Δικαιωμένος με τις επιλογές που έγιναν στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου αισθάνεται ο Πρόδρομος Τσινικόρης, ο ένας εκ των δυο καλλιτεχνικών διευθυντών της. Διαβάστε τι είπε στη Μαρία Κρύου για το αφιέρωμα στον Εμφύλιο αλλά και για τις ωραίες μετακλήσεις ξένων καλλιτενών που φιλοξενούνται στο -1 της Πειραματικής.
Μετά τα όσα συνέβησαν με την παράσταση της Πηγής Δημητρακοπούλου «Ισορροπία του Nash», που κατέβηκε εσπευσμένα, σκεφτήκατε να φρενάρετε τις επόμενες επιλογές σας και συγκεκριμένα το αφιέρωμα στον Εμφύλιο; Όχι, δεν σκεφτήκαμε να βάλουμε φρένο στη Πειραματική Σκηνή του Εθνικού. Ακούσαμε πολλά για την παράσταση της Δημητρακοπούλου και πολλοί είναι εκείνοι που συζητούσαν για το αν θα γίνει το αφιέρωμα στον εμφύλιο και για το πως θα λογοκριθούν οι προτάσεις που υπέβαλαν οι θεατρικές ομάδες. Μέχρι που ακούσαμε ότι μας έβαλε ο ΣΥΡΙΖΑ να κάνουμε τη παράσταση, αν είναι ποτέ δυνατόν! Το «Θέμα Εμφύλιος» ήταν μια ευκαιρία για έναν αναστοχασμό πάνω σε ένα ιστορικό γεγονός. Πριν από δύο χρόνια είδα μαζί με τον Ανέστη Αζά στο θέατρο Μαξίμ Γκόρκι του Βερολίνου ένα μεγάλο αφιέρωμα στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο με αφορμή τα εκατό χρόνια από την έναρξη του.
Είχε πολλές δράσεις από lecture performances μέχρι εικαστικά και σκεφτήκαμε ότι θα ήταν ωραίο να γίνει κάτι παρόμοιο στην Ελλάδα για ένα άλλο θέμα. Όταν λοιπόν μας έκανε την πρόταση να αναλάβουμε την Πειραματική Σκηνή του Εθνικού ο κ. Λιβαθινός, είπαμε ότι θα θέλαμε γύρω στην Άνοιξη να κάνουμε ένα αφιέρωμα με θέμα τον Εμφύλιο καθώς στις 30 Μαρτίου συμπληρώθηκαν 70 χρόνια από την έναρξη του. Ο εμφύλιος είναι ένα σημαντικό γεγονός της ελληνικής ιστορίας, το οποίο δεν διδάσκεται στα σχολεία. Στη διδακτέα σχολική ύλη η ελληνική ιστορία σταματά στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Τα παιδιά δεν μαθαίνουν τι συνέβη κατά την περίοδο του εμφυλίου .
Μαθαίνουν περισσότερα για την αρχαιότητα και τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, για παράδειγμα, αλλά όχι τι γινόταν πριν από 70 χρόνια στους δρόμους της Αθήνας. Μεταξύ άλλων υπάρχει και, το πολιτικό θέατρο, το οποίο αναψηλαφεί ιστορικά, κοινωνικά γεγονότα, κάποια θέματα ταμπού και μια πειραματική σκηνή θα πρέπει να δουλεύει με ερευνητικό τρόπο. Δεν κάνουμε προπαγάνδα, κάνουμε θέατρο. Θέλουμε οι παραστάσεις να δίνουν τροφή για σκέψη.
Πόσες προτάσεις κατατέθηκαν για το «Θέμα Εμφύλιος» και με ποια κριτήρια κάνατε την επιλογή;
Επιλέξαμε τις προτάσεις που έχουν άμεση σχέση με τον εμφύλιο και περιέγραφαν με ολοκληρωμένο τρόπο το σκεπτικό τους. Θέλαμε νέα πρόσωπα και προτάσεις, γι’ αυτό και δεν επιλέχτηκαν εκείνοι που είχαν παρουσιάσει δουλειά τους στην πλατφόρμα νέων δημιουργών που πραγματοποίησε πέρυσι το Εθνικό. Προσπαθήσαμε να επιλέξουμε παραστάσεις που έχουν μια ποικιλία στη φόρμα αφήγησης. Θα υπάρχει παρουσίαση διαφορετικών μορφών έκφρασης: θεατρικά έργα, performance walk, διασκευές μυθιστορημάτων, ένα υβρίδιο μεταξύ κινηματογράφου και θεάτρου.
Δεν είναι όλα documentary theatre. Η επιλογή των προτάσεων για τον εμφύλιο άργησε να γίνει γιατί δεν περιμέναμε να υποβληθούν εκατό προτάσεις. Καθίσαμε και τις διαβάσαμε όλες μέσα σ’ ένα μήνα, ενώ παράλληλα εγώ και ο Ανέστης κάναμε πρόβες για την «Καθαρή πόλη» στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών. Οι δέκα που επιλέξαμε θα παιχτούν στην Πειραματική Σκηνή –1, από 30 Μαρτίου έως και 3 Απριλίου.
