H Αστυπάλαια είναι εδώ και χρόνια γνωστή για την ξεχωριστή της αύρα. Αν δεν έχει τύχει να την επισκεφθείς, έχεις σίγουρα ακούσει κάποιον γνωστό σου να μιλάει πλανεμένος για τη μοναδική ομορφιά αλλά και τη μαγεία αυτού του τόπου, που στα χαρτιά μπορεί να ανήκει στα Δωδεκάνησα, τα χρώματά του όμως «φωνάζουν» Κυκλάδες. Αν πάλι την έχεις επισκεφθεί, τότε σίγουρα μοιράζεσαι κι εσύ τη λαχτάρα να επιστρέψεις.
Όμως, πέρα από τη μαγική της αύρα, εδώ και ένα χρόνο όλοι μιλούν για τον αέρα αυτού του νησιού. Ο αέρας στην Αστυπάλαια είναι καθαρός, μυρίζει πρωτοπορία και φυσάει πάντα…προς το καλύτερο, ανεξαρτήτως μποφόρ. Κι όλα αυτά γιατί εδώ και ένα χρόνο, η Αστυπάλαια είναι ο πρώτος smoke-free προορισμός παγκοσμίως.
Τον Οκτώβριο του 2018 ο Δήμος Αστυπάλαιας, με την υποστήριξη της Phillip Morris International και της Παπαστράτος, έλαβε την «Smoke-free Culture» πιστοποίηση από τον ανεξάρτητο οργανισμό TUV Austria, ο οποίος αναγνώρισε την προσπάθεια του νησιού για τη μείωση του καπνίσματος, με την εφαρμογή και τη συνεχή βελτίωση μιας σειράς ενεργειών που ενθαρρύνουν το κόψιμο του τσιγάρου (την πιο υγιή επιλογή) ή τη μετάβαση σε καλύτερες, εναλλακτικές λύσεις. Φέτος το φθινόπωρο, αυτή η προσπάθεια συμπλήρωσε ένα χρόνο πράξης και ο Δήμος Αστυπάλαιας μαζί με την εταιρία Παπαστράτος μάς προσκάλεσε να απολαύσουμε από κοντά τον νέο αέρα της Αστυπάλαιας και την (παγκόσμια πρώτη) άκαπνη κουλτούρα της.
Εκμεταλλευόμενοι λοιπόν την πρόσφατη καλοκαιρία και την καθυστέρηση του φθινοπώρου, δημοσιογράφοι από όλη την Ευρώπη βρεθήκαμε στην Αστυπάλαια για ένα τελευταίο διήμερο με άρωμα καλοκαιριού – και καθόλου καπνού από τσιγάρο. Γίνεται όμως αυτό; Μπορείς να απαγορεύσεις το κάπνισμα σε ένα ολόκληρο νησί και στους επισκέπτες του;
«Αυτή ήταν μια συχνή παρεξήγηση, ειδικά στις αρχές», μας είπε ο Δήμαρχος της Αστυπάλαιας, Νίκος Κομηνέας. «Δεν πρόκειται όμως για κάτι τέτοιο. Η Αστυπάλαια είναι ένα νησί που πιστεύει ότι το κάπνισμα έχει βλαβερές συνέπειες και αναγνωρίζει το δικαίωμα του καθενός να αναπνέει καθαρό αέρα. Θέλουμε οι κάτοικοι και οι άνθρωποι που έρχονται στο νησί να σέβονται το δικαίωμα αυτό αλλά και το νόμο, προωθώντας παράλληλα την ιδέα της διακοπής του καπνίσματος. Πρόκειται, λοιπόν, για μια διαδικασία που δεν είναι απαγορευτική, εκεί που ο νόμος επιτρέπει να καπνίσεις τσιγάρο».
