Για ολόκληρη την Ήπειρο η αποπεράτωση της Ιονίας Οδού ήταν το έργο που έδωσε νέα πνοή στους προορισμούς εκείνους που κάποτε χρειαζόταν επιπλέον κόπος για να τους προσεγγίσεις – ειδικά αν ξεκινούσες από την Αθήνα. Πλέον όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά και τα άλλοτε απομακρυσμένα Τζουμέρκα είναι απλώς μακρινά, ενώ αχνοφαίνεται και μια αμυδρή ακτίνα ανάπτυξης, τουριστικής κατά βάσης, από ανθρώπους που είτε κατάγονται από την περιοχή και επέστρεψαν ή απλώς τα γνώρισαν, τα αγάπησαν και έριξαν άγκυρα στα... ψηλά.
Γιατί όταν λέμε Τζουμέρκα πρέπει να πούμε ότι αναφερόμαστε στα Αθαμανικά Όρη, όπως είναι η άλλη ονομασία τους, ήτοι στο νότιο τμήμα της οροσειρά της Πίνδου, ανάμεσα στους ποταμούς Άραχθο και Αχελώο, στο σημείο όπου η Ήπειρος συναντά τη Θεσσαλία και πιο συγκεκριμένα οι νομοί Ιωαννίνων και Άρτας τον νομό Τρικάλων.
Με πάμπολες υψομετρικές διαφορές, ανέβα-κατέβα και στροφές, η πορεία που θα χαράξετε ανάμεσα σε βουνά, ποτάμια και λαγκάδια εξαρτάται κυρίως από τον ξενώνα που θα επιλέξετε ως ορμητήριο. Όπου κι αν πάτε ωστόσο ένα είναι βέβαιο: τόσο η φύση όσο και τα έργα των ανθρώπων σε τούτα εδώ τα μέρη εντυπωσιάζουν και συγκινούν.
Συρράκο ή Καλαρρύτες;
Και στα δυο ασφαλώς. Παραδοσιακοί οικισμοί στα βόρεια του συμπλέγματος χτισμένοι αντικριστά σαν κάτι να τους χωρίζει. Πράγματι, μεταξύ τους συνδέονται μονάχα με μονοπάτι μίας ώρας (με κάμποση προσοχή και ανάλογα τον καιρό), αλλιώς θέλει αμάξι, ανηφόρες-κατηφόρες και στροφές. Όπως παντού δηλαδή. Αξίζει όμως να περάσετε χρόνο και από εδώ και από εκεί.
Να παρκάρετε στις εισόδους τους και να περιηγηθείτε πεζοί στα λιθόστρωτα καλντερίμια τους, να χαζέψετε τα πανέμορφα σπίτια και αρχοντικά, να ξεδιψάσετε στις βρύσες να καθίσετε για φαγητό και... γλέντι - συμβαίνουν αυτά από το πουθενά σε τούτα εδώ τα μέρη.
Η «Άκανθος» του Ναπολέοντα Ζάγκλη στους Καλαρρύτες, το καφενείο και μπακάλικο και ταβέρνα που ανέλαβε πέμπτη γενιά ο ίδιος είναι προορισμός τόσο για την κουζίνα όσο για την ατμόσφαιρά του – (διατηρεί και ξενώνα από πάνω, 2659061518), ενώ στο αντίπαλον δέος, στο Συρράκο, το ταβερνείο, καφέ και γλυκοπωλείο «Σάρικα» ανήκει στις must στάσεις της εκδρομής – οι ίδιοι διαθέτουν και τον ξενώνα «Casa Calda».
Στο δρόμο προς Καλαρρύτες μην παραλείψετε επίσης μια στάση στη Μονή Κηπίνας (1212), ένα από τα πιο εντυπωσιακά μοναστήρια της Ηπείρου, χτισμένο στο κοίλωμα ενός κατακόρυφου βράχου.
Με ορμητήριο τα Πράμαντα
Είναι δίχως άλλο το μεγαλύτερο χωριό της περιοχής, απλωμένο σε πέντε διαφορετικές συνοικίες και με χίλιους περίπου κατοίκους. Εδώ τα μεγέθη είναι διαφορετικά και τα σημεία ενδιαφέροντος πολλά. Στην κεντρική πλατεία δεσπόζει η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής ενώ στην Αγία Παρασκευή είναι αφιερωμένο και το μοναστήρι (1876-1878) που θα συναντήσετε στον οικισμό Τσόπελας.
Κοντά στο χωριό βρίσκεται επίσης το σπήλαιο της Ανεμόπετρας, μήκους 350 μ., με σταλακτίτες, σταλαγμίτες, μικρές λίμνες και ένα υπόγειο ποτάμι, επισκέψιμο καθημερινά και με πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία.
