Από το «Fabric» θα θυμάμαι το δονούμενο dancefloor στο Room 1 (κάπως έτσι έμαθα τη λέξη «bodysonic»), την ικανοποίηση πως συμμετείχα σε μια ιδιότυπη τελετή μύησης χάνοντας το δρόμο μου στη λαβυρινθώδη διαρρύθμιση κατά την πρώτη μου επίσκεψη (και τη δεύτερη και την τρίτη!), το «ξέφωτο» έξω από το club στο οποίο υποχρεωνόσουν να κατευθυνθείς για να καπνίσεις (άλλη σπαζοκεφαλιά να βρεις το δρόμο προς και από εκεί) κι ένα βράδυ που ξύπνησα κατά τις 4 κι είπα «Δεν πάω στο “Fabric”;» χωρίς να ξέρω ποιος παίζει, γιατί ήταν σίγουρο ότι θα άκουγα κάτι καλό (αν θυμάμαι, έπεσα στον Richie Hawtin).
Την περασμένη Τετάρτη λίγο μετά τα μεσάνυχτα, έπειτα από μια εξάωρη συνεδρίαση κατά τη διάρκεια της οποίας εξετάστηκαν όλες οι πλευρές και το #SaveFabric ήταν trending topic, το τοπικό συμβούλιο του Islington αφαίρεσε την άδεια του «Fabric» με την αιτιολογία ότι «υπήρχε μία κουλτούρα χρήσης ναρκωτικών στο club, την οποία η υπάρχουσα διοίκηση και ασφάλεια φαίνεται να είναι ανίκανες να ελέγξουν» (ολόκληρη η απόφαση εδώ). Η εξέταση της άδειας και η ανάκλησή της ήταν αποτέλεσμα του θανάτου δύο 18χρονων πελατών σε διάστημα δύο μηνών, ο οποίος αποδίδεται στη χρήση ναρκωτικών (εκκρεμεί η ιατροδικαστική έκθεση).
Η συγκεκριμένη απόφαση αποτελεί σοβαρότατο πλήγμα σε μια λονδρέζικη nightlife που έχει χάσει τα τελευταία 8 χρόνια το 50% των clubs και 40% των συναυλιακών της χώρων, στη «νυχτερινή οικονομία» της βρετανικής πρωτεύουσας, καθώς και, εν γένει, στην κουλτούρα του clubbing και της χορευτικής ηλεκτρονικής μουσικής. Η υποκρισία δε των αρμόδιων αρχών, που μοιάζει να μετέτρεψαν το club σε αποδιοπομπαίο τράγο, μαρτυρά μια κοντόφθαλμη πολιτική για το τεράστιο πρόβλημα των ναρκωτικών (φυσικά όχι μόνο στην κοινότητα του clubbing). Όπως ανέφερε σε ανάρτησή της πριν από τη συνεδρίαση του τοπικού συμβουλίου η βουλευτής Emily Thornberry, «πρέπει να αποφύγουμε εντελώς την υπόθεση ότι η επικίνδυνη συνήθεια της χρήσης ναρκωτικών θα σταματούσε έτσι απλά αν κλείναμε ένα club όπως το “Fabric”». Και μετά την απόφαση, ο ίδιος ο δήμαρχος του Λονδίνου, ο Sadiq Khan, υπέρμαχος της 24ωρης λειτουργίας της πόλης του, εξέφρασε την απογοήτευσή του. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το club είχε βρεθεί στο στόχαστρο της αστυνομίας και τον Δεκέμβριο του 2014, όταν έπειτα από τέσσερις θανάτους μέσα σε διάρκεια τριών χρόνων η αστυνομία είχε ζητήσει από το τοπικό συμβούλιο να εξετάσει σοβαρά την ανάκληση της άδειας. Τότε είχαν επιβληθεί πρόσθετα μέσα, τα οποία η διοίκηση του club κατάφερε να ακυρώσει, υποστηρίζοντας ότι θα υπονόμευαν τις προσπάθειες για κατάσχεση ναρκωτικών στην είσοδο.
