Ο λόγος είναι βασικό στοιχείο στις χορευτικές παραστάσεις που υπογράφουν από αυτήν την εβδομάδα δύο ευφυείς χορογράφοι, η Ιωάννα Πορτόλου στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση και ο Γιάννης Μανταφούνης στο Εθνικό Θέατρο. Η Μαρία Κρύου μίλησε μαζί τους κι έμαθε τι ετοιμάζουν.
Δύο δυνατά ραντεβού από ξεχωριστούς Έλληνες χορογράφους σε δύο σημαντικές σκηνές της πόλης περιμένουν τους φίλους του σύγχρονου χορού αυτήν την εβδομάδα. Το ιδιαίτερο στοιχείο τους είναι ότι συνδυάζουν το χορό με το λόγο και την πιο έντονη παρουσία της αφήγησης, κάτι όχι τόσο συνηθισμένο για τη συνήθως πιο αφηρημένη τέχνη του σύγχρονου χορού, γεγονός που συνιστά πρόκληση τόσο για τους δημιουργούς όσο και για τους θεατές.
Η Ιωάννα Πορτόλου στο «Risk», το οποίο ανεβαίνει στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση (15-18/1), ζήτησε από τους σταθερούς συνεργάτες της Σεσίλ Μικρούτσικου και Γιάννη Νικολαΐδη αλλά και από τους νεότερους Ιωάννα Αποστόλου, Νικολέτα Καρμίρη και Ηλία Χατζηγεωργίου, τους χορευτές της ομάδας Griffon, να καταθέσουν προσωπικές εμπειρίες και σκέψεις. «Ό,τι έχεις βάλ’ το μέσα στο έργο», προέτρεψε τους χορευτές. «Θες να ουρλιάξεις, θέλεις να εξομολογηθείς, κάν’ το». Όπως μας είπε η Πορτόλου: «Όλα όσα ειπώθηκαν, όλα όσα συνέβησαν, τα έκανα μια σύνθεση κι έχω χτίσει για τον καθέναν έναν χαρακτήρα. Το “Risk” είναι ένα πάρτι με γκλάμουρ ρούχα και πολλή μουσική και τραγούδια, από το “I Will Survive” και το “Stayin’ Alive” μέχρι το “Τoo Drunk to Fuck”, όπου πέφτεις αλλά σηκώνεσαι.
Ο καθένας εκεί που χορεύει με αδρεναλίνη και κέφι συναντά μια αφορμή και αρχίζει να πέφτει, να μένει μόνος ή να γίνεται μέλος μιας αγέλης. Διαλυόμαστε αλλά ξανασηκωνόμαστε, μαζεύουμε τα κομμάτια μας, συνεχίζουμε και κάτι μας λέει “keep going”. Η πολύτιμη μουσική δραματουργία του Αντώνη Παλάσκα φτιάχνει τον ήχο, το χώρο αλλά και το χρόνο της παράστασης». Κάτι αισιόδοξο βγαίνει από την παράσταση, η οποία κατά μία έννοια σκιαγραφεί τη διαρκή ροή των πραγμάτων. Η αγωνία για το αύριο, για το τι μας περιμένει παραπέρα φαίνεται πως αποτελεί δημιουργικό κίνητρο για την Ιωάννα Πορτόλου και στην ερώτηση πώς βλέπει το μέλλον του χορού απαντάει: «Έχουν γίνει όλα – ακροβατικά, τραγούδια, θέατρο, έχουμε γδυθεί, έχουμε ντυθεί... Νομίζω ότι το καινούργιο βρίσκεται στο ανθρώπινο και στη διερεύνηση της ομορφιάς, που αν κοιτάξεις θα δεις ότι υπάρχει παντού».
Ο Γιάννης Μανταφούνης στο «MayaBuff. Ένα ντελίριο του Μαγιακόφσκι», βασισμένο στο έργο «Μυστήριο Μπουφφ» του Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι, που κάνει πρεμιέρα στις 18/1 στη Σκηνή «Μαρίκα Κοτοπούλη» του Εθνικού Θεάτρου, αντιμετωπίζει, όπως μας είπε ο ίδιος, μια διπλή πρόκληση: «Να βρεθεί ο τρόπος με τον οποίο η κίνηση δίνει στο λόγο ύπαρξη και το αντίστροφο. Όχι όμως μέσα από μια εννοιολογική οπτική, αλλά με εντελώς πρακτικό, οργανικό τρόπο». Δούλεψε με τους ηθοποιούς και χορευτές Αλεξάνδρα Καζάκου, Κωνσταντίνο Καρβουνιάρη, Χρήστο Στέργιογλου, Αμαλία Τσεκούρα, Αντιγόνη Φρυδά, Αλέξη Κωτσόπουλο, Νίκο Λεκάκη, Effi Rabsilber και Συμεών Τσακίρη την κίνηση και το λόγο όχι παράλληλα, αλλά ως δύο πράγματα οργανικά συνδεδεμένα.
Κανείς δεν έχει πρωταγωνιστικό ρόλο και το στοιχείο του αυτοσχεδιασμού επικρατεί, οπότε το κοινό θα βλέπει ένα νέο θέαμα κάθε φορά. Το θεατρικό έργο «Μυστήριο Μπουφφ» έχει δανειστεί το μύθο του από τη Βίβλο και με σατιρικό τρόπο παρουσιάζει τι αποτελεί αληθινό έπος στην ανθρώπινη εξέλιξη. Γράφτηκε μάλιστα από τον Ρώσο ποιητή το 1918, προς τιμήν της πρώτης επετείου της Οκτωβριανής Επανάστασης.
Ο χορογράφος, ωστόσο, δεν δίνει πολιτική διάσταση στην παράσταση και δεν θέτει ως στόχο να ζωντανέψει στη σκηνή μια αλληγορία για τη σημερινή κατάσταση της ανθρωπότητας. «Από το έργο αντλήσαμε υλικό ώστε να βρούμε τρόπους δουλειάς και δημιουργίας που θα αγγίξουν το κοινό. Όσοι μπουν στη διαδικασία να αφεθούν θα τους αγγίξουν τα θέματα τα οποία μας προβληματίζουν και φαίνονται σε αυτήν τη δουλειά». Ο Γιάννης Μανταφούνης κάνει διεθνή καριέρα και, προτού εργαστεί ως ανεξάρτητος χορογράφος, ήταν μέλος του μπαλέτου της όπερας του Γκέτεμποργκ, του Nederlands Dans Theater II και της ομάδας Forsythe.
Στο ερώτημα τι συμβαίνει στο παγκόσμιο χορευτικό τοπίο απαντάει: «Αυτήν τη στιγμή, δυστυχώς, δεν γίνονται πολλά ουσιαστικά βήματα. Ο καπιταλιστικός τρόπος και η οικονομική λογική έχουν εισχωρήσει βαθιά στην τέχνη του χορού. Οι νέοι αλλά και οι αναγνωρισμένοι καλλιτέχνες παλεύουν να κρατήσουν τις ομάδες και τη δουλειά τους ζωντανές μέσα σε ένα όλο και πιο συντηρητικό τοπίο. Ο φόβος κυριεύει την Ευρώπη και αυτό έχει αντίκτυπο στις φόρμες που προτείνουν οι καλλιτέχνες, οι οποίες κατά τη γνώμη μου δείχνουν μια τάση οπισθοδρόμησης. Πιστεύω ότι σύντομα θα αλλάξει αυτό, κάτι βράζει κάτω από το τραπέζι. Περιμένω πώς και πώς να σκάσει η φούσκα του φόβου».
