Τα Χριστούγεννα στην καρδιά της χριστιανοσύνης γιορτάζονται παραδοσιακά λιγότερο φαντασμαγορικά από την ατμόσφαιρα που δημιουργούν οι μουσικές και τα λαμπιόνια, με την ανάλογη ιερότητα και τελετουργία.
Χριστούγεννα στην Βηθλεέμ
Η Βηθλεέμ θεωρείται η γενέτειρα των Χριστουγέννων και παρόλο που οι χριστιανοί αποτελούν μειονότητα του πληθυσμού, η γιορτή δεν θα μπορούσε να μην έχει κάθε χρόνο την τιμητική της. Οι γιορτές εκεί έχουν κυρίως θρησκευτικό χαρακτήρα και μια μεγάλη διαφορά με τον υπόλοιπο κόσμο είναι πως τα γιορτάζουν τρεις φορές (όπως και στην Ιερουσαλήμ). Οι Καθολικοί και οι Διαμαρτυρόμενοι γιορτάζουν τα Χριστούγεννα την 25η Δεκεμβρίου σύμφωνα με το νέο Γρηγοριανό ημερολόγιο και κάνουν λιτανείες κατά μήκος της παραδοσιακής διαδρομής του προσκυνήματος από την Ιερουσαλήμ προς τον ναό της Γέννησης εν όψει των Χριστουγέννων.
Οι Ελληνορθόδοξοι γιορτάζουν στις 7 Ιανουαρίου του νέου έτους, ημερομηνία που αντιστοιχεί στις 25 Δεκεμβρίου κατά το Ιουλιανό ημερολόγιο και η Αρμενική Ορθόδοξη Εκκλησία γιορτάζει τα Χριστούγεννα μαζί με τα Θεοφάνια στις 19 Ιανουαρίου, ημερομηνία που αντιστοιχεί στις 6 Ιανουαρίου κατά το Ιουλιανό ημερολόγιο. Παρόλα αυτά η Βηθλεέμ είναι ο Νο1 προορισμός για τους πιστούς από όλο τον κόσμο. Έτσι κάθε χρόνο χιλιάδες πιστοί συρρέουν στο κέντρο της Βηθλεέμ για να γιορτάσουν τα Χριστούγεννα και να παραστούν στη βραδινή λειτουργία στη Βασιλική της Γεννήσεως που θεωρείται ο τόπος γέννησης του Χριστού.
Ο ιστορικός ναός με το σπήλαιο και τη λεγόμενη Πύλη της Ταπείνωσης, όπου ο επισκέπτης πρέπει να σκύψει για να μπει, στολίζεται με σημαίες, ενώ την Παραμονή των Χριστουγέννων ο κόσμος στέκεται μέχρι και στην οροφή για να παρακολουθήσει την ετήσια πομπή, η οποία περιλαμβάνει αραβικά άλογα, τα οποία ακολουθεί ένας «μοναχικός καβαλάρης» με ένα σταυρό. Η πομπή οδηγείται μέσα στο ναό, όπου εναποτίθεται ένα ομοίωμα του θείου βρέφους, και στην συνέχεια καταλήγει στην σπηλιά και στην φάτνη, όπου ένα ασημένια άστρο δείχνει το μέρος όπου γεννήθηκε ο Ιησούς. Τέλος, οι κάτοικοι της πόλης στολίζουν τις εισόδους των σπιτιών με μια αυτοσχέδια φάτνη και σχηματίζουν έναν σταυρό με μπογιά στην πόρτα τους ενώ χιλιάδες τουρίστες φωτογραφίζονται με φόντο το πελώριο χριστουγεννιάτικο δέντρο στην πλατεία της Φάτνης.
Χριστούγεννα στο Βατικανό
Τα Χριστούγεννα στην μητρόπολη του καθολικισμού, το Βατικανό, ξεκινούν επίσημα και παραδοσιακά με την τελετή στην Σκαλινάτα (ή αλλιώς Ισπανικά σκαλιά) στις 8 Δεκεμβρίου. Η τελετή που πραγματοποιείται από τους ιερείς στη γιορτή της Αμόλυντης Σύλληψης από το 1953, είναι αφιερωμένη στην Παναγία. Σύμφωνα με τη διδασκαλία της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας που τοποθετεί την Παναγία σε εξέχουσα θέση ως η μητέρα του θεανθρώπου, αυτή διατηρήθηκε από τον Θεό άμωμη από την κηλίδα του προπατορικούς αμαρτήματος κατά την σύλληψή της. Ο Πάπας με βάση το εθυμοτυπικό τοποθετεί ένα στεφάνι από λουλούδια στη βάση μιας στήλης 12 μέτρων με το άγαλμα της Παναγίας και ευλογεί από απόσταση ένα άλλο στεφάνι που έχει τοποθετηθεί προηγουμένως γύρω από το χέρι του αγάλματος, από πυροσβέστες χρησιμοποιώντας μια σκάλα.
