Ο άνθρωπος απ’ το Παντόλσκ

Ένας νεαρός άνδρας έχει συλληφθεί και βρίσκεται σε ένα αστυνομικό τμήμα· δεν θα πάρει σαφή απάντηση γιατί. Για την ακρίβεια, το γιατί είναι κάτι που "θα εξακριβωθεί τώρα", κατά τη χαρακτηριστική απάντηση του υπαστυνόμου που τον συνέλαβε, και από εδώ και πέρα, ο Νικολάι, ένας "καθημερινός" άνθρωπος από μια "αδιάφορη" περιφέρεια της Μόσχας, θα υποστεί μια ιδιότυπη, σουρεαλιστική ανάκριση: ερωτήσεις για τον τόπο, τα χόμπι και την προσωπική του ζωή, παράλογες δοκιμασίες όπως την υποχρέωση να μάθει ένα χορευτικό νούμερο κ.ά.

Ο συγγραφέας στήνει το έργο πάνω σε μια "αθώα" συνθήκη, που δεν περιλαμβάνει βία ή απτή κατάχρηση εξουσίας, μόνο την απειλή αυτής – συνθήκη όμως που λειτουργεί υπόγεια, σαν ωρολογιακή βόμβα έτοιμη να εκραγεί προς κάτι πολύ χειρότερο από τις, έως και αστείες, στιγμές που περνάνε στο τμήμα αξιωματικοί και κρατούμενοι. Οι ύπουλοι τρόποι που βρίσκει η εξουσία για να επιβάλλεται στον πολίτη απασχολούν τον Ντανίλοφ, που ανοίγει τον προβληματισμό του πολύ ευρύτερα από το επίπεδο της αστυνομίας: η ασφυξία που προκαλεί η ισοπέδωση του ανθρώπου σε ένα αδρανές γρανάζι ενός γκρίζου συστήματος και παράλληλα ο άνωθεν καταναγκασμός σε μια θετική στάση ζωής κυριαρχούν στον "Άνθρωπο απ’ το Παντόλσκ".

Ο Γιώργος Κουτλής, που μας συστήνει το έργο, έχει κάνει σπουδαία δουλειά. Το κείμενο ανήκει στο είδος της δραματουργίας που έχει ήδη δείξει ότι προτιμάει: έργα κοινωνικής ή πολιτικής στόχευσης με μια επίστρωση σαρκαστικού χιούμορ, το οποίο αναδεικνύει ιδιαιτέρως στις σκηνοθεσίες του. Έτσι, και στον "Άνθρωπο απ’ το Παντόλσκ" το πάθος του δεν κρύβεται, αλλά και το αποτέλεσμα τον δικαιώνει. Ο Κουτλής συλλαμβάνει και αποδίδει πολύ μελετημένα τη δυναμική, τα ημιτόνια, την υπόγεια ενέργεια, τον σαρκασμό του κειμένου, ποντάροντας στο χιούμορ και την τρέλα του, διογκώνοντάς τα, αλλά χωρίς να τα "ξεχειλώσει". Εδώ υπάρχει μια απολύτως μετρημένη σκηνοθεσία, μια ζυγισμένη τρέλα, που γι’ αυτό λειτουργεί στην εντέλεια, μια συνθήκη όπου το γέλιο είναι πηγαίο αν και κρύβει μια βουβή κραυγή απόγνωσης.

Όλα αυτά αποτυπώνονται και στις ερμηνείες, ειδικά της εξαιρετικής τριάδας των Δημήτρη Ήμελλου, Άρη Μπαλή και Γιλμάζ Χουσμέν. Ο Ήμελλος σε μια ερμηνεία-κέντημα, καθώς αποδίδει με πλήρη κατάφαση τον Πρώτο Αστυνομικό ενώ την ίδια στιγμή τον υπονομεύει, ο Μπαλής αποδεικνύει ξανά την κλάση του στην κλιμακούμενη ερμηνεία του Νικολάι, που φτάνει από τη βουβή απελπισία στην παραφορά, ενώ η κωμικοτραγική παρουσία του Χουσμέν, στο ρόλο του δεύτερου κρατούμενου, επισφραγίζει το υπογείως απειλητικό κλίμα. Και οι υπόλοιποι ηθοποιοί (Ελένη Κουτσιούμπα, Παναγιώτης Μανουηλίδης, Αλέξανδρος Σιάτρας) εναρμονίζονται στο κλίμα που ορίζει η σκηνοθεσία, βοηθούμενοι από τη μουσική/ηχητική επιμέλεια (Panú) και τους φωτισμούς (Αλέκος Αναστασίου), ενώ το σκηνικό (Πάρις Μέξης) αποδίδει ωραία το αστυνομικό τμήμα, αν και χωρίς κάποιο twist, ανάλογο της σκηνοθετικής τρέλας.