Μια αλλιώτικη βουτιά έκανα στη Μήλο κατά τα τέλη του Σεπτέμβρη. Όχι στις εκτυφλωτικές της παραλίες, αλλά στον γευστικό της πυρήνα που μέσα στην καλοκαιρινή ραστώνη μπορεί και να τον προσπεράσεις. Υπεύθυνος γι’ αυτό ο Βασίλης Παπικινός, σεφ και ιδιοκτήτης του εστιατορίου «Αλευρόμυλος» αλλά και ψυχή εδώ και λίγα χρόνια του Delicious Milos, ο οποίος αποφάσισε να μετουσιώσει φέτος το γαστρονομικό αυτό φεστιβάλ σε μια γευστική γιορτή πιο σεμνή και μαζεμένη, που συμμορφώνεται με τους αλλιώτικους καιρούς που διανύουμε.
Βλέποντας βέβαια τις Μηλιές νοικοκυρές να φτιάχνουν στο μοναστήρι των Αγίων Αναργύρων τη φημισμένη καρπουζόπιτα του νησιού, στο χέρι, κυριολεκτικά εκ των ενόντων –καρπουζόψιχα, λάδι, αλεύρι, μέλι, σουσάμι– δεν αργείς να αντιληφθείς πως εξίσου σεμνή και ταπεινή είναι και η κουζίνα της Μήλου. Από κοντά ακολουθούν και τα υπόλοιπα φαγητά τους, που συνηθίζουν να φτιάχνουν στις κουζίνες και στα μεγάλα πανηγύρια του νησιού. Από τα πιο μικρά, όπως το ψωμί καρυκευμένο με γλυκάνισο ή τα αιθέρια πιταράκια με γέμιση τόσο όσο από τυρί και κρεμμύδι, μέχρι τα πιο μεγάλα, όπως οι σουπιές με το σπανάκι, ο κοκκινιστός μπακαλιάρος με τις γιαχνερές πατάτες, τα χερίσια μακαρόνια με το σκόρδο και τόσα άλλα, είναι όλα με τα υλικά τους μετρημένα, ντόπια, σαν να σου ανοίγουν το δρόμο για τα εσώψυχα του νησιού.
Κάποια στοιχεία, μάλιστα, της τοπικής κουζίνας έχουν αρχίσει να βγαίνουν όλο και πιο δυναμικά προς τα έξω, στις ταβέρνες και τα εστιατόρια του νησιού, καλλιεργώντας ένα ενδιαφέρον ρεύμα που έχει τα φόντα να εξελιχθεί. Στο πολύχρωμο «Ω! Χαμός» στην παραλία του Αδάμαντα άνοιξαν τα παλιά τεφτέρια της γιαγιάς και βρήκαν συνταγές πολύ ιδιαίτερες, όπως τα μαυρομάτικα φασόλια γιαχνί με κριθαράκι που τα σερβίρουν πλάι σε όλα τα κλασικά της Μήλου, στο παλιό καφενείο και παντοπωλείο του «Γαλάνη» (2287028163) στον Τριοβάσαλο τα τραπέζια γεμίζουν με εξαίσιους μεζέδες, όπως τα πιταράκια, η μανούρα σαγανάκι ή με αβγά, τα γλυκοφάγωτα μικρά σαλιγκαράκια και τα σπέσιαλ μύδια στα κάρβουνα, ενώ στα «Γλαρονήσια» (2287023480) στην Τρυπητή τα λιτά αλλά βαθιά νόστιμα αβγά με κάππαρη φιγουράρουν πλάι σε πληθωρικά μαγειρευτά.
Γευστικά κεφάλαια της Μήλου που αξίζει να ανοίξετε είναι ακόμα τα πολύ ενδιαφέροντα τυριά της από κυρίως κατσικίσιο γάλα (μανούρα, ημίχλωρο, ξινομυζήθρα, σκοτύρι και άλλα που ωριμάζουν στις σπηλιές του νησιού), τα γλυκίσματά της, όπως το γλυκό του κουταλιού κουφέτο από ντόπια λευκή κολοκύθα, τα ραφιόλια που γεμίζονται με ξηρούς καρπούς και τα αμυγδαλωτά που ετοιμάζουν καλά ζαχαροπλαστεία όπως το «Γλυκοφίλεμα της Ανεζίνας» στα Πολλώνια, ο «Παλαιός» στην Πλάκα και η «Αγγελική» στον Αδάμαντα, και φυσικά ο διάσημος μηλαίικος πελτές από τα άνυδρα ντοματάκια του νησιού.
Ο «μπελτές» στην ντοπιολαλιά δεν λείπει σχεδόν από πουθενά και πέρα από βασικό συστατικό στα μαγειρευτά μπαίνει ακόμα ως άλειμμα πάνω σε φρυγανισμένες φέτες ψωμιού, δίνοντας τον κλασικό τοπικό μεζέ «σχιζάκια», ή και σαν φινίρισμα πάνω σε μια τηγανιά πατάτες, χαρίζοντας πάντα απλόχερα τη βαθιά γλυκιά και συμπυκνωμένα όξινη γεύση του. Ο μπελτές πρωταγωνίστησε ακόμα σε ένα πολύ ξεχωριστό γεύμα που διοργάνωσε ο Βασίλης στο εστιατόριό του, στο πλαίσιο της φετινής γιορτής, καλώντας ταλαντούχους συναδέλφους του να μαγειρέψουν όλοι μαζί, αλλά κρατώντας φυσικά τις απαραίτητες αποστάσεις.
Προσκεκλημένοι του, ο Μανώλης Παπουτσάκης από το «Χαρούπι» και τα «Δέκα Τραπέζια» της Θεσσαλονίκης, ο Γιάννης Γαβαλάς από την «Αρακλειά» στην Ηρακλειά, η Μαρία Διακάτου από τη Σύρο, ο αρχιμάγειρας του Τζανείου Ιάκωβος Απέργης και special guest ο Ηλίας Μαμαλάκης, που έβαλαν τα δυνατά τους και μας εντυπωσίασαν με πιάτα όπως το κοκκινιστό κατσικάκι με μπάμιες και φιλέτα καλαμποκιού, που απολαύσαμε από τα χέρια του Μανώλη, και η εξαιρετική μαριδόπιτα με το αέρινο φύλλο της Μαρίας. Ανανεώσαμε το ραντεβού μας για του χρόνου, με την ευχή να επιστρέψουμε περισσότεροι και, μακάρι, εγγύτερα.
Για τη ζεστή φιλοξενία ευχαριστούμε το ξενοδοχείο «Santa Maria Village» στον Αδάμαντα.
