Αν γυρνούσαμε το χρόνο πίσω για λίγες μόλις εβδομάδες, θα μπορούσαμε να μιλάμε για τουριστική βιομηχανία επί ποδός πολέμου, χωρίς αυτό το λογοπαίγνιο να επιδέχεται καμίας άλλης ερμηνείας πλην της μεταφορικής. Σήμερα όμως, με τον αχό της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία να δονεί όλα τα Βαλκάνια σε πολλαπλά επίπεδα, μια τέτοια έκφραση θα ήταν το λιγότερο ατυχής. Ωστόσο, με το ημερολόγιο να επιμένει να γυρνά της σελίδες του, η θερινή σεζόν πλησιάζει και η Ελλάδα, με το ένα πόδι στην ενεργειακή κρίση πριν καλά καλά τραβήξει το άλλο από την επιδημιολογική, βρίσκεται στην τελική ευθεία ενός καλοκαιριού που, μεταφορικά, προδιαγραφόταν εκρηκτικό (με τις προβλέψεις να μιλούν για καλύτερα νούμερα από το ρεκόρ του 2019). Μέχρι που άρχισαν οι κυριολεκτικές εκρήξεις…
Οι αισιόδοξες εκτιμήσεις Πολιτείας και φορέων για έναρξη της τουριστικής σεζόν από τις αρχές Μαρτίου, αν και βασίζονταν εν πολλοίς σε συμβολικές κινήσεις, όπως το άνοιγμα μεγάλων καταλυμάτων σαν το «Costa Navarino» ή τη «νωρίτερα από ποτέ» επανέναρξη πτήσεων από αγορές-γίγαντες όπως η Αμερική, πια φαίνεται να έχουν μπει στον πάγο, με τη φρίκη του πολέμου να μεταφράζεται σε απώλειες αγορών και μούδιασμα κρατήσεων σε προορισμούς-κλειδιά. Οι Ρώσοι, μια αγορά που φέτος εκτιμούνταν να αριθμήσει περί τις 830 χιλιάδες αεροπορικές θέσεις, αλλά και οι Ουκρανοί που είχαν μαρκαριστεί ως μια ανερχόμενη αγορά για την Ελλάδα (περί τις 100 χιλιάδες αφίξεις πέρσι), είναι εκ των πραγμάτων εκτός συζήτησης, με απόηχους της ρώσο-ουκρανικής σύρραξης όπως η άνοδος στις τιμές των καυσίμων, οι προσφυγικές ροές και η γενικότερη γεωπολιτική αστάθεια στη γειτονιά να δημιουργούν μια σειρά από αλυσιδωτές επιπτώσεις στην αγορά.
Στη Χαλκιδική ή την Κρήτη, λόγου χάριν, όπου ο ρωσικός τουρισμός παραδοσιακά αποτελεί κρίσιμη ποσότητα, ο αντίκτυπος θα είναι ιδιαίτερα επώδυνος. «Οι Ρώσοι λείπουν από τη Χαλκιδική ήδη από πέρσι [λόγω των περιορισμένων αεροπορικών πτήσεων και των ασύμβατων εμβολιαστικών προγραμμάτων] και η απουσία αυτή είναι ιδιαίτερα αισθητή», τονίζουν επιχειρηματίες της περιοχής, ενώ παρόμοια εικόνα μεταφέρει από την Κρήτη ο Μάριος Νικηφορίδης, FnB Manager του «Elounda Beach». «Αυτήν τη στιγμή οι πτήσεις είναι απαγορευμένες μέχρι και όλο το Μάιο», σημειώνει, μιλώντας για τη notam της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, που αποκλείει όλα τα αεροσκάφη ρωσικής ιδιοκτησίας, ρωσικών αεροπορικών εταιρειών ή ρωσικού ελέγχου από τον ελληνικό εναέριο χώρο.
Η αστάθεια, όμως, δεν έχει επηρεάσει μόνο τους αγαπημένους προορισμούς των Ρώσων. Η Modus & Amplio, εταιρεία διαχείρισης ξενοδοχείων που προγραμματίζει να κλείσει το 2022 με τουλάχιστον 4 νέους τίτλους υπό την ομπρέλα της, πρόσφατα ανακοίνωσε την ενδυνάμωση της φαρέτρας της με την προσθήκη του ιστορικού «Grande Albergo delle Rose», ενός εμβλήματος της Ρόδου, από το 1927 που άνοιξε τις πόρτες του. «Αυτό που έχουμε παρατηρήσει από τις 25 Φεβρουαρίου, την επομένη της σύρραξης, είναι μια απότομη μείωση του πολύ καλού momentum που είχαν οι κρατήσεις σε όλα μας τα καταλύματα», σημειώνει η Φωτεινή Κωνσταντίνου, διευθύντρια Πωλήσεων και Marketing της εταιρείας.
