Μια παράσταση που σου ραγίζει και ταυτόχρονα σου ευφραίνει την καρδιά ήταν ο «Αποχαιρετισμός» του Γιάννη Ρίτσου με πρωταγωνιστή τον συγκινητικό Νεοκλή Νεοκλέους.
Σαράντα πέντε λεπτά ήταν αρκετά για να μπούμε ση σπηλιά του 29χρονου αγωνιστή Γρηγόρη Αυξεντίου, ν’ ακούσουμε τη σκέψη του, να αισθανθούμε τον αναστεναγμό του, να περπατήσουμε στα ματωμένα χώματα ενός τόπου με οδηγό τις λέξεις. Ο «Αποχαιρετισμός», το σπουδαίο ποίημα του Γιάννη Ρίτσου αφιερωμένο στον Γρηγόρη Αυξεντίου, παρακολουθεί τον Κύπριο αγωνιστή, υπαρχηγό του απελευθερωτικού αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α. 1955-1959, να βρίσκεται περικυκλωμένος από Βρετανούς στρατιώτες στο κρησφύγετό του, μετά από προδοσία, και να μονολογεί λίγο πριν από το θάνατό του. Λέει στους συναγωνιστές του να παραδοθούν, αλλά εκείνος μένει μόνος μέχρι τη στιγμή που τον καίνε ζωντανό. Το κείμενο αστραποβολεί από τη σκοτεινότητα και τη συγκινησιακή ορμή των συναισθημάτων του και μας φέρνει κοντά στην ανθρώπινη περιπέτεια με μια επίκληση. Τα λόγια του κρύβουν τον πόνο ενός ολόκληρου έθνους, εκφράζουν τη ζωτική ανάγκη της υπέρβασης, της αντίδρασης στην όποια άνωθεν επιβολή.
Μακρύς ο πρόλογος, αλλά καιρό είχαμε να δούμε ένα τόσο δυνατό μονόλογο στη σκηνή. Ο Νεοκλής Νεοκλέους σχεδίασε και ερμήνευσε με αβυσσαλέο τρόπο τον Γρηγόρη Αυξεντίου εισχωρώντας στη μνήμη του ήρωα, σε αυτό το δραματοποιημένο κείμενο του Γιάννη Ρίτσου. Όλα συμβαίνουν μέσα, σε ένα αόρατο εσωτερικό, χωρίς το κείμενο να χάνει την ποιητική αξία του. Νιώσαμε ευφορία και την ίδια στιγμή ήρθαμε με έναν ανάλαφρο τρόπο σε επαφή με την τραγική πραγματικότητα του έργου, που δεν είναι άλλη από τη βεβαιότητα του θανάτου. Η ευγενής και ταυτόχρονα στιβαρή παρουσία του Κύπριου ηθοποιού, αψευδής αντανάκλαση της ψυχής του ποιητή, μας κράτησε καθηλωμένους με τη σπάνιας εγκυρότητας και ισχύος ερμηνεία του. Με κλιμακούμενη συγκίνηση, όλα δηλώνονται κατά πρόσωπο και όλα λειτουργούν υπόγεια: κάθε λέξη, κάθε παύση επαναφέρει προς σκέψη τα όρια συνείδησης - υποσυνείδητου, αγάπης - μίσους, τις έννοιες της αρχής και του τέλους...
Το κείμενο του Ρίτσου πολιτικό υπαρξιακό-οντολογικό, με ένα βαθύτατο στοχασμό πάνω στην ανθρώπινη βούληση, με τη φιλοσοφημένη αποδοχή του αναπότρεπτου και με έναν ουτοπικό, καταπώς φαίνεται, οραματισμό ενός κόσμου συμφιλίωσης και αγάπης –αρκεί να δει κάποιος την πρόσφατη διεθνή ειδησεογραφία–, είναι συγκλονιστικό. Έχοντας δει τον Νεοκλή Νεοκλέους στον «Αποχαιρετισμό», τη Νιόβη Χαραλάμπους στις «Τρωάδες» σε σκηνοθεσία του Θόδωρου Τερζόπουλου αλλά και τους «Πέρσες» του ΘΟΚ που σκηνοθέτησε ο Άρης Μπινιάρης, στελεχώνοντας τον θίασό του και με Κύπριους ηθοποιούς, πιστεύουμε πως πρέπει να δημιουργηθούν πιο ισχυρές γέφυρες ανταλλαγής και επικοινωνίας με την κυπριακή δημιουργία. Υπάρχουν κρυμμένα διαμάντια που μένει να τα ανακαλύψουμε. Η παράσταση παίχτηκε για λίγο στο Ίδρυμα «Μιχάλης Κακογιάννης» και θα άξιζε να ξαναπαρουσιαστεί στην Αθήνα.
