"Αντιγόνη" – Η τραγωδία που συγκλονίζει και σήμερα από τον Θανάση Σαράντο

"Οὐτοι συνέχθειν, ἀλλά συμφιλεῖν ἔφυν" – "Δεν είναι στη φύση μου να μισώ αλλά να αγαπώ". Η φράση αυτή, αν και αρχαία, μοιάζει να συνοψίζει την κεντρική σύγκρουση της "Αντιγόνης" του Σοφοκλή, μιας τραγωδίας που παραμένει διαχρονική και συγκινητική, αιχμαλωτίζοντας κάθε νέα γενιά θεατών. Γιατί η Αντιγόνη μας συγκινεί ακόμη; Διότι η ηρωίδα του Σοφοκλή είναι η προσωποποίηση της ανθρώπινης ακεραιότητας, της ηθικής αποφασιστικότητας και της αγάπης για την οικογένεια απέναντι σε κάθε εξουσιαστικό καταναγκασμό. Η αντίθεσή της με τον Κρέοντα δεν είναι απλώς ένα σύγκρουση προσώπων, αλλά η ενσάρκωση της διαχρονικής έντασης ανάμεσα στη συνείδηση και στον νόμο, ανάμεσα στον άνθρωπο και το κράτος.

Οι Θανάσης Σαράντος - Κωνσταντίνος Λάