Όταν πρωτοδιάβασα το «Ορλάντο» ήμουν μόλις δεκάξι χρονών κι αυτό που ένιωσα ήταν ένας ειλικρινής ενθουσιασμός στην σκέψη ότι θα μπορούσε κάποιος ν’ αγγίζει τον θάνατο αλλά τελικά να τον προσπερνάει και στην ιδέα ότι θα μπορούσαμε να ζούμε αιωνίως δίχως να γερνάμε. Για να είμαι ειλικρινής, αν θέλω να φτάσω στην ψίχα αυτού που με «πάει» προς το Ορλάντο και σήμερα ακόμη, τότε δεν νιώθω κάτι εντελώς διαφορετικό.
Είναι βιογραφία στον βαθμό που επινοεί την συνθήκη αυτή η Γουλφ, μια φανταστική βιογραφία δηλαδή. Είναι επίσης βιογραφία στον βαθμό που πατάει πάνω στην πραγματική ζωή της γυναίκας που την ενέπνευσε να γράψει το έργο, της Βίτα, αλλά και στη ζωή της ίδιας. Όμως για μένα, είναι και φαντασίωση. Η Γουλφ φαντασιώνεται έναν ολοκληρωμένο άνθρωπο, έναν ήρωα σχεδόν υπεράνθρωπο. Και παρ’ όλα αυτά τον συντρίβει. Αυτό είναι που μας κάνει ν’ ασχολούμαστε ακόμα με τον -ή την- Ορλάντο.
Η Βιρτζίνια Γουλφ θεωρείται εκπρόσωπος του λογοτεχνικού μοντερνισμού και μία από τις σημαντικότερες εκπροσώπους της τεχνικής της «συνειδησιακής ροής». Αυτό σημαίνει πως υπάρχουν κομμάτια του έργου που αποτελούν πραγματικά μια διαδοχή εικόνων και συνειρμών. Τα έξι κεφάλαια του βιβλίου έχουν μετατραπεί στην παράσταση σε έξι σκηνές και κάθε σκηνή είναι μια διαφορετική εποχή στη ζωή του χαρακτήρα. Έτσι υπάρχει πάντα η συγκεκριμένη ιστορία του χαρακτήρα, που όμως η συγγραφέας την αφηγείται χωρίς να διστάζει να αλλάζει συχνά πυκνά ύφος και να μεταπηδάει από την δραματική ένταση στην σάτιρα και από την ποίηση στην παρωδία με χάρη, ελαφρότητα και λεπτότητα. Νομίζω πως αυτή η απενοχοποιημένη σχέση της Γουλφ με αυτό που λέμε «ύφος» είναι που κάνει το έργο να είναι τόσο ανθρώπινο.
Πιστεύω σε αυτόν τον θεμέλιο λίθο κάθε παράστασης που λέγεται συγγραφέας. Από αυτόν ξεκινούν όλα, γι’ αυτό και η επιλογή του υλικού είναι πολύ σοβαρή και πολύ προσωπική υπόθεση για έναν σκηνοθέτη. Η Γουλφ είναι ευφυής, αγωνιώδης, τέτοιο ελεύθερο πνεύμα που τη νιώθεις σύγχρονη. Πολύς κόσμος μας ρωτάει για ορισμένα αποσπάσματα αν είναι δικές μας προσθήκες, τόσο σύγχρονο τους φαίνεται το κείμενο... Άρα δεν νιώθω μπροστά της όπως μπροστά σε ένα κλασικό κείμενο κι αυτό είναι καλό, πιστεύω. Γιατί τα κλασικά κείμενα είναι ανάγκη να τα διαβάζουμε σαν να είναι σύγχρονα και το αντίστροφο.
Αυτό που μπορεί να μας φυλακίσει είναι κυρίως οι φόβοι μας. Αυτοί κρύβονται πίσω από επιλογές-φυλακές και πίσω από την ταυτότητα που πρέπει για κάποιον ανεξήγητο λόγο απαραιτήτως να έχουμε. Τι πιο ελεύθερο απ’ το να ζεις το μεδούλι της στιγμής;
Ποια είναι η προσωπική μου «σχέση» με την Ορλάντο; Η Ορλάντο ήταν λέξεις στο χαρτί ώσπου να αρχίσει να γίνεται ένα πλάσμα συγκεκριμένο, αναγνωρίσιμο, ένα κράμα τελικά δικό μου και της Αμαλίας. Φτιάχτηκε από ιστορίες των προγόνων μας, από ζωές που θα θέλαμε να’ χουμε ζήσει, από φωτογραφίες, από ποιήματα, από περαστικούς στο δρόμο, από κατάδυση σε μυστικά και περιοχές ανομολόγητες εκτός πρόβας, από μουσικές... Είναι πολύ πιο προσωπική η σχέση μου μαζί της απ’ όσο μπορεί κάποιος να αντιληφθεί βλέποντας την παράσταση κι αυτό μ’ αρέσει.
Με την Αμαλία Καβάλη, πρωταγωνίστρια της παράστασης μετράμε άλλες δύο συνεργασίες πριν από την τωρινή, στο Γλέντι στον καιρό της πανούκλας και στη Μισαλλοδοξία. Θέλω να πω, την έχω δει να κάνει το πρώτο βήμα, να μαθαίνει, να μεγαλώνει, να εργάζεται σκληρά, όπως βέβαια κι εκείνη εμένα. Ήξερα πως έχει τον ψυχικό και τον πνευματικό χώρο για έναν τέτοιο ρόλο, πως τα δικά της θέματα συγγενεύουν με αυτά της Ορλάντο και κυρίως πίστευα πως είναι στην κατάλληλη στιγμή για μια τέτοια συνάντηση. Η δουλειά μας εξαρτάται πολύ από την στιγμή.
Περισσότερες πληροφορίες
Ορλάντο
Ένα πλάσμα χωρίς τους συνηθισμένους ανθρώπινους περιορισμούς του γήρατος και του θανάτου ξεκινά τη ζωή του ως Άγγλος ευγενής κατά την ελισαβετιανή εποχή και φτάνει ως χειραφετημένη γυναίκα στον 20ό αιώνα.
