Οιδίποδας

Στο κρίσιμο ερώτημα τι προσφέρει η μεταγραφή μιας αρχαίας τραγωδίας σε σύγχρονο πλαίσιο –με ποιον τρόπο, δηλαδή, επαναδιατυπώνει τους προβληματισμούς της ή ποιους νέους φέρνει, ώστε να δικαιολογείται η δημιουργία νέου έργου– ο "Οιδίποδας" του Ρόμπερτ ΄Αικ απαντάει με την κατάδειξη της σύγκρουσης ανάμεσα στην αλήθεια και στο ψεύδος, σε κάθε πιθανό επίπεδο: ηθικό, πολιτικό, προσωπικό. Ο Οιδίποδάς του παρουσιάζεται ως έντιμος άνθρωπος και πολιτικός που επιθυμεί να κυβερνήσει με οδηγό την αλήθεια, με την οποία δεν διστάζει να αναμετρηθεί, ακόμη κι αν διακυβεύεται το συμφέρον του (όταν διαπιστώνει, δηλαδή, πως η έρευνα που διατάσσει για το θάνατο του Λάιου καταλήγει σε αυτόν).

Ωστόσο, δεν είναι αυτό το δίπολο που δικαιώνει ουσιαστικά το έργο. Εξάλλου, σε σημεία η σύγχρονη εκδοχή ακούγεται επιφανειακή, θυμίζει οικογενειακό/πολιτικό "τηλεοπτικό" δράμα. Η πραγματική δυναμική του βρίσκεται, θεωρώ, στην υπενθύμιση ότι ο άνθρωπος –ως μεμονωμένη μονάδα– δεν αποτελεί το κέντρο του σύμπαντος. Σε μια εποχή εγωκεντρικής παντοδυναμίας που αγγίζει τα όρια της ύβρης, και καθώς διαβρώνονται οι όροι ενός στοιχειώδους κοινωνικού συμβολαίου, καλούμαστε να θυμηθούμε τη μικρότητά μας, όχι με την έννοια κάποιας μοιρολατρίας, αλλά ως τρόπο επαναπροσδιορισμού της θέσης και των πράξεών μας μέσα στην πορεία της ύπαρξής μας.

Η επιλογή του ΄Αικ να τοποθετήσει την ιστορία στο σήμερα, αποσυνδέοντάς την από μυθολογικά και υπερβατικά στοιχεία, δεν λειτουργεί πάντα υπέρ του έργου. Αν, π.χ., στον Σοφοκλή νομιμοποιείται η παρουσία ενός τυφλού μάντη που γνωρίζει τα μελλούμενα, στον ΄Αικ ο Τειρεσίας ως μέλος μιας new age σέχτας δύσκολα πείθει, ενώ η επανεγγραφή της ιστορίας που παρουσιάζει τον Λάιο ως κακοποιητή και τον Πολυνείκη ως ομοφυλόφιλο, προκειμένου να ενταχθούν στη συζήτηση κι άλλοι σύγχρονοι προβληματισμοί, δείχνει κάπως βεβιασμένη.

Στους αντίποδες, η προσθήκη του ρόλου της Μερόπης, θετής μητέρας του Οιδίποδα (ερμηνευμένης υπέροχα από τη Ράνια Οικονομίδου) είναι ευφυής: το βάρος του ρόλου διατρέχει το έργο και κορυφώνει το υπαρξιακό δράμα του ήρωα, που συντρίβεται από το αμείλικτο ερώτημα: "Ποιος είμαι τελικά;". Εξίσου ισχυρή είναι η φροϊδικής απόχρωσης ματιά στη σχέση Ιοκάστης-Οιδίποδα, ως κορύφωση της οποίας έρχεται η αυτοκτονία της Ιοκάστης, όχι από φρίκη για την αιμομικτική αποκάλυψη αλλά λόγω της απώλειας του λατρεμένου συζύγου/εραστή.

Στους ρόλους, η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη και ο Νίκος Κουρής πραγματοποιούν εξαιρετικές ερμηνείες, με αποκορύφωμα τη στιγμή κατά την οποία μετατοπίζεται η σχέση τους (παρά την κάπως απότομη γείωση που προκύπτει από τον τρόπο που επιλέγει ο ΄Άικ για την αυτοτύφλωση του Οιδίποδα — no spoilers). Συνολικά, η σκηνοθεσία είναι δυναμική και οι ερμηνείες μέσα στο πλαίσιο που θέτει το έργο. Ο Λάζαρος Γεωργακόπουλος είναι ολόσωστος στο ρόλο του ρεαλιστή, διεκπεραιωτικού Κρέοντα, ενώ οι ρόλοι, από γραφής, οδηγούν σε κάποια αμηχανία τους Κώστα Νικούλι (Τειρεσίας), Δανάη Αρσενία Φιλίδου (Αντιγόνη), Γιώργο Ζιάκα (Ετεοκλής), Γιάννη Τσουμαράκη (Πολυνείκης). Ερμηνείες σύμφωνες με το πνεύμα του έργου και της σκηνοθεσίας και από τους υπόλοιπους ηθοποιούς: Τάκης Σακελλαρίου, Σωκράτης Πατσίκας, Χαρά Γιώτα. Ωραίο το σκηνικό, που απογυμνώνεται σταδιακά μαζί με τους ήρωες.