Οι αναρτήσεις της βουλευτή Emily Thornberry:
Το «Fabric» ενδυνάμωνε επί 17 χρόνια τη θέση του ως ένας λονδρέζικος θεσμός που κάθε clubber ο οποίος σεβόταν τον εαυτό του (ή κι ένα ζευγάρι 70χρονων Πολωνών) έπρεπε να επισκεφτεί, χωρίς να κάνει κανένα συμβιβασμό στη μουσική πολιτική του. Η drum and bass θα είχε μπει στο περιθώριο αν το «Fabric» δεν της έδινε κεντρική θέση σχεδόν από τις πρώτες μέρες λειτουργίας του, ενώ άλλα είδη, όπως η dubstep, η grime και το breakbeat δεν θα άνθιζαν ποτέ – όταν κανείς άλλος δεν τα έπαιζε, το club επένδυσε σε αυτά κάνοντας, ας πούμε residents εκπροσώπους τους όπως οι Caspa και Rusko. Το «Fabric» είχε καταφέρει ταυτόχρονα να είναι τουριστικός προορισμός χωρίς να χρειάζεται να πουλάει μπλουζάκια, να συγκεντρώνει όσους έψαχναν τη δουλειά με τη μουσική, αλλά και να προκαλεί δέος ακόμη και σε μεγάλα ονόματα που ανέβαιναν στα decks του. Είχε επίσης αναπτύξει μια πλατφόρμα για την υποστήριξη της ποιοτικής χορευτικής ηλεκτρονικής μουσικής, κυκλοφορώντας μια σειρά mix albums από καταξιωμένους ή άγνωστους DJs, δημιουργώντας το ανεξάρτητο label Houndstooth και τη μουσική υπηρεσία για μέλη FabricFirst.
Ένα δείγμα της πλουραλιστικής, τολμηρής και εναλλακτικής μουσικής πολιτικής του «Fabric»:
Αμέσως μετά την απόφαση για την ανάκληση της άδειας, σύσσωμη η κοινότητα των DJs εξέφρασε την απογοήτευσή της, ενώ το ερώτημα που πλανάται είναι όχι μόνο πώς θα αντιδράσει η διοίκηση του club, αλλά και ως πού θα φτάσει η αλλοίωση του νεανικού χαρακτήρα του Λονδίνου από την επέλαση του real estate. Μιλήσαμε με τον Θεσσαλονικιό Alex Celler, που ζει στο Λονδίνο και ανήκει στην ευρύτερη οικογένεια του «Fabric», για να μας δώσει μία εκ των έσω γλαφυρή εικόνα, καθώς και με δύο ακόμη Έλληνες DJs που είχαν παίξει εκεί, τον Mikee και τον John Dimas.
Alex Celler
Η σχέση μου με το «Fabric» ήταν και είναι πολύ στενή, σε επαγγελματικό αλλά και σε φιλικό επίπεδο, με όλο το team του μαγαζιού. Ο λόγος για τον οποίο μετακόμισα στην Αγγλία το 2004 ήταν η μουσική της σκηνή και, κατ' επέκταση, το «Fabric». Εκεί, στο Room 1, μεγάλωσα και ωρίμασα μουσικά, ακούγοντας τους αγαπημένους μου καλλιτέχνες να παίζουν τις πιο ιδιαίτερες μουσικές και τα πιο δεξιοτεχνικά sets. Από το 2009 και μετά άρχισαμε μια στενή συνεργασία. Έπαιζα δύο ή τρεις φορές κάθε χρόνο. Είμαι πολύ κοντά με όλη την ομάδα, γιατί όλοι μας έχουμε ως κοινό παρονομαστή την αγάπη μας για την ποιοτική underground ηλεκτρονική μουσική.
Μία από τις πιο αξέχαστες βραδιές μου ήταν σίγουρα εκείνη με τον Ricardo Villalobos και το προβλεπόμενο back2back με τον resident Craig Richards. Το σετάκι του Ricardo τον Ιανουάριο του 2016 άφησε εποχή – μέχρι και οι promoters είπαν ότι ήταν μια από τις κορυφαίες βραδιές που έχουν ζήσει στο μαγαζί. Πραγματικἀ, όποιος ενδιαφέρεται για τις τελευταίες εξελίξεις στον ήχο της house και techno σκηνής θα είχε πολλά να μάθει από τέτοιες βραδιές, που στο «Fabric» ήτανε άφθονες.
Η διορατικότητα των ανθρώπων του club στα μουσικά δρώμενα της ηλεκτρονικής μουσικής σκηνής, το εξαιρετικό και προχωρημένο γούστο τους σε κάθε τι καλλιτεχνικό, η αφοσίωσή τους στην ποιότητα του ηχοσυστήματος και της συνολικής εμπειρίας, σε συνδυασμό με το απίστευτα υψηλό επαγγελματικό επίπεδο της ομάδας, ήταν που έκανε το «Fabric» ένα από τα καλύτερα, αν όχι το καλύτερο, clubs στον κόσμο.