Ένας από τους στόχους σας είναι να πυροδοτήσετε ένα δημόσιο διάλογο;
Το ρήμα «πυροδοτώ» είναι κάπως φορτισμένο…Το σίγουρο είναι πως κάθε παράσταση πρέπει να ξεκινά ένα δημόσιο διάλογο. Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει ένα θέμα, μια κατεύθυνση στα διάφορα φεστιβάλ που κατά καιρούς παρουσιάζονται. Πρέπει να ξέρεις τι θέλεις να πεις. Δεν μπορεί το πρωί να βλέπεις τους Forsed Entertainment και το βράδυ κλασικό Ντοστογιέφκι. Πρέπει να υπάρχει ένας συνδετικός κρίκος, ένας θεματικός σύνδεσμος.
Ένα επόμενο project της Πειραματικής είναι και οι μετακλήσεις από το εξωτερικό. Τι θα δούμε;
Στις 6 και 7 Απριλίου ο Ελβετός Christophe Meierhans θα παρουσιάσει το «Some use for your broken clay pots». Ο Meierhans ξόδεψε δύο χρόνια από τη ζωή του για να γράψει ένα καινούργιο σύνταγμα, το οποίο βασίζεται στην ιδέα της άμεση δημοκρατία και στον εξοστρακισμό της αρχαίας Ελλάδος. Στην παράσταση παρουσιάζει το σκεπτικό του και κατά τη διάρκεια της, το κοινό θα μπορεί να υποβάλει τις ερωτήσεις του. Όσοι δεν μιλούν καλά αγγλικά θα ακούν τη μετάφραση στα ελληνικά. Είδαμε την παράσταση σε φεστιβάλ θεάτρου της Γερμανίας, το 2014. Έκτοτε παίχτηκε σε μεγάλα θέατρα και πάντα πίστευα πως αυτή η παράσταση πρέπει να παρουσιαστεί στο ελληνικό κοινό γιατί μπορεί σίγουρα να τον φέρει αντιμέτωπο με δύσκολες ερωτήσεις και να ξεκινήσει έναν εποικοδομητικό διάλογο. Είναι ένας καλλιτέχνης με περγαμηνές, όχι ένας τυχαίος που έγραψε ένα σύνταγμα.
Η επόμενη παράσταση έχει τον τίτλο ««Please, continue (Hamlet)» είναι του Ελβετού περφόρμερ Yan Duyvendak και του Καταλανού σκηνοθέτη Roger Bernat και θα παιχτεί 9 και 10 Απριλίου. Ο τίτλος σχετίζεται με ένα δικαστικό όρο που απευθύνεται στον κατηγορούμενο. Στην παράσταση, ο Άμλετ, τον οποίο παίζει ο Χρήστος Πασσαλής, βρίσκεται κατηγορούμενος στο δικαστήριο για τον φόνο του Πολώνιου. Η Οφηλία στέκεται από την πλευρά της πολιτικής αγωγής και η Γερτρούδη εμφανίζεται ως μάρτυρας. Στήνεται λοιπόν μια δίκη την οποία την τρέχουν πραγματικοί νομικοί λειτουργοί από το αθηναϊκό δικαστικό σώμα. Οι ηθοποιοί έχουν κάνει την προετοιμασία με τους σκηνοθέτες αλλά από κει και πέρα κανένας δεν ξέρει τι πρόκειται να συμβεί στη παράσταση. Δεν ξέρουμε ποιες ερωτήσεις θα κάνει ο δικαστής και ποιες ο εισαγγελέας.
Οπότε, δεν ξέρουμε ποια θα είναι η έκβαση της παράστασης. Στην παράσταση έχουμε έναν δικαστή και το ρόλο των δύο ακόμα δικαστών και των τεσσάρων ενόρκων θα τον πάρουν οι θεατές. Πριν βγει η τελική απόφαση ο δικαστής θα κάνει μια κλήρωση και θα καλέσει στη σκηνή έξι άτομα, τα οποία θα έχουν δώσει τα ονόματα τους στην είσοδο. Μαζί θα συζητήσουν για την τελική απόφαση. Την είδαμε στη Γερμανία και το αληθινά ενδιαφέρον είναι ότι καταλαβαίνει πως τελικά η δικαιοσύνη δεν είναι μαθηματικά, δεν είναι μόνο κανόνες. Στην κάθε απόφαση παίζει ρόλο ο δικηγόρος, οι ερωτήσεις ακόμα και η ημέρα. Όταν η παράσταση παρουσιάστηκε στο φεστιβάλ της Βιέννης, πριν από δύο χρόνια, κάθε φορά η έκβαση ήταν διαφορετική. Άλλες φορές ο Άμλετ αθωώνεται κι άλλες φορές καταδικάζεται με την ίδια πάντα δικογραφία.
