φωτογραφίες: © Photo Brestas
Τα χιλιόμετρα στην Εγνατία περνάνε γρήγορα, πολύ περισσότερο όταν κατευθύνεσαι σε τόπο όπου δεν έχεις ξαναβρεθεί. Ούτε το Σούλι ούτε η Παραμυθιά είναι αυτό που θα λέγαμε ώριμοι ή αυτόνομοι ταξιδιωτικοί προορισμοί και ως τέτοιοι δεν απευθύνονται στον καθένα. Θέλουν το χρόνο τους για να σου ανοιχτούν κι εσύ πρέπει να έχεις όρεξη για να τους αφουγκραστείς, καθώς εξερευνάς τα κλειστά σαν στρείδι ψηλά βουνά της Θεσπρωτίας και ανακαλύπτεις σιγά σιγά τα μυστικά τους.
Αφήνοντας πίσω μας τον μεγάλο δρόμο στην έξοδο του Ελευθεροχωρίου, η διαδρομή δοκιμάζει το αυτοκίνητο, καθώς φιδογυρίζει ανηφορικά μέσα σε πυκνό ελατόδασος. Το τοπίο θυμίζει κάτι από Ζαγοροχώρια, έτσι όπως οδηγούμε σε δρόμους που διακλαδίζονται προς διαφορετικές κατευθύνσεις αγκαλιασμένοι από εντυπωσιακές βουνοκορφές, πράσινες σχεδόν μέχρι την κορυφή τους. Πρώτα ξεπροβάλλουν τα χωριά Φροσύνη, Κουκουλιοί, Τσαγκάρι και Αυλότοπος ή αλλιώς τα Σκάπετα που απλώνονται αμφιθεατρικά ανάμεσα στις πλαγιές, καθένα με την πλατεία, την εκκλησία και το καφενείο του, όπου θα βρεις κάτι να φας.
Από το λόφο του Αγίου Δονάτου στο Σούλι, το μάτι ταξιδεύει απρόσκοπτα πάνω από την κοιλάδα του Αχέροντα και χάνεται στο γαλάζιο του Ιονίου. Έχει κάτι υπερφυσικό ετούτο το σημείο, καθώς αισθάνεσαι πραγματικά πάνω από τον κόσμο την ίδια στιγμή που κάπου μπροστά σου οι αρχαίοι Έλληνες φαντάστηκαν τις πύλες του Άδη, απ’ όπου οι ψυχές ξεκινούσαν το ταξίδι τους προς την αιώνια λήθη. Μια ματιά ωστόσο στον αντικρινό λόφο με ό,τι έχει απομείνει από το κάστρο της Κιάφας, που έκτισε ο Αλή Πασάς όταν εκδίωξε τους Σουλιώτες από τα χωριά τους, αρκεί για να συνδεθείς με τη βαριά ιστορία του τόπου. Περισσότερο βέβαια με τη φαντασία σου, θα την ανιχνεύσεις στις εντυπωσιακές προτομές των τρανών του πολεμιστών που κοσμούν την αυλή του παλιού σχολείου, στα πέτρινα πηγάδια –ένα για κάθε σουλιώτικη φάρα–, καθώς και στην Οικία Τζαβέλλα, που αναστηλώθηκε πρόσφατα και ανοίγει τις πόρτες της στο κοινό κάθε τελευταία Κυριακή του Μαΐου για τις Εορτές Μνήμης Σουλίου.
Η περιήγηση στο Σούλι αλλά και στα υπόλοιπα Σουλιοτοχώρια (Σαμονίδα, Αβαρίκος, Κιάφα) σε αφήνει με την εντύπωση πως ο χρόνος εδώ έχει σταματήσει, εντύπωση που απαλύνεται, όμως, με μια στάση στην ταβέρνα του «Ξενώνα Σουλίου» (6987878251) την οποία διαχειρίζεται υποδειγματικά η οικογένεια Παπαϊωάννου. Εξαιρετικές πίτες με φύλλο ασφαλώς ανοιγμένο στο χέρι και χόρτα του χωριού, νόστιμα κρεατικά, δικά τους τυριά, χειροποίητα ζυμαρικά και γλυκά του κουταλιού που μπορείτε να πάρετε μαζί σας φεύγοντας.
Πιάνοντας την κατηφόρα, ο δρόμος μας περνά από την ειδυλλιακή τοποθεσία των Μύλων Σουλίου με τον παλιό νερόμυλο αλλά κι ένα γουστόζικο καφενεδάκι πάνω στο νερό, με τελικό προορισμό την Παραμυθιά, η οποία μας υποδέχεται ξαπλωμένη αμφιθεατρικά στις πλαγιές της Χιονίστρας, με το δικό της μερίδιο σε καμπίσια θέα, τις ομορφιές, αλλά και τις παραφωνίες κάθε ελληνικής κωμόπολης. Είναι πρωινό Σαββάτου, η πόλη ζει στους ρυθμούς της λαϊκής αγοράς που μαζεύει κόσμο από την ευρύτερη περιοχή, αλλά η δική μας βόλτα περνά πρώτα από τα ατμοσφαιρικά βυζαντινά λουτρά και ασφαλώς από το παλιό δημοτικό σχολείο, δωρεά στην Παραμυθιά της οικογένειας Βούλγαρη που δραστηριοποιήθηκε εδώ εμπορικά, προτού ανοίξει τα πανιά της για να δημιουργήσει τον παγκοσμίως γνωστό οίκο Bulgari – το κτίριο βρίσκεται σε φάση αναστήλωσης προκειμένου να λειτουργήσει στα μέσα της επόμενης χρονιάς ως Κέντρο Τέχνης, Εκπαίδευσης και Πολιτισμού, αφιερωμένο στη μνήμη των δωρητών του.
