Σε μια κατάμεστη αίθουσα στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, πραγματοποιήθηκε στις 13 Φεβρουαρίου δημόσια συζήτηση για την προτεινόμενη κατασκευή τελεφερίκ στην Καστροπολιτεία της Μονεμβασίας. Ένα έργο που έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από την ΕΛΛΕΤ, επιστημονικούς φορείς και την τοπική κοινωνία, καθώς θεωρείται ότι θέτει σε κίνδυνο την πολιτιστική και φυσική κληρονομιά του χώρου.
Οι αντιδράσεις και οι ειδικοί
Την εκδήλωση διοργάνωσε ο Σύλλογος Φίλων Μονεμβασίας, με τη συμμετοχή ειδικών επιστημόνων, αρχαιολόγων και αρχιτεκτόνων. Ανάμεσα στους ομιλητές ήταν: Δημήτρης Λεβέντης, αρχιτέκτονας και Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής Κληρονομιάς της ΕΛΛΕΤ, Δρ Κωνσταντίνος Πασχαλίδης, αρχαιολόγος και Πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, Τάσης Παπαϊωάννου, Ομότιμος Καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ, Κλεοπάτρα Θεολογίδου, αρχιτέκτονας-αναστηλώτρια και μέλος του ΔΣ της ΕΛΛΕΤ, Πέτρος Κόκκαλης, πρώην ευρωβουλευτής και πρεσβευτής του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Κλίμα.
Τη συζήτηση συντόνισε η δημοσιογράφος Ματρώνη Δικαιάκου, ενώ οι προσκλήσεις προς το Υπουργείο Πολιτισμού, την Περιφέρεια Πελοποννήσου και τον Δήμο Μονεμβασίας έμειναν αναπάντητες.
Η απειλή για την Καστροπολιτεία
Το προτεινόμενο έργο περιλαμβάνει:
- Τελεφερίκ με δύο καμπίνες χωρητικότητας 15 ατόμων η καθεμία.
- Σταθμό επιβίβασης 472,70 τ.μ. και ύψους 13,50 μ.
- Σταθμό αποβίβασης 161,5 τ.μ.
- Τρεις πυλώνες με βάσεις από οπλισμένο σκυρόδεμα, απαιτώντας εκβραχισμούς και επεμβάσεις ενίσχυσης του βράχου.
Η Καστροπολιτεία της Μονεμβασίας αποτελεί περιοχή NATURA 2000, Τοπίο Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, ιστορικό τόπο και αρχαιολογικό χώρο, ενώ περιλαμβάνεται σε δασική έκταση χαρακτηρισμένη ως ΑΔ (Ανέκαθεν Δασική). Το έργο θα προκαλέσει μη αναστρέψιμες αλλοιώσεις στο μοναδικό αυτό τοπίο, θέτοντας σε κίνδυνο τη φυσική και αρχιτεκτονική του αρμονία.
Προβληματισμοί και εναλλακτικές λύσεις
Η επίσημη αιτιολόγηση της κατασκευής του τελεφερίκ αφορά τη βελτίωση της προσβασιμότητας για άτομα με κινητικά προβλήματα. Ωστόσο, όπως επισημάνθηκε, υπάρχουν ηπιότερες και αισθητικά συμβατές λύσεις, όπως η εγκατάσταση αναβατορίου πλαγιάς.
Επιπλέον, δεν έχει εκπονηθεί ολοκληρωμένο Σχέδιο Διαχείρισης που να αναλύει τις πραγματικές ανάγκες της περιοχής, την επίδραση στην πολιτιστική κληρονομιά και τη φέρουσα ικανότητα της Καστροπολιτείας. Η έλλειψη μέτρων για την αντιμετώπιση ζητημάτων όπως η στάθμευση, η κυκλοφοριακή συμφόρηση και η διαχείριση των τουριστικών ροών καθιστά το έργο ακόμη πιο προβληματικό.
Διεθνή προηγούμενα
Παρόμοια έργα έχουν απορριφθεί σε ιστορικούς χώρους παγκόσμιας κληρονομιάς. Για παράδειγμα, η UNESCO απέκλεισε την κατασκευή τελεφερίκ στο Μάτσου Πίτσου, ενώ ακυρώθηκε αντίστοιχο έργο στο κάστρο του Βελιγραδίου έπειτα από παρέμβαση της Europa Nostra.
Η ένταξη στο πρόγραμμα "7 Most Endangered 2025"
Αναγνωρίζοντας τη σοβαρότητα της κατάστασης, η ΕΛΛΕΤ υπέβαλε πρόταση ένταξης του Κάστρου της Μονεμβασιάς στο πρόγραμμα "7 Most Endangered 2025", που υλοποιούν η Europa Nostra και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Η Συμβουλευτική Επιτροπή του Προγράμματος συμπεριέλαβε το μνημείο στη βραχεία λίστα, αναγνωρίζοντας την απειλή και την ανάγκη άμεσης δράσης.
