξαιρέσεις κάποιες σκηνοθεσίες που είχε υπογράψει στο Αμόρε και στον Τεχνοχώρο του Κακλέα, ζούσε και δούλευε στην Ευρώπη ως σταθερός συνεργάτης της περίφημης βρετανικής ομάδας σωματικού θεάτρου Complicité του σπουδαίου Σάιμον ΜακΜπέρνι, αλλά και με τον Πίτερ Μπρουκ και την Αριάν Μνουσκίν. Γι’ αυτό και το σωματικό θέατρο χαρακτηρίζει, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, τις σκηνοθεσίες του Φιλίππογλου και η αριστοφανική κωμωδία με το λαϊκό χαρακτήρα, του δίνει μεγάλο πεδίο να εφαρμόσει τον κώδικά του με άξονα την αφαίρεση και το συμβολισμό.
Με τους «Βατράχους», εντάσσει για πρώτη φορά στο χωρίς στεγανά ρεπερτόριό του την αττική κωμωδία, για τις ανάγκες της οποίας επιστρατεύει «εμβληματικές θεατρικές φιγούρες», όπως χαρακτηρίζει ο ίδιος την πρωταγωνιστική τετράδα, ηθοποιούς που κατέχουν τους κωμικούς κώδικες και έχουν άνεση στον αυτοσχεδιασμό: τη Σοφία Φιλιππίδου για το ρόλο του Διονύσου, τον Λάκη Λαζόπουλο ως Ξανθία και Ευριπίδη, τον Αντώνη Καφετζόπουλο ως Αισχύλο και τον Δημήτρη Πιατά ως Ηρακλή. Από τους ρόλους ήδη φαίνεται πως δεν έχουμε να κάνουμε με «άλλη μία αριστοφανική κωμωδία»: Οι «Βάτραχοι» δραματοποιούν το φανταστικό ταξίδι του θεού του θεάτρου Διόνυσου που κατεβαίνει στον Άδη, συνοδευόμενος από τον δούλο του Ξανθία, προκειμένου να διεκδικήσει την επιστροφή του Ευριπίδη στη γη, καθώς νιώθει την έλλειψη σπουδαίων τραγικών ποιητών. Φτάνοντας εκεί, καλείται να διαιτητεύσει σε έναν αγώνα λόγου μεταξύ Αισχύλου και Ευριπίδη, ο νικητής του οποίου θα τον ακολουθήσει στο ταξίδι της επιστροφής.
Θεαματικοί όσο και άλλα έργα του Αριστοφάνη (με Χορό ζώων, παρουσία και δεύτερου Χορού, φυγή από τη γη), οι «Βάτραχοι» διεκδικούν ιδιαίτερη θέση στην εργογραφία του, καθώς θέτουν στο επίκεντρο την ίδια την τέχνη του θεάτρου και αποτελούν έναν έμμεσο ύμνο στην ηθική και πολιτισμική υπεροχή της τραγωδίας και της δραματικής τέχνης εν γένει (έχουν χρησιμεύσει ακόμη και ως πηγή για το έργο και τη ζωή του Αισχύλου). Τα περιθώρια που αφήνει το έργο στο κωμικό στοιχείο είναι πολλά –χάρη στις παρεξηγήσεις που δημιουργούν οι μεταμφιέσεις, στα ενδοθεατρικά αστεία ή στην αληθινά απολαυστική σκηνή του ζυγίσματος των στίχων Αισχύλου και Ευριπίδη που κρίνει τη λεκτική μονομαχία τους– και αυτά καλείται να υπηρετήσει ο θίασος με έμφαση στην ομαδικότητα. Οι δεκατρείς ηθοποιοί (και μουσικοί) που πλαισιώνουν την κεντρική τετράδα, εκτελώντας και χρέη Χορού, θα δώσουν ζωή στο περιβάλλον του Κάτω Κόσμου με τους περίεργους ενοίκους και τη μυστηριώδη –ζοφερή και μαζί φαντασμαγορική– αύρα που συνέλαβε ο Αριστοφάνης.
Κυρίως όμως οι «Βάτραχοι» δίνουν σημαντικές ευκαιρίες στο σκηνοθέτη για αναγωγές ή ενδεχόμενες παραβολές με το σήμερα, για να καταδείξει τη σημασία του πνεύματος και της πνευματικής καλλιέργειας. Γιατί αυτό που στη βάση της λέει η συγκεκριμένη κωμωδία είναι πως αν υπάρχει σωτηρία από την παρακμή αυτή βρίσκεται στην πνευματική τροφή, όσο μακριά ή δύσκολα κι αν πρέπει να την αναζητήσουμε. Ο Διόνυσος δεν επιλέγει να φέρει από τον Άδη κάποιον σπουδαίο πολιτικό άνδρα, αλλά έναν τραγικό ποιητή, έναν άνθρωπο του πνεύματος, κι αυτό είναι είναι ένα ηχηρό μάθημα πολιτικής και πολιτισμού που οφείλουμε ν’ ακούσουμε.
Περισσότερες πληροφορίες
Βάτραχοι
Σε αυτήν την «κάθοδο» του Αριστοφάνη στον Άδη, με έναν ποιητικό αγώνα που παίρνει διαστάσεις διαπάλης ανάμεσα στην παράδοση και στα νεωτερικά ήθη, συμπράττουν κορυφαίοι κωμικοί