Νιώθετε δικαιωμένοι από τις μέχρι τώρα επιλογές σας ως καλλιτεχνικοί διευθυντές της Πειραματικής Σκηνής του Εθνικού Θεάτρου;
Είμαστε ευχαριστημένοι και αισθανόμαστε δικαιωμένοι από της επιλογές που κάναμε για την Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου καθώς υπήρξε μεγάλη ανταπόκριση από το κοινό, ενώ κάποιες παραστάσεις πήραν πολύ καλές κριτικές και από τους κριτικούς του θεάτρου. «Το γήρας - Ένα χορικό» της Γεωργίας Μαυραγάνη πήγε τόσο καλά που πήρε παράταση τον Γενάρη. Το ίδιο θα θέλαμε και για την παράσταση «Ο Αδαής και ο Παράφρων» του Τόμας Μπέρνχαρντ (φωτό) που σκηνοθέτησε ο Γιάννος Περλέγκας λαμβάνοντας εξίσου εξαιρετικές κριτικές. Δυστυχώς όμως δεν γινόταν γιατί αμέσως μετά ξεκινούσαν οι παραστάσεις της Μαρίας Πανουργιά με «Το Μαιτρ και η Μαργαρίτα» του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ που ολοκληρώνονται 24 Απριλίου.
Στο σημερινό θεατρικό τοπίο της Αθήνας δεν ξέρω κατά πόσο, οι θιασάρχες θα έδιναν την ευκαιρία στον Γιάννο Περλέγκα ν' ανεβάσει μια τρίωρη παράσταση, ενός σχετικά άγνωστου κειμένου, που ξεκινά και τελειώνει με την ανατομία του ανθρώπινου σώματος. Ή αν θα έδιναν την ευκαιρία να ανεβάσει η Γεωργία μία παραγωγή με έντεκα ηθοποιούς Αυτό που συμβαίνει στην Πειραματική δημιουργεί μια υπεραξία με τη λογική ότι μπορεί κάποιος να δει μια παράσταση και να πει: ‘τέτοιο θέατρο θέλω να κάνω’.
Μπορεί μετά να δει μια άλλη, διαφορετικού ύφους παράσταση και να πει το ίδιο. Μας ενδιαφέρει να αναδείξουμε κάποιες θεατρικές γραφές. Αυτό που έκανε και ο Γιώργος Λούκος στο Φεστιβάλ Αθηνών. Δίνοντάς μας την ευκαιρία να δούμε παραστάσεις από το εξωτερικό πάρα πολλοί καλλιτέχνες επηρεάστηκαν από αυτές και αισθάνθηκαν την επιθυμία να συνεχίσουν το νήμα και να πουν: ‘ εγώ δεν θέλω μόνο να παίζω στο θέατρο αλλά θέλω να κάνω θέατρο’. Κάποιοι επηρεάστηκαν από τους Rimini Protokoll, άλλοι από το Wooster Group κι άλλοι από το χοροθέατρο της Πίνα Μπάους. Θα συνεχίσουμε να σχεδιάζουμε για την Πειραματική Σκηνή και την επόμενη σεζόν θα ξεκινήσουμε πολύ νωρίτερα.
Περισσότερες πληροφορίες
Πλατφόρμα νέων δημιουργών: «Θέμα Εμφύλιος»
Τετ. 30/3: «Ο κήπος με τα κυπαρίσσια» του Δημήτρη Θρασυβούλου, σκηνοθ.: Θ. Φραντζέσκος (6 μ.μ.), «Εξ απαλών ονύχων» της ομάδας Opposite ( 9.30 μ.μ.), «Αναπαράσταση» της ομάδας Geopoetics (6 μ.μ.). Πέμ. 31/3: «Η Πανούκλα» του Γρηγόρη Λιακόπουλου, σκηνοθ.: Κ. Γιαννοπούλου (6 μ.μ.), «Α» από τον Στ. Αθανασίου (9.30 μ.μ.). Παρ. 1/4: «Κατεβαίνει ο Καμουζάς στους Φούρνους» της Μαριλένας Παπαϊωάννου, σκηνοθ.: Μ. Αιγινίτου (6 μ.μ.), «Για την Ελένη» του Μάνου Καρατζογιάννη σε σκηνοθεσία του ίδιου (9.30 μ.μ.). Σάβ. 2/4: «Τόποι Μνήμης – Ανοιχτή πρόβα» από την ομάδα Παίκτες (5.30 μ.μ.), «CIVIL2» της Στ. Χριστοδουλοπούλου σε σκηνοθεσία της ίδιας (9.30 μ.μ.). Κυρ. 3/4: «Ιστορίες Εμφυλίου Αγάπης» της Νατάσα Νταϊλιάνη σε σκηνοθεσία της ίδιας (6 μ.μ.), «Εμφύλιος Πόλεμος, μια Ξένη Χώρα» από τους Άρη Λάσκου, Κ. Παϊταζόγλου, Ελ. Στραβοδήμου (9.30 μ.μ.).
