Αλλαγή νοοτροπίας, διάθεση για σκληρή δουλειά, υιοθέτηση διεθνών πρακτικών αλλά και κατάλληλη στήριξη εκ μέρους της πολιτείας αποτελούν σύμφωνα με τον καθηγητή και διευθυντή ανασκαφών της Αρχαίας Μεσσήνης Πέτρο Θέμελη τις βασικές παραμέτρους που βοήθησαν στην καθιέρωση της Μεσσηνίας ως αναγνωρίσιμου brand τουριστικού προορισμού σε ολόκληρο τον κόσμο.
Χρόνια πριν, όταν η Μεσσηνία ήταν άγνωστος τουριστικός προορισμός, ξεκινήσατε μια μεγάλη πορεία ανάδειξης της Ιστορίας του τόπου. Μετά και τις σπουδαίες ανακαλύψεις, ο προορισμός άλλαξε. Πώς είδατε να συντελείται αυτή η αλλαγή; Ποιοι κατά την άποψή σας ήταν οι σημαντικότεροι παράμετροι που συνετέλεσαν σ’ αυτήν τη μετατροπή;
Η Μεσσηνία αναδείχτηκε σε αναγνωρίσιμο brand τουριστικού προορισμού σε ολόκληρο τον κόσμο γιατί ευτύχησε να αποκτήσει τα τελευταία χρόνια δυο σημαντικούς πόλους έλξεις, το πρότυπο τουριστικό συγκρότημα Costa Navarino και την αρχαία Μεσσήνη, που ήλθαν να προστεθούν στα εξέχοντα πολιτιστικά κατάλοιπα μιας μακραίωνης ιστορίας, διάσπαρτα σε ένα αλώβητο φυσικό παραθαλάσσιο περιβάλλον, πατρίδα του ευλογημένου ελαιόδεντρου.
Η αρχαία Μεσσήνη ως αρχαιολογικό και οικολογικό πάρκο έχει αποκτήσει τη δική της δυναμική και πληρότητα χάρη στις δυνατότητες που προσφέρουν τα μεγαλειώδη αρχαιολογικά κατάλοιπα μιας ολόκληρης αρχαίας πόλης (ευανάγνωστης και παιδευτικής), οι ήπια δομημένοι σύγχρονοι οικισμοί που την περιβάλλουν, καθώς και οι μακρόχρονες επενδύσεις χρόνου και κόπου των τελευταίων δεκαετιών με την οικονομική υποστήριξη του ελληνικού κράτους, των ευρωπαϊκών προγραμμάτων και των χορηγιών.
Πώς ονειρεύεστε την Αρχαία Μεσσήνη στο μέλλον;
Όπως οραματίζομαι το μέλλον όλων των αρχαιολογικών χώρων: τα γλυπτά, οι επιγραφές, τα βάθρα των ανδριάντων και χαρακτηριστικά ευρήματα θα βρουν το φυσικό τους χώρο μέσα στα αναστυλωμένα μνημεία, τις στοές, τους χώρους θέασης και ακρόασης, τη βόρεια στοά της αγοράς, το Ασκληπιείο.
Το θέμα της ασφάλειας που υπερτονίζεται συνήθως δεν είναι ανυπέρβλητο εμπόδιο. Περίφραξη ασφαλείας, νυχτερινός φωτισμός που θα αναδεικνύει τα μνημεία και τα εκθέματα, εκπαιδευμένοι φύλακες και νυχτοφύλακες.
Ένας αρχαιολογικός χώρος πρέπει να είναι ένα μνημείο παγωμένο στο χρόνο ή ένας ζωντανός τόπος που αναπνέει στο σήμερα και πώς μπορεί αυτό να επιτευχθεί;
Νομίζω ότι το δίλημμα: προστασία ή χρήση των μνημείων είναι ψευδές, γιατί δεν υφίσταται κατ’ ουσίαν σύγκρουση αξιών. Η απάντηση πρέπει να είναι: προστασία και χρήση. Η ελιτίστικη εκδοχή έχει την εξής στρατηγική: σώστε τα μνημεία, κρατήστε μακριά τους ανθρώπους.
Οι επισκέπτες ωστόσο δεν μπορεί να μένουν έξω από το φράκτη των αρχαιολογικών χώρων, να βλέπουν από μακριά τα αρχαία θέατρα, να σταματούν στην κλειδωμένη πόρτα των ναών και των μοναστηριών. Είναι αναγκαίο να τους προσφέρεται αναψυχή σε συνδυασμό με γνώση για τα μνημεία και την αξία τους, αναψυχή που να συνάδει βέβαια με το χαρακτήρα τους.
