Ποιος χώρος είναι ιδανικός για να προτείνει νέες γραφές, φρέσκες σκηνοθετικές ματιές και καινούργια υποκριτικά ταλέντα αν όχι η Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου; Με τη συγκεκριμένη πολιτική φάρσα επιτυγχάνονται και τα τρία.
Παίζουν άραγε με Playmobil τα παιδιά στη Σομαλία; Άγνωστο, όπως ίσως μας είναι ακόμη πολλά για οποιαδήποτε γωνιά του πλανήτη (εκτός από τη δική μας). Πάντως, με τα διάσημα πλαστικά ανθρωπάκια των τριών ιντσών, γερμανικής προέλευσης και πολυεθνικών συμφερόντων, στήνεται εν είδει μεταμοντέρνου κουκλοθεάτρου ο πρόλογος του «Γελοίου σκότους» (2013). Ο Γερμανός συγγραφέας Βόλφραμ Λοτς (γενν. 1981) εξηγεί εκεί, «στους Ευρωπαίους, για τους οποίους οι συνθήκες ζωής στη Σομαλία είναι ξένες και ακατανόητες», πώς ένα παιδί στο Κέρας της Αφρικής, αντί για ψαράς, γίνεται πειρατής. τι να αλιεύσει, εξάλλου, στις τοξικές –από τα δυτικά απόβλητα– θάλασσες; Έχει προηγηθεί μια σκαμπρόζικη ανακοίνωση της βοηθού σκηνοθέτη, η οποία μας παρακαλεί να αποδεχτούμε ως Σομαλό τον Γιώργο Κισσανδράκη.
Δεκτός ο συμβιβασμός: ο ηθοποιός παίζει αυτόν και άλλους ρόλους με τη θεμιτή αυθάδεια του γεννημένου πρωταγωνιστή και την παρρησία της νιότης του. Συνολικά ο θίασος είναι ένα κουαρτέτο νεανικής ορμής και πυγμής: δροσερή η Γωγώ Παπαϊωάννου, αν και με κάπως άκαμπτη φωνή, εύστοχα αθώος ο Βασίλης Σάφος κι εκκεντρικά πληθωρικός ο Μάριος Παναγιώτου.
Έργο ραδιοφωνικό, το βραβευμένο «Γελοίο σκότος» αποδείχτηκε ιδιαίτερα πρόσφορο στις παραστάσιμες εκδοχές του και τώρα κάνει ελληνική πρεμιέρα σε μια έξυπνη, περίτεχνα παιγνιώδη, ευρηματική και συνεπή προς το σαρκασμό του σκηνοθεσία. Πριμοδοτώντας τον αυτοσχεδιασμό, η Κατερίνα Γιαννοπούλου διευθύνει, με την αρωγή της χορογράφου Νάντης Γώγουλου, τον θίασό της στο εύστοχο σκηνικό της Νίκης Ψυχογιού: ένα αποικιοκρατικής λογικής μπαρ με ενυδρείο και τραπέζι μπιλιάρδου, φωτισμένο από τη Χριστίνα Θανάσουλα ώστε να δίνει την ψευδαίσθηση... ζούγκλας. Ακολουθώντας την προτροπή του συγγραφέα, ο οποίος παρεμπιπτόντως εμφανίζεται σε βίντεο ως άλλος Βαν Γκογκ μες στο ΙΚΕΑ (!), ο Γρηγόρης Λιακόπουλος μεταφράζει υποδειγματικά το έργο κι επεμβαίνει σε αυτό. Αφαιρεί κάποια μέρη και προσθέτει άλλα κείμενα, με πιο ευδιάκριτο από αυτά την «Έρημη χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ – έγκυρη αλλά πολυχρησιμοποιημένη η εν λόγω προσθήκη.
Το δε πρωτότυπο κείμενο ίσως χρειαζόταν πιο δραστικές περικοπές. Διότι η υπόθεση μας διακτινίζει από την ισοπεδωμένη Σομαλία στα βουνά του Αφγανιστάν –ή μήπως στη ζούγκλα ενός «άλλου» Βιετνάμ;– μέσω απανωτών αφηγήσεων (είπαμε, πρόκειται για ραδιοφωνικό έργο) και μιας κουστωδίας αντιηρώων: κυανοκράνοι, ιεραπόστολοι, ιθαγενείς, πολεμικοί ανταποκριτές και πρόσφυγες. Ευφυής και καίριος, ο Λοτς διερευνά το αποικιοκρατικό παρελθόν και το οικονομικο-στρατιωτικό παρόν του δυτικοευρωπαϊκού επεκτατισμού δίχως βαρύγδουπους διδακτισμούς. Αντί για την… τήβεννο του ιστορικού, φορά το καπέλο του γελωτοποιού και, με τους όρους ενός μεταμοντέρνου θεάτρου του παραλόγου, παίζει με τα στερεότυπα. Φλύαρος αλλά και σαρωτικός, καταλήγει στην κοινοτοπία του κακού. την επίγνωση του σκότους εντός μας και τη διπλή μας αδυναμία να το αναχαιτίσουμε όσο και να συναισθανθούμε ο ένας τον πόνο του άλλου.
ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ - ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΣΚΗΝΗ Πανεπιστημίου 48, 2103301881. Διάρκεια: 80΄.
Περισσότερες πληροφορίες
Το γελοίο σκότος
Το έργο εξερευνά την αντίληψη των Ευρωπαίων σχετικά με το «ξένο», ασκεί κριτική στον οικονομικό και στρατιωτικό επεκτατισμό και συνδυάζει την υπαρξιακή αγωνία του μυθιστορήματος με την παρωδία.