Τα σοκάκια, όπως εκείνο του Καλαμπάκου, αφηγούνται ιστορίες από το παρελθόν. Στον κεντρικό πεζόδρομο, απ' την άλλη, οι ρετρό επιγραφές συναντούν τις πιο σύγχρονες, ενώ οσονούπω θα αποκτήσει και πάλι τον «ουρανό» από πολύχρωμες ομπρέλες που δημιουργείται κάθε άνοιξη. Στο τέρμα του, το καφενείο «Πεζόδρομος» (2666022380) είναι σημείο συνάντησης για καφέ που εύκολα θα εξελιχτεί σε τσίπουρα, πίτες και μεζέδες, ενώ λίγο παραπέρα στέκει ο φούρνος του Λαμπρο-Μίχου, με ιστορία από το 1895, που φουρνίζει στα ξύλα όλων των ειδών τα ψωμιά, από ολικής, πολύσπορο και σταρένιο μέχρι λαδόψωμο, ελιόψωμο, και το πολύ ξεχωριστό πλαστάρι με μαγιά από ρεβίθι.
Στα οπωσδήποτε βάλτε ακόμα το πέρασμα για ανεφοδιασμό σε τυριά από το όμορφο μπακάλικο «Παραδοσιακά Τυριά Παραμυθιάς» στον κεντρικό πεζόδρομο, αλλά και από το πρατήριο του συνεταιρισμού γυναικών «Σουλιώτισσες» στον περιφερειακό, για όλων των ειδών τις πίτες (ζυμαρόπιτα, μακαρονόπιτα, ρυζόπιτα, γαλατόπιτα) και τα γλυκά, όπως η φανταστική πασταφλόρα με μαρμελάδα βερίκοκο. Η περιοχή, πάντως, έχει παράδοση στην τυροκομία και το πιο παλιό της τυροκομείο (και πρατήριο) είναι της οικογένειας Σοφία (2666024644) που εδρεύει στην Γκρίκα. Πολύ κοντά του, στην οικογενειακή ψησταριά «Ο Βασίλης» (2666023511), απολαμβάνουμε πεντανόστιμα παϊδάκια προβατίνας, κοκορέτσι να γλείφεις τα δάχτυλά σου και άλλες νοστιμιές από τα χέρια του κυρίου Βασίλη, ο οποίος φτιάχνει και τον δικό του γύρο από κρεατικά της περιοχής.
Τριγύρω από την Παραμυθιά, τώρα, η φύση οργιάζει. Τους λάτρεις του παραπέντε υποδέχεται εδώ και χρόνια ο Αεραθλητικός Σύλλογος Παραμυθιάς (facebook: param.parapente) για μαγικές πτήσεις πάνω από τις πλαγιές του Γκορίλα και της Χιονίστρας, ενώ οι ορκισμένοι πεζοπόροι ανακαλύπτουν το δίκτυο των παλιών μονοπατιών που ξεκίνησε πρόσφατα να σηματοδοτεί και να φέρνει ξανά στο φως ο Εκπολιτιστικός Σύλλογος Ελαταριάς στο ομώνυμο εγκαταλειμμένο χωριό που φωλιάζει σε μεγάλο υψόμετρο μέσα στα έλατα. Το δίχως άλλο, βέβαια, ο Αχέροντας είναι το μεγάλο φυσιολατρικό ατού σε ολόκληρη την περιοχή και θα τον προσεγγίσετε από τη Γλυκή, που αποτελεί την «πύλη» του.
Εξίσου γλυκός, κόντρα σε ό,τι θα περίμενε κανείς, είναι και ο ίδιος και το rafting στα καταγάλανα νερά του θυμίζει περισσότερο γαλήνια βαρκάδα που αξίζει να απολαύσετε, ακόμα και αν δεν έχετε προϋπηρεσία στο σπορ, με τη φροντίδα της Acheron Adventure, η οποία διοργανώνει ακόμα βόλτες με άλογα κι άλλες δραστηριότητες στη φύση. Εναλλακτικά, μπορείτε να απολαύσετε τη βόλτα δίπλα του, περπατώντας για λίγο στο άνετο πεζοδρομημένο μονοπάτι που το στεφανώνουν περήφανα πλατάνια. Λίγο παραπέρα, η Σκάλα της Τζαβέλαινας σκαρφαλώνει θεαματικά στο βουνό, ενώνοντας άρρηκτα στο χρόνο τον Αχέροντα με το Σούλι.
Για τη διαμονή σας στην Παραμυθιά, το σχετικά καινούργιο ξενοδοχείο «Theasis» (από € 70) διαθέτει πολύ άνετα δωμάτια σε σύγχρονο ύφος και βρίσκεται σε κομβικό σημείο πολύ κοντά στον κεντρικό πεζόδρομο της πόλης. Το «Αρχοντικό Ρίγγα» (από € 50) στεγάζεται σε ένα πέτρινο διατηρητέο κτίριο του 1872, που αναστηλώθηκε με ιδιαίτερη φροντίδα, ενώ το πολύ καινούργιο «Astrali Villas» (από € 100) ξεκίνησε πέρσι τη λειτουργία του στις παρυφές της πόλης και αποτελείται από τέσσερις αυτόνομες κατοικίες με όλα τα μοντέρνα κομφόρ και θέα στον κάμπο.
Ευχαριστούμε τον Δήμο Σουλίου για την ευγενική πρόσκληση.