Όταν τίθεται στις πραγματικές του διαστάσεις το δίλημμα μεταξύ προστασίας και χρήσης, όταν δηλαδή όντως κινδυνεύει το μνημείο, τότε πρέπει οπωσδήποτε να υπερισχύει η προστασία και να λαμβάνονται άμεσα τα κατάλληλα μέτρα στερέωσης και συντήρησης.
Η αρχαία Μεσσήνη έχει μπει ήδη στο χάρτη των σημαντικών μνημείων που επισκέπτονται οι τουρίστες. Οραματίζεστε την αναβάθμιση και άλλων αρχαιολογικών χώρων στη Μεσσηνία; Με ποιους χώρους θα μπορούσε η αρχαία Μεσσήνη να αποτελέσει ενιαία πολιτιστική διαδρομή;
Η αρχαία Μεσσήνη μπορεί να αποτελέσει ενιαία πολιτιστική διαδρομή με τους χώρους και τα σημαντικά μνημεία όλων των εποχών που διαθέτει η μεσσηνιακή γη, όπως το Ανδρομονάστηρο, η Σαμαρίνα, τα Ακοβίτικα, το μυκηναϊκό ανάκτορο του Νέστορα στον Άνω Εγκλιανό, τα φράγκικα και βενετσιάνικα κάστρα (της Καλαμάτας, της Αρκαδιάς στην Κυπαρισσία, του Νιόκαστροτ της Πύλου, της Μεθώνης και της Κορώνης), αλλά και με μνημεία της φύσης όπως για παράδειγμα το Πολυλίμνιο.
Είστε ικανοποιημένος από την έως τώρα επισκεψιμότητα της αρχαίας Μεσσήνης; Ποιες ενέργειες θα μπορούσαν να την ενισχύσουν;
Είμαι απόλυτα ικανοποιημένος με την προοδευτικά αυξανόμενη επισκεψιμότητα της αρχαίας Μεσσήνης. Έχει ξεπεράσει και τις πλέον αισιόδοξες προσδοκίες. Με ανησυχεί ωστόσο η αριθμητική ανεπάρκεια του φυλακτικού προσωπικού, η απουσία σύγχρονου οδικού δικτύου και χώρων στάθμευσης, η παραπλανητική οδική σήμανση, η απουσία τακτικής συγκοινωνίας μεταξύ αρχαίας Μεσσήνης, νέας Μεσσήνης και Καλαμάτας.
Μπορεί η Αρχαία Μεσσήνη να συμβάλει στην οικονομική ανάπτυξη της Μεσσηνίας και πώς;
Η αρχαία Μεσσήνη χρήζει ιδιαίτερης μεταχείρισης από την Πολιτεία ως πόλος έλξης επισκεπτών και φυσικά ως μοχλός οικονομικής ανάπτυξης του νομού. Οι αρχαιολογικοί χώροι θεωρούνται γενικώς σήμερα παράγοντες ανάπτυξης και δρόμοι που οδηγούν στην τόνωση του δημόσιου ενδιαφέροντος για την πολιτιστική κληρονομιά.
Το κεντρικό ζητούμενο είναι να βρεθεί η κατάλληλη διαχειριστική στρατηγική που θα λαμβάνει υπόψη όλες τις αξίες ενός αρχαιολογικού χώρου (ιστορικές, πολιτιστικές, επιστημονικές, αισθητικές, διδακτικές) και ταυτόχρονα τις οικονομικές του δυνατότητες. Η συντήρηση και η αναστύλωση των επιμέρους μνημείων και η ανάπλαση, διαμόρφωση του χώρου στην αρχαία Μεσσήνη έχουν προσφέρει σημαντικές δυνατότητες ανάπτυξης για ολόκληρο τον Νομό Μεσσηνίας.
Αυτά μέσα στο πνεύμα της αειφόρου ή βιώσιμης ανάπτυξης, η οποία δεν εξαντλεί τους φυσικούς της πόρους, ούτε και αναλώνει τον αναντικατάστατο πολιτισμικό της πλούτο.
Πείτε μας το ιδανικό κατά την άποψή σας αρχαιολογικό τουρ της Μεσσηνίας με αφετηρία την Αρχαία Μεσσήνη.
Κατά την άποψή μου, το ιδανικό αρχαιολογικό τουρ της Μεσσηνίας με αφετηρία την αρχαία Μεσσήνη θα ήταν το εξής: αρχαία Μεσσήνη, γέφυρα Μαυροζούμενας, Ανδρομονάστηρο, Σαμαρίνα, Ανδρούσα, Νέα Μεσσήνη, Πύλος, Γιάλοβα, Μεθώνη, Κορώνη, Πεταλίδι, Καλαμάτα.
