H τελευταία σωζόμενη αριστοφανική κωμωδία στάθηκε η αφορμή για τη συνεργασία μεταξύ του δικού μας Εθνικού Θεάτρου και του Κρατικού Θεάτρου της Σερβίας. Ένας εκλεκτός μεικτός θίασος Ελλήνων και Σέρβων συντελεστών και ηθοποιών, με προεξάρχοντες τους Γιώργο Γάλλο, Στέλιο Ιακωβίδη και Βασίλη Χαραλαμπόπουλο, καθοδηγείται από τον Σέρβο –αλλά πολιτογραφημένο Έλληνα στη συνείδηση του θεατρόφιλου κοινού– Νικίτα Μιλιβόγεβιτς. Η παράσταση ξεκινάει τη μίνι περιοδεία της από το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου την Παρασκευή 13 και το Σάββατο 14 Ιουλίου.
Περί «Πλούτου»
Αν και τα θέματα που θίγονται συνολικά στις αριστοφανικές κωμωδίες είναι διαχρονικά και οικουμενικά (ειρήνη, δημοκρατία, ισότητα), ειδικά ο «Πλούτος» χτυπάει πολλά καμπανάκια μέσα στις συνθήκες της παγκοσμιοποιημένης οικονομικής κρίσης και των νέων ανισοτήτων που αυτή έχει δημιουργήσει. Το έργο θέτει το θέμα της άδικης κατανομής του πλούτου εξαιτίας του τυφλού θεού που δεν μπορεί να διακρίνει ποιους αξίζει να ανταμείψει και ποιους όχι. Ο Χρεμύλος (Γιώργος Γάλλος), ένας Αθηναίος στα όρια της εξαθλίωσης, θα φιλοξενήσει τον Πλούτο (Βασίλης Χαραλαμπόπουλος) στο σπίτι του κατόπιν εντολής του μαντείου των Δελφών και μαζί με τον τετραπέρατο δούλο του Καρίωνα (Στέλιος Ιακωβίδης) θα αναλάβουν τη θεραπεία του. Ο θεός, βλέποντας επιτέλους «το φως το αληθινό», θα αποκαταστήσει τις αδικίες έναντι των έντιμων πολιτών, θα αφαιρέσει τα πλούτη από τους άτιμους και συκοφάντες και θα εγκατασταθεί τελικά στη θέση που ανέκαθεν του ανήκε, στο πίσω μέρος του ναού της Αθηνάς.
Ο «δικός μας» Σέρβος
Γνωρίσαμε τον Νικίτα Μιλιβόγεβιτς το μακρινό 1997, όταν σκηνοθέτησε τον «Ιβάνοφ» του Τσέχοφ στο Αμόρε. Στη χώρα του ήδη θεωρούνταν σημείο αναφοράς και πολλοί υποστηρίζουν πως με τη δική του ανάγνωση επί των κλασικών έργων το σερβικό θέατρο πέρασε στον 21ο αιώνα. Στα είκοσι χρόνια που μεσολάβησαν έχει εργαστεί συχνά στην Ελλάδα (ΚΘΒΕ, Αμόρε, Εθνικό) και έχει φέρει εδώ δουλειές του από τη Σερβία (Φεστιβάλ Αθηνών). Είναι λάτρης των μεγάλων κλασικών, στους οποίους συμπεριλαμβάνει από τον Αισχύλο, τον Σοφοκλή, τον Σαίξπηρ, τον Ντοστογιέφσκι και τον Τσέχοφ μέχρι τους νεότερους Μπρεχτ και Ιονέσκο, και σκηνοθέτης με πολιτική ματιά – αναμενόμενα καθώς ανδρώθηκε μέσα στο ταραχώδες πολιτικό κλίμα του εμφύλιου πολέμου που οδήγησε στη διάλυση της ενωμένης Γιουγκοσλαβίας. Αν η στροφή του στην κωμωδία φαίνεται έκπληξη (για την οποία μας προετοίμασε πάντως το χειμώνα, όταν σκηνοθέτησε τη σύγχρονη γλυκόπικρη κομεντί του Ζεράλντ Σιμπλερά «Ήρωες»), στην πραγματικότητα προέκυψε φυσικά, καθώς ο ίδιος θεωρεί το γέλιο θεραπευτικό και το κωμικό είδος ένα μέσο για να δούμε «γνωστά πράγματα και φαινόμενα με άλλο μάτι».
Το χρήμα τότε, τώρα (και πάντα;)
Το ηθικό πλαίσιο στο οποίο τοποθετείται από τον Αριστοφάνη το ζήτημα της κατανομής του πλούτου απασχολεί τον Μιλιβόγεβιτς, που ψάχνει να βρει τις αναγωγές στο σήμερα πέρα από αυστηρά γεωγραφικά όρια. Με οδηγό το ερώτημα «πώς είναι δυνατόν εκατό άνθρωποι να είναι πλουσιότεροι από τη μισή ανθρωπότητα; Τι κόσμος είναι αυτός όπου οι πλούσιοι γίνονται όλο και πιο πλούσιοι και οι φτωχοί όλο και πιο φτωχοί;», ο σκηνοθέτης στήνει μια παράσταση που, παρά το αίσιο τέλος της, υπενθυμίζει πως «ο Πλούτος είναι ακόμη ο πιο ισχυρός θεός του πλανήτη, η κινητήρια δύναμη του κόσμου».
Ένας θίασος συνεργασίας…
...και μια κοινή γλώσσα, αυτή του θεάτρου. Έλληνες και Σέρβοι δημιουργοί, όπως και ο, επίσης «δικός μας», Σκοτσέζος σκηνογράφος Κένι ΜακΛέλαν, απαρτίζουν το καλλιτεχνικό team της παράστασης, ενώ στη διανομή Έλληνες ηθοποιοί ερμηνεύουν τα δραματικά πρόσωπα και Σέρβοι ερμηνευτές και μουσικοί αναλαμβάνουν τα μέλη του Χορού. Ο σκηνοθέτης έχει επισημάνει συχνά τα κοινά χαρακτηριστικά που ενώνουν τους δύο λαούς σε επίπεδο ιδιοσυγκρασίας, πολιτιστικών καταβολών και κοινωνικής συμπεριφοράς, και τώρα η αριστοφανική κωμωδία αποδεικνύεται ιδανικός καμβάς για μια γόνιμη συνεργασία. Το γέλιο, η σάτιρα και ο προβληματισμός πάνω σε πανανθρώπινα μηνύματα δίνουν την ευκαιρία για μια θεατρική γιορτή που βάζει στο επίκεντρο τη σημασία των πολιτισμικών ανταλλαγών και όπου θα απολαύσουμε, δίπλα στην πρωταγωνιστική τριάδα, τους Μάνο Βακούση, Γαλήνη Χατζηπασχάλη, Γιάννη Κότσιφα, Μαρία Διακοπαναγιώτου, Κώστα Κορωναίο, Μιχάλη Τσιτσόπουλο και Νέναντ Μάριτσιτς.
Περισσότερες πληροφορίες
Πλούτος
Κοινωνικό σχόλιο για την κινητήρια δύναμη του κόσμου, το χρήμα, που κάνει τους πλούσιους πλουσιότερους και αδικεί τους φτωχούς. Με τη διαφορά ότι στο αριστοφανικό έργο το δίκαιο αποκαθίσταται.
