Το μεγάλο μας τσίρκο

Μια συγκινητική, σε σημεία δυναμική, αλλά και άνιση επαναπροσέγγιση του ιστορικού έργου του Ιάκωβου Καμπανέλλη υπογράφει ο Πέτρος Ζούλιας. Το "Μεγάλο μας τσίρκο" διατηρεί ακόμη το δυναμισμό του, πενήντα και πλέον χρόνια αφότου πρωτοπαρουσιάστηκε. Παρόλο που ταυτίστηκε με την περίοδο της Χούντας, το ύφος του -μιας λαϊκής επιθεώρησης- και το περιεχόμενο του -που διατρέχει επεισόδια και σκηνές της ελληνικής μυθολογίας και της νεοελληνικής Ιστορίας - εγγυήθηκαν τη διαχρονικότητά του - ενώ το γεγονός ότι το πολιτικό σχόλιο εκφράζεται εμμέσως και υπογείως και το έργο εστιάζει στην "ψυχή" και τα χαρακτηριστικά του ΄Ελληνα το κάνουν να μιλάει σε κάθε εποχή.

Ο Πέτρος Ζούλιας σεβάστηκε το δραματουργικό υλικό και ως προς αυτό το επίπεδο παρέδωσε μία πλούσια, λαϊκή παράσταση, η οποία επιτελεί ακόμη και εκπαιδευτικό ρόλο για τους νεότερους θεατές (κι έτσι καθίσταται μια καλή πρόταση και για τους εφήβους). Γύρω από τον Ρωμιό και το Ρωμιάκι, που ερμηνεύουν με σθένος ο Δημήτρης Γκοτσόπουλος και η Ελεωνόρα Ζουγανέλη, στήνεται ένα θεατρικό γαϊτανάκι, ένα λαϊκό πανηγύρι, με τη συμμετοχή ενός πολυπληθούς θιάσου.

Ψηφίδα-ψηφίδα, επεισόδιο-επεισόδιο συνθέτουν το μωσαϊκό της νεότερης ελληνικής Ιστορίας, όπως την κατέγραψε ο Καμπανέλλης, ανεβάζοντας στη σκηνή μυθικές μορφές και ιστορικές προσωπικότητες, σταματώντας σε σημαντικούς σταθμούς και σχολιάζοντας γεγονότα, υπενθυμίζοντας έτσι ότι άλλοτε η Ιστορία επαναλαμβάνεται ω τραγωδία και άλλοτε ως φάρσα.

Η παράσταση εκμεταλλεύεται στοιχεία από κατεξοχήν είδη λαϊκού θεάτρου -τσίρκο, μπουλούκια, θέατρο σκιών- και σε αυτό συμβάλλει επίσης η σκηνογραφική λύση του τροχήλατου παταριού από τη Μαρία Φιλίππου (εύστοχα και τα κοστούμια του Νίκου Χαρλαύτη, καθώς αναμειγνύουν στοιχεία από διαφορετικές εποχές και κοινωνικές τάξεις). Και βέβαια, καθώς χρησιμοποιείται η μουσική που έγραψε ο Σταύρος Ξαρχάκος για την πρώτη παράσταση, του θιάσου Καρέζη-Καζάκου, η επίδρασή της είναι, σε σημεία, και συγκινητική και καθηλωτική (τα τραγούδια ερμηνεύουν ο Κώστας Τριανταφυλλίδης και ο θίασος).

Ο Ζούλιας, στην επιθυμία να συνδέσει το κείμενο με το σήμερα, προσθέτει επίκαιρες αναφορές, ενώ φέρνει την παράσταση σε τακτική διάδραση με τους θεατές, κάτι που κρατάει ψηλά τη σκηνική ενέργεια (ο Δημήτρης Γκοτσόπουλος ανταπεξέρχεται με άνεση και ετοιμότητα και σε αυτόν τον ρόλο, του "διαμεσολαβητή" μεταξύ σκηνής και πλατείας). Δεν λείπουν, όμως, το εύκολο χιούμορ, οι αφορισμοί και τα απλοϊκά πολιτικά σχόλια, που κάνουν την παράσταση να ολισθαίνει προς τον λαϊκισμό και το εύκολο συναίσθημα.

Οι ηθοποιοί ανταποκρίνονται δυναμικάστη συνεχή αλληλουχία των σκηνών, στις εναλλαγές των ρόλων όπως και στο τραγούδι (Γιάννης Ζουγανέλης, Κώστας Καζάκας, ΄Αννα Μονογιού, Δημήτρης Καπετανάκος κ.ά.) όμως η δομή του ίδιου του έργου περιορίζει τους ηθοποιούς σε κάπως σχηματικές ερμηνείες και τη σκηνοθεσία σε μια απλή παράθεση σκηνών, με αποτέλεσμα η παράσταση να λειτουργεί κυρίως στο επίπεδο όπου απευθύνεται στο θυμικό του θεατή.