Ξεκάθαρος στόχος τους είναι η εξοικείωση του κόσμου με την ιδέα της ζωής χωρίς τσιγάρο, και όχι η επιβολή της ιδέας αυτής με αυταρχικό τρόπο. Πινακίδες, ταμπέλες και σημαίες (χωρίς τη λέξη «απαγορεύεται») είναι διασκορπισμένες σε όλο το νησί, θυμίζοντάς σου ότι βρίσκεσαι απλά σε ένα μέρος που υποδεικνύει και υποστηρίζει τη διακοπή του καπνίσματος.
Τις είδαμε στο αεροδρόμιο, στις βόλτες μας γύρω από τους χαρακτηριστικούς μύλους και τα γραφικά στενά του νησιού, σε καφέ και εστιατόρια, αλλά και σε δύο smoke-free πιστοποιημένες παραλίες, το Στενό και το Λιβάδι, στις οποίες και διοργανώθηκαν δραστηριότητες που προωθούσαν τον υγιεινό τρόπο ζωής μακριά από το τσιγάρο.
Δοκιμάσαμε τις αντοχές μας (χωρίς λαχάνιασμα) στο κανό και στο SUP στα πεντακάθαρα νερά τους, κάναμε γιόγκα και απολαύσαμε μασάζ στην καθαρή από αποτσίγαρα αμμουδιά, και τεστάραμε τις αισθήσεις μας ακολουθώντας τις οδηγίες του σεφ Σωτήρη Κοντιζά, ο οποίος μας ετοίμασε ένα blind taste challenge με πρωταγωνιστές καθαρά παραδοσιακά προϊόντα του τόπου.
«Πειραγμένα» κοκτέιλ από τον επίσης προσκεκλημένο mixologist Rene Soffner, αλλά και η περίφημη ψαρόσουπα της σεφ Μαρούλας Κουσουλίνη του εστιατορίου «Άγονη Γραμμή» έπεισαν και τους πιο φανατικούς καπνιστές ότι τα πάντα απολαμβάνονται καλύτερα χωρίς τη γεύση του τσιγάρου στο στόμα, ενώ τα καθαρά, χωρίς καπνό πνευμόνια θα σε βοηθήσουν στην ανάβαση προς το υψηλότερο σημείο του πανέμορφου κάστρου του νησιού για να απολαύσεις τη μαγευτική θέα.
Δεν είναι όμως αντιφατικό και παράταιρο το γεγονός ότι μια μεγάλη καπνοβιομηχανία όπως η Παπαστράτος, θυγατρική της Philip Morris International, είναι υποστηρικτής όλης αυτής της προσπάθειας;
Την απάντηση έδωσε ο γενικός διευθυντής marketing της εταιρείας Παπαστράτος, Κώστας Μουλακάκης: «Η αρχή μας είναι απλή. “Αν δεν καπνίζεις, μην το ξεκινήσεις. Αν καπνίζεις, να το διακόψεις. Αν δεν το διακόψεις, άλλαξε”. Γι’ αυτό κι εμείς αλλάζουμε το εργοστάσιό μας και αποκτούμε ένα νέο, ανατρεπτικό όραμα, για ένα μέλλον χωρίς τσιγάρο. Γιατί; Γιατί αυτό είναι το σωστό και γιατί πλέον έχουμε την τεχνολογία να το κάνουμε· γι’ αυτό και υποστηρίζουμε οποιαδήποτε προσπάθεια που θα οδηγήσει τον κόσμο μακριά από το τσιγάρο, όπως και την καθολική εφαρμογή του αντικαπνιστικού νόμου. Είναι ζήτημα σεβασμού και πολιτισμού».
Η μικρή Αστυπάλαια έχει καταφέρει να δώσει το μεγάλο παράδειγμα μιας άκαπνης κουλτούρας και να υιοθετήσει μια ακόμα μεγαλύτερη ιδέα, ικανή να αλλάξει τον κόσμο. Το ταξίδι για ένα καλύτερο, καθαρότερο μέλλον ξεκινά από την Αστυπάλαια, και σίγουρα δεν είναι «ένα τσιγάρο δρόμος». Θα είναι δύσκολο, αλλά αν μια μεγάλη βιομηχανία κατάφερε να αλλάξει, τότε μπορεί ο καθένας.