Επίσης ο Craig Richards και ο Terry Francis, οι δύο residents (προσωπικά για μένα περισσότερο ο Craig) έπαιζαν πάντα φοβερά ψαγμένες μουσικές, deep, εγκεφαλικές αλλα και με φοβερό groove. Ξέθαβαν πάντα σπάνιους καταπληκτικούς δίσκους που θα έβαζαν στη θέση του τον καθένα που νόμιζε πως ξέρει πολλά για την ηλεκτρονική μουσική. Πραγματικά όταν έχεις residents τέτοιου βεληνεκούς, κάθε σετάκι είναι και ένα μάθημα. Σε βάζει να σκέφτεσαι πιο βαθιά αλλά και διευρύνει τους μουσικούς ορίζοντες του κάθε ανοιχτόμυαλου clubber. Αυτό το εξαιρετικό μουσικό επίπεδο έδωσε στο «Fabric» τον ήχο και τη φήμη του.
Η κατηγορία πάνω στην οποία βασίστηκε η ανάκληση της άδειας (σ.σ. το επιχείρημα ότι «υπήρχε μία κουλτούρα χρήσης ναρκωτικών στο club, την οποία η υπάρχουσα διοίκηση και ασφάλεια φαίνεται να είναι ανίκανες να ελέγξουν») είναι κατά τη γνώμη μου κατάπτυστη και ελεεινή. Ειναι γνωστό σε όλους ότι το security στο μαγαζί στέκεται στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο. Στην πόρτα δεν αστειεύονται. Ο σωματικός έλεγχος που γίνεται σε κάθε πελάτη είναι εξονυχιστικός και σε κάποιες περιπτώσεις υπερβολικά αυστηρός. Εγώ έχω σχεδόν μαλώσει μαζί τους για τον τρόπο με τον οποίο τσεκάρουν μέχρι και μέσα στο παντελόνι σου ή μέσα από το σουτιέν στα κορίτσια. Πίστεψέ με, ήταν από τα πράγματα που με ενοχλούσαν περισσότερο! Το μαγαζί έχει εκατοντάδες αρνητικά σχόλια στο Tripadvisor ακριβώς γι' αυτόν το λόγο. Ούτε σε υψίστης ασφαλείας φυλακές είναι δυνατό να σταματήσει κάποιος την εισαγωγή του 100% των ναρκωτικών. Το Fabric έκανε πάντα οτιδήποτε ήταν δυνατό, αλλά όπως είπε και ο συνιδιοκτήτης Cameron Leslie, «δεν γίνεται να κάνουμε κολοσκόπηση σε 2500 άτομα κάθε βράδυ». Τα τελευταία δύο χρόνια το «Fabric» συνέλαβε στο μαγαζί και παρέδωσε στην αστυνομία πάνω απο 80 διακινητές, αλλά η αστυνομία δεν εκδίωξε δικαστικά παρά μόνο έναν. Τέλος, αξίζει να σου σημειώσω ότι για 15 χρόνια η Μητροπολιτική Αστυνομία είχε μια εξαιρετική, στενή σχέση και συνεργασία με το «Fabric». Έστελνε μάλιστα τα στελέχη του σε άλλα μαγαζιά για να μεταφέρουν τεχνογνωσία σχετικά με την ασφάλεια!
Οι θεωρίες συνωμοσίας για την ανάκληση της άδειας δίνουν και παίρνουν, αλλά είναι γνωστό ότι από το 2010 οι συντηρητικές πολιτικές του πρώην πρωθυπουργού David Cameron και του πρώην δήμαρχου Boris Johnson δημιούργησαν μια αποπνικτική ατμόσφαιρα στη νυχτερινή ζωη της πόλης και όχι μόνο. Ξεζούμισαν κάθε ίχνος κουλτούρας, δημιουργικότητας, φαντασίας και καλλιτεχνικής δραστηριότητας. Με αυστηρές νομοθεσίες, αστυνόμευση, χυδαία ψεύδη και στημένες κατηγορίες έκλεισαν δεκάδες clubs, bars και μουσικά στούντιο, μετατρέποντάς τα σε πολυτελή διαμερίσματα και εμπορικά κέντρα – αυτό το περίφημο «gentrification», η ανάπλαση και ο εξευγενισμός δηλαδή σύμφωνα με τα γούστα των πλουσίων. Το 2018 φτάνει στο Farringdon (στη γειτονιά του «Fabric» δηλαδή) το Crossrail, το καινούργιο υπερσύγχρονο μετρό του Λονδίνου, γεγονός που θα εκτοξεύσει τις τιμές σε όλα τα γύρω, ήδη πανάκριβα, διαμερίσματα. Οπότε στην περίπτωση του «Fabric», η τοποθεσία είναι «φιλέτο». Μπορεί, βέβαια και να μην ισχύει ότι κάποιοι επιβουλεύονται την τοποθεσία.