Από τα Πράμαντα μπορείτε ακόμα να φτάσετε στους υπέροχους Μελισσουργούς, χωριό καταπράσινο και πανέμορφο με τους πανύψηλους όγκους των βουνών να το κυκλώνουν και ένα σωρό μονοπάτια (για τους fun της πεζοπορίας) να το διαπερνούν, ενώ από την άλλη μεριά ο δρόμος οδηγεί προς Κτιστάδες, Άγναντα και Καταρράκτη – χωριά με λιγότερους ή περισσότερους κατοίκους, αλλά κυρίως με σπάνια φυσική ομορφιά και ενδιαφέρουσα ανθρώπινη παρέμβαση από τους μάστορες της πέτρας.
Στους τελευταίους οφείλει το όνομά του το χωριό Κτιστάδες, ενώ τα Άγναντα παραπέμπουν στη συνήθεια των παλαιότερων κατοίκων τους να «αγναντεύουν» στο Ξεροβούνι απέναντι ποιος «πάει κι έρχεται από τα Γιάννενα» και ασφαλώς στον Καταρράκτη το σήμα κατατεθέν του χωριού είναι οι εντυπωσιακοί διπλοί καταρράκτες του.
Στην ίδια περιοχή των Τζουμέρκων, περνώντας από τα Άγναντα και συνεχίζοντας για Γιάννενα, ο δρόμος θα σας οδηγήσει στο ποτάμι, στις όχθες του Άραχθου, εκεί όπου μέχρι πριν από λίγα χρόνια έστεκε καμαρωτό το γεφύρι της Πλακας. Μην το σκέφτεστε, η βόλτα στο ποτάμι αξίζει ούτως ή άλλως ακόμα και τώρα που το τοπίο είναι σαφώς πιο φτωχό, όσο για το γεφύρι θα πρέπει να ξανάρθετε σε δυο χρόνια περίπου, οπότε και υπολογίζεται πως θα έχει αποκατασταθεί.
Επιστρέφοντας στα Πράμαντα αναζητήστε την ταβέρνα «Μπούτζας» για κρεατικά, ενώ και στα Άγναντα, τα «Τζουμέρκα» (2685031163) προσφέρουν ό,τι ακριβώς ψάχνει κανείς σε τέτοια μέρη.
Στο ιστορικό Βουργαρέλι
Το Βουργαρέλι θα το προσεγγίσετε ακολουθώντας μια τελείως διαφορετική διαδρομή και συγκεκριμένα τον δρόμο που συνδέει την Άρτα με τα Τρίκαλα, και θα το επισκεφθείτε τόσο για τα χαρίσματά του με τα πολλά νερά, τις βρύσες και τα τοξωτά γεφύρια, όσο και για την πλούσια ιστορία του.
Το χωριό υπήρξε σημαντικό κεφαλοχώρι -και ακόμη είναι από τα μεγαλύτερα του νομού Άρτας-, είχε σχολεία, κοινωνική και πνευματική ζωή, ενώ υπηρξε και το καταφύγιο της οικογένειας των Μποτσαραίων από το Σούλι στα χρόνια της Επανάστασης. Αναζητείστε τη μονή του Αγίου Γεωργίου (1714), αλλά και την Κόκκινη Εκκλησιά (13ος) που βρίσκεται στον οικισμό Παλαιοχώρι, 3 χλμ. νότια του χωριού και αν σας παίρνει ο χρόνος συνεχίστε βόρεια μέχρι τα φανταστικά Θεοδώριανα ακολουθώντας μια διαδρομή που δύσκολα λησμονείται.
Πού να μείνετε
Ξενείον: Δέκα πλήρως εξοπλισμένα διαμερίσματα με την υπογραφή του τραγουδιστή Γιώργου Μεράντζα.
Ορίζοντες Τζουμέρκων: Από τις νεότερες και πολυτελέστερες αφίξεις στην περιοχή με διακρίσεις και εξαιρετικές κριτικές. Μπορείτε επίσης να έρθετε και για καφέ και φαγητό.
Ορειβατικό Καταφύγιο Πραμάντων (Ίσιωμα, 2659300645): Οικογενειακή φιλοξενία σε υψόμετρο 1.300, με δυο δωμάτια 8 κρεβατιών και ένα 10κλινο.
Ορεινό Καταφύγιο Μελισσουργών (6974374172): Ετερο καταφύγιο, το οποίο πέρασε σε νεανικά χέρια που το ανακατασκεύασαν με αγάπη, διαθέτει πέντε 5κλινα δωμάτια με θέρμανση και μπάνιο.
Θέασις Ιgloo (Κτιστάδες, 6948682910): Διαμονή-εμπειρία σε δυο ιδιαίτερες αγροτουριστικές κατοικίες χωρητικότητας 3 και 5 ατόμων αντίστοιχα.
Πετράδι 1873 (Καλαρρύτες, 2659061561): Ξενώνας 7 δωματίων με ωραία ατμόσφαιρα και φιλική εξυπηρέτηση.
Καταφύγι: Περιποιημένα δωμάτια 2-4 ατόμων και εστιατόριο για σπιτικό φαγητό από την κυρία Βάσω.
Δείτε το αναλυτικό μας guide για τα Τζουμέρκα εδώ.