Επισημαίνει δε ότι μπορεί το νέο τους στολίδι 33 σουιτών με butler service, τρία εστιατόρια, πισίνα, χαμάμ και άμεση πρόσβαση στο καζίνο της Ρόδου να δείχνει ανοσία στις γεωπολιτικές εξελίξεις («το “Grande Albergo delle Rose” είναι ιδιαίτερα δημοφιλές στο ισραηλινό κοινό, μιας και εδώ υπογράφηκε το 1949 η Συμφωνία Ειρήνης και κατάπαυσης πυρός του Αραβο-Ισραηλινού πολέμου», επισημαίνει), όμως η αστάθεια έχει επηρεάσει τη δυναμική καταλυμάτων της εταιρείας σε όλη την επικράτεια, με επιπτώσεις σε προορισμούς όπως η Κέρκυρα, τα Χανιά και η Σαντορίνη.
«Η Ρωσία είναι μια εξωτική αγορά για εμάς», σημειώνει ο Θανάσης Παπετανάς, επιχειρησιακός διευθυντής του ομίλου Canaves Oia της Σαντορίνης, εννοώντας ότι το υπερδημοφιλές νησί δεν αποτελεί παραδοσιακό προορισμό για τους άμεσα εμπλεκόμενους στη σύρραξη. «Φοβόμαστε όμως ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία μπορεί να επηρεάσει μια πολύ βασική δική μας αγορά, που είναι η Αμερική», επισημαίνει. «Αν οι συρράξεις μεταφραστούν σε γενικευμένη αστάθεια στην περιοχή της Μεσογείου, ή της Ευρώπης ευρύτερα, δεν είναι απίθανο να δούμε το State Department να δημοσιεύει οδηγία αποφυγής της περιοχής για τους Αμερικανούς ταξιδιώτες», προσθέτει, κι αυτό είναι ένα ενδεχόμενο που θα μπορούσε να αποβεί μοιραίο στον προγραμματισμό των επαγγελματιών, ιδίως σε μια χρονιά που, όπως υπογραμμίζει ο κύριος Παπετανάς, «μέχρι πρότινος προδιαγραφόταν ως θεαματική».
Ως ένας δείκτης σταθερότητας, πάντως, μπορεί να ερμηνευθεί η απόφαση της αεροπορικής εταιρείας Delta να προχωρήσει με το πρόγραμμά της για «περισσότερες πτήσεις από ποτέ μεταξύ Αθήνας και Ηνωμένων Πολιτειών», με καθημερινά δρομολόγια προς Νέα Υόρκη (ήδη από 8 Μαρτίου), Ατλάντα (από 6 Μαΐου) και Βοστώνη (τρεις φορές την εβδομάδα, από 29 Μαΐου). «Η αγορά των ΗΠΑ, ακόμη και στα πιο δύσκολα χρόνια της πανδημίας, επέδειξε ιδιαίτερη ανθεκτικότητα και παραμένει μία από τις πιο σημαντικές αγορές μας», υπογράμμισε σχετικά ο CEO του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών, Γιάννης Παράσχης, με τον Υπουργό Τουρισμού Βασίλη Κικίλια να υπογραμμίζει ότι «η έναρξη των πτήσεων της Delta φέτος, νωρίτερα από κάθε άλλη χρονιά, αποτελεί ψήφο εμπιστοσύνης στη χώρα μας [και] υψηλή προστιθέμενη αξία για τον ελληνικό τουρισμό».
Παρ’ όλα αυτά, πρόσφατη έρευνα που δημοσίευσαν οι «New York Times» έδειξε ότι 47% των Αμερικανών ταξιδιωτών έχουν βάλει σε αναμονή τα σχέδιά τους για υπερατλαντικά ταξίδια, παρακολουθώντας τις δραματικές εξελίξεις στην Ανατολική Ευρώπη, ενώ ο πόλεμος έχει ξεπεράσει την πανδημία ως παράγοντας ανησυχίας: διπλάσιοι ήταν οι ερωτηθέντες που σημείωσαν τη σύρραξη ως κριτήριο των ταξιδιωτικών τους αποφάσεων, απ’ αυτούς που υπογράμμισαν τις επιδημιολογικές συνθήκες του προορισμού τους ως καθοριστική μεταβλητή.