Στο μικρότερο κράτος του κόσμου, ο χριστουγεννιάτικος στολισμός της πλατείας του Αγίου Πέτρου, του επιβλητικού καθεδρικού ναού που αποτελεί σύμβολο του, είναι talk of the town, αλλά απασχολεί και την παγκόσμια κοινή γνώμη. Ιδιαίτερα η φάτνη που απεικονίζει κάθε χρόνο τη γέννηση σε άλλοτε μοντέρνες και άλλοτε παραδοσιακές εκδοχές της εντυπωσιάζει ή και όχι τους απανταχού λάτρεις των Χριστουγέννων, ενώ το δέντρο συγκεντρώνει επίσης τα βλέμματα και ξεσηκώνει συζητήσεις και σχόλια ανά τα χρόνια. Τόσο το δέντρο όσο και η φάτνη αποτελούν δημιουργίες που κάθε χρόνο έρχονται από διαφορετικές περιοχές, αποτελούν δωρεές καλλιτεχνών ή και πόλεων και εκτίθενται στην πλατεία του Αγίου Πέτρου έως τις 10 Ιανουαρίου.
Η φάτνη του 2020 -αυτής της επιεικώς πρωτόγνωρης χρονιάς- περιλαμβάνει αστροναύτη, αλλά και μια φιγούρα που θυμίζει αρκετά τον Darth Vader από το Star Wars, γεγονός που σχολιάστηκε έντονα στα social media, όσο και στα ΜΜΕ, αλλά και από ανθρώπους της τέχνης, του και του πολιτισμού. Τα γλυπτά της φάτνης των Χριστουγέννων του 2020 συγκαταλέγονται σε συλλογή που έφτιαξαν από το 1965 έως το 1975 σπουδαστές και εκπαιδευτικοί σχολής τέχνης στο Καστέλι, ένα χωριό με πληθυσμό 1.000 κατοίκων στο Γκραν Σάσο, στο Αμπρούτσο, γνωστό από τον 16ο αιώνα για τα κεραμικά του.
Ανήμερα των Χριστουγέννων χιλιάδες πιστοί συγκεντρώνονται στην πλατεία του Αγίου Πέτρου, προκειμένου ο προκαθήμενος της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας να εκφωνήσει την καθιερωμένη χριστουγεννιάτικη ομιλία του «Urbi et Οrbi», παπική ευλογία που σημαίνει «στην πόλη (εννοείται της Ρώμης) και στην οικουμένη», με ενωτικό χαρακτήρα γύρω από φλέγοντα για την ανθρωπότητα ζητήματα όπως η επικράτηση ειρήνης, η αδελφοσύνη ή η αλληλεγγύη προς τους μετανάστες και τους κατατρεγμένους του κόσμου. Τα μεσάνυχτα της βραδιάς των Χριστουγέννων τελείται η λειτουργία του μεσονυχτίου, αν και εδώ και μερικά χρόνια το Βατικανό έχει μεταφέρει την ώρα της λειτουργίας στις 9 και μισή το βράδυ.
Ο κορωνοϊός επέβαλε, προφανώς, αλλαγές στα Χριστούγεννα όλου του κόσμου. Έτσι για πρώτη φορά στη Βηθλεέμ η λειτουργία των Χριστουγέννων θα πραγματοποιηθεί χωρίς την παρουσία πιστών. Στο Βατικανό η τελετή στη Σκαλινάτα δεν πραγματοποιήθηκε, ενώ ο Πάπας Φραγκίσκος θα τελέσει δύο ώρες νωρίτερα την «νυχτερινή λειτουργία», ώστε να «προλάβει» την απαγόρευση της κυκλοφορίας.
Από την Άννα Νάτση