Προσωπικά πιστεύω ότι έχει περισσότερο να κάνει με την ίδια την αστυνομία, της οποίας ο αρχηγός έκανε πέρυσι κάποιες σκανδαλωδώς αφελείς δηλώσεις, λέγοντας ότι «αν κλείσεις το 50% των clubs και των bars σε μια γειτονιά, ξεφορτώνεσαι και το 50% των προβλημάτων». Το «Fabric» στα τόσα χρόνα δεν έδωσε καμία αφορμή, αλλά πριν από δύο χρόνια κέρδισε μια δικαστική μάχη εναντίον της αστυνομίας, η οποία ήθελε να επιβάλει εντελώς αναποτελεσματικά και δυσλειτουργικά μέτρα για την ανίχνευση ναρκωτικών στην είσοδο. Οπότε νιώθω ότι τώρα η αστυνομία θέλει να πάρει την εκδίκησή της. Αν διαβάσει κάποιος τα κείμενα και τις καταθέσεις της αστυνομίας κατά του «Fabric», θα διαπιστώσει ότι κινούνται στα όρια του παραλόγου. Έστειλαν μέσα αστυνομικούς με πολιτικά, οι οποίοι ανέφεραν ότι το 80% των πελατών ήταν υπό την επήρεια ναρκωτικών και χρειάζονταν βοήθεια. Επίσης ονόμασαν αυτή την επιχείρηση «Operation Lenor», από το γνωστό μαλακτικό υφασμάτων (στα αγγλικά «fabric softener»), κάνοντας ένα φτηνό λογοπαίγνιο. Εδώ, λοιπόν, ίσως να υπάρχουν κάποιοι πραγματικοί παρασκηνιακοί λόγοι για τους οποίους βρισκόμαστε εδώ που βρισκόμαστε.
Απ’ ὀσα ακούω, όχι επιβεβαιωμένα επισήμως, η ιδιοκτησία του «Fabric» αυτήν τη στιγμή κάνει ένα βήμα πίσω για να χαλαρώσουν όλοι από τα συναισθηματικά φορτισμένα γεγονότα του τελευταίου μήνα. Κατόπιν θα σκεφτούν τη στρατηγική τους. Προς το παρόν, τίποτα το επίσημο. Γνωρίζω ότι σχεδιάζεται ένα μεγάλο crowdfunding για να μαζευτεί το αναγκαίο ποσό σε περίπτωση που αποφασίσουν να εφεσιβάλουν την απόφαση, κάτι που θα κοστίσει πολύ φυσικά.
Πραγματικά δεν θέλω καν να σκέφτομαι ένα οριστικό κλείσιμο του «Fabric». Θα ήταν μια τεράστια απώλεια για την παγκόσμια ηλεκτρονική μουσική σκηνή, όχι μόνο για το Λονδίνο ή την Αγγλία. Χιλιάδες καλλιτέχνες θα χάσουν το βήμα τους, η Αγγλία θα χάσει το πιο σοβαρό και προχωρημένο club της και το Λονδίνο θα χάσει το τελευταίο σοβαρό underground μέρος, μαζί κι όση αίγλη του είχε απομείνει στην ηλεκτρονική μουσική σκηνή. Κάτι τέτοιο θα ήταν ό,τι πιο οπισθοδρομικό και αξιολύπητο για μια πόλη του βεληνεκούς του Λονδίνου. Το απεύχομαι εγκάρδια. Δυστυχώς, βέβαια, ζούμε σε μια οργουελιανή εποχή όπου η πολιτική ορθότητα και ο καθωσπρεπισμός υπερτερούν της κοινής λογικής. Το κλείσιμο ενός club δεν θα λύσει κανένα, μα κανένα απολύτως πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι πολύ βαθύτερο και θεωρώ εντελώς άδικο να κατηγορείται ένα club για την αποτυχία ολόκληρου του συστήματος, της αστυνομίας, των νόμων και της κυβέρνησης. Όπως είπε πολύ σωστά ένα ομιλητής στην ακρόαση για την άδεια: «Ο κόσμος θα πάρει ναρκωτικά έτσι κι αλλιώς. Δεν πηγαίνει στο “Fabric” για να πάρει ναρκωτικά. Πηγαίνει στο “Fabric” για να χορέψει». Ας ελπίζουμε ότι θα βρεθεί μια λύση σύντομα. Τώρα ξεκινάει μια μεγάλη και, πίστεψέ με, μια δυνατή μάχη για να κρατήσουμε το «Fabric» ζωντανό!