«Είναι αρκετά νωρίς για να δούμε την πραγματική επίπτωση τόσο του γεωπολιτικού, όσο και του ενεργειακού προβλήματος στο πώς θα κινηθεί η τουριστική αγορά στην Ελλάδα, αλλά και διεθνώς», παραδέχεται στο «α» η Μαρίνα Σπυριδάκη, Corporate Affairs Manager της Aegean Airlines, μιλώντας για ένα αρκετά μουδιασμένο κομμάτι της παγκόσμιας ταξιδιωτικής μηχανής: αυτό των αερομεταφορών. Κι όσο παράγοντες του χώρου θεωρούν αυτονόητη την αντανάκλαση της αύξησης των τιμών των καυσίμων σε αυτές των ναύλων, τα στοιχεία του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών σκιαγραφούν μιαν άλλη εικόνα: 33 επιπλέον διασυνδέσεις της Αθήνας με διεθνείς προορισμούς είναι προγραμματισμένο να μετρήσει το «Ελ. Βενιζέλος» στο καλοκαίρι του 2022 σε σχέση με πέρσι, συμπεριλαμβανομένων 7 ολοκαίνουριων γραμμών και 5 νέων αερομεταφορέων, που θα προσγειωθούν για πρώτη φορά στην πόλη.
Μπιλμπάο, Κουβέιτ, Μπέρμινχαμ και Λειψία είναι ανάμεσα στις νέες πόλεις που θα «συνομιλούν» απευθείας με την Αθήνα φέτος, κι είναι πάντα ένα ζητούμενο για την εγχώρια αγορά να ακονίσει την ευελιξία εκείνη που θα της επιτρέψει να αντλεί ενδιαφέρον από πολλές και εναλλακτικές δεξαμενές ταυτόχρονα. «Η διαφοροποίηση στο μείγμα των πελατών είναι ένας πολύ σημαντικός στόχος για την τουριστική αγορά της χώρας, και αυτό είναι κάτι που μάθαμε ήδη από τα χρόνια της πανδημίας», υπενθυμίζει η κυρία Σπυριδάκη.
Παρά το πάγωμα των κρατήσεων, πάντως, η ξενοδοχειακή άνθηση στη χώρα προχωρά ασταμάτητη, με περισσότερο ή λιγότερο προφανείς προορισμούς να ανταγωνίζονται για το ποιος θα υποδεχτεί τα περισσότερα και πιο εντυπωσιακά openings: η Radisson με το «Zaffron Resort» και η Hilton με το «Sea Breeze» προσγειώνονται στη Σαντορίνη, που φέτος φαίνεται ότι θα πρωταγωνιστήσει και στο γαστρονομικό κομμάτι, με τον Έκτορα Μποτρίνι, τον Λευτέρη Λαζάρου, αλλά και το γαστρονομικό σύμπαν της «Σπονδής» να πιάνουν πόστα με θέα την Καλντέρα. Η Marriott International και η Costa Navarino μάς συστήνουν το νέο «W Costa Navarino», το «Parocks Hotel & Spa» είναι η νέα προσθήκη στη luxury βεντάλια της Πάρου, ενώ το ισπανικό brand της Melia επεκτείνεται φέτος σε Ηράκλειο και Ρόδο, για να αναφέρουμε μερικές μόνο από τις πιο πρόσφατες αφίξεις.
Παράλληλα, σε τέσσερα επιπλέον σημεία του ελληνικού χάρτη προσθέτει το σήμα της φέτος η κινεζικών συμφερόντων Fosun Tourism Group, που έβαλε πέρσι τα life style brands των Casa Cook και Cook’s Club στη φαρέτρα της με τέσσερα παλιότερα locations στην Ελλάδα. Επιπλέον, με οκτώ συνολικά σημεία για το 2022, σκοπεύει να επεκταθεί σε επιπλέον έξι καταλύματα μέχρι το φθινόπωρο του 2023.
«Η άμεση επίδραση της γεωπολιτικής κατάστασης είναι ότι Ουκρανοί και Ρώσοι δεν θα έρθουν στους προορισμούς μας φέτος, όμως αυτή είναι μια αμελητέα ποσότητα», εξηγεί ο αντιπρόεδρος της Fosun Tourism Group, Alessandro Dassi στο «α», όμως η δεύτερη επίδραση είναι η αύξηση του κόστους του ταξιδιού και της ζωής εν γένει. «Αφενός ερχόμαστε από δύο χρονιές πανδημίας με τον κόσμο απεγνωσμένο να ταξιδέψει», επισημαίνει ο κ. Dassi, «και, αφετέρου, η εμπειρία μας δείχνει ότι οι Ευρωπαίοι –για παράδειγμα οι Γερμανοί που είναι μια ισχυρή για εμάς αγορά– τείνουν να δίνουν προτεραιότητα στο ταξίδι και να περιορίζουν έξοδα αλλού, προκειμένου να μη χάσουν τις καλοκαιρινές τους διακοπές», συμπληρώνει.
Δεδομένης και της εκτίμησης του CEO της TUI στην περασμένη έκθεση Βερολίνου, για «100% αύξηση Γερμανών τουριστών στην Ελλάδα από αρχές Απριλίου (από το 1,5 στα 3 εκατομμύρια αφίξεις)», ίσως η αποφασιστικότητα της Fosun να μπορεί να χαρακτηριστεί ως οδηγός αισιοδοξίας για όλη την αγορά.