(σ.σ. μετά τη συνομιλία μας με τον Alex Celler, μάθαμε ότι το «Fabric» θα εφεσιβάλει τελικά την απόφαση ανάκλησης της άδειάς του και ότι από τη Δευτέρα θα ξεκινήσει crowdfunding για τη συγκέντρωση μισού εκατομμυρίου λιρών ώστε να στηριχτεί η εκστρατεία ανατροπής της απόφασης)
Mikee
Για οποιονδήποτε DJ της εγχώριας ηλεκτρονικής μουσικής σκηνής το να παίξει στο «Fabric» θεωρούνταν σταθμός στην καριέρα του. Όταν, λοιπόν, έγινε το δικό μου booking, ο ενθουσιασμός και η προσμονή μου ήταν τεράστια, όπως και το άγχος μου. Γιατί μπορεί στην Ελλάδα να είχα ήδη μια συμπαθητική πορεία, αλλά στο εξωτερικό τα πράγματα δεν είναι το ίδιο. Και δεν είναι καθόλου εύκολο ένας Έλληνας όχι μόνο να παίξει σε ένα τέτοιο club-θεσμός, αλλά και να του το ζητήσουν! Οπότε είχα διπλό άγχος, και σε προσωπικό επίπεδο για το ποια θα ήταν η αποδοχή από το κοινό, αλλά και πώς θα τους φαινόταν που ένας Έλληνας, που μένει και εργάζεται στην Ελλάδα. Το είχα πάρει δηλαδή και λίγο «πατριωτικά» το θέμα. Όλα αυτά όμως διαλύθηκαν όταν είδα την αντίδραση του κοινού στο σετ μου και όταν με πολλή χαρά διαπίστωσα πόσοι Έλληνες φοιτητές είχαν έρθει να με υποστηρίξουν – χωρίς να υπολογίζω όσους είχαν έρθει από την Ελλάδα ειδικά για το event.
Είχα διασκεδάσει ως θαμώνας στο «Fabric» αρκετές φορές, αλλά ήταν η πρώτη μου φορά που βρισκόμουν εκεί με την επαγγελματική μου ιδιότητα. Όταν, λοιπόν, ανέβηκα στο booth και είδα τον εξοπλισμό, τα φώτα που δεν υπήρχαν απλώς για να υπάρχουν αλλά μεταμόρφωναν το περιβάλλον, όταν άκουσα τον κρυστάλλινο ήχο, αντιλήφθηκα αμέσως γιατί το «Fabric» είχε χαρακτηριστεί «ναός». Η ευγένεια και ο επαγγελματισμός των υπευθύνων και του προσωπικού, η ατμόσφαιρα, η οργάνωση του δαιδαλώδη αυτού χώρου... Όλα αυτά έχουν μείνει στο μυαλό μου σαν πρότυπο επαγγελματισμού. Η έκρηξη ενέργειας, συναισθήματος και μουσικής διαπότιζαν το χώρο.
Οτιδήποτε γινόταν στο «Fabric» μεταφερόταν παντού. Αυτό το club λειτουργούσε σαν οδηγός για το ευρωπαϊκό clubbing, έφτιαχνε μόδες, άλλαζε τάσεις, ανέβαζε τον πήχη. Όλοι, επαγγελματίες και κοινό, οφείλουμε πολλά σ’ αυτό το club.
Είναι πολύ σημαντικό σε ένα καλλιτεχνικό ρεύμα να υπάρχει ένα σημείο αναφοράς και θα φανεί τώρα αυτό που το «Fabric» δεν θα υπάρχει. Tο κλείσιμο του με θλίβει και με προβληματίζει
Η εμφάνισή μου εκεί ήταν μια πολύ σημαντική επαγγελματική και προσωπική στιγμή. Προτιμώ να σταθώ σε αυτό και στο τι συμβόλιζε το «Fabric», και να μη θίξω το σοβαρό κοινωνικό θέμα των ναρκωτικών. Θα το μείωνα πολύ συζητώντας το μαζί με τις προσωπικές αναμνήσεις μου από το club και δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να μπει σε δεύτερη μοίρα.
John Dimas
Η είδηση της ανάκλησης της άδειας του «Fabric» ήταν εξαιρετικά δυσάρεστη για τη βιομηχανία της ηλεκτρονικής μουσικής. Είναι ντροπή! Προσωπικά, αισθάνομαι πολύ τυχερός που είχα την ευκαιρία να παίξω αρκετές φορές εκεί. Θα είμαι πάντα ευγνώμων στους ανθρώπους του «Fabric» γι' αυτή την ευκαιρία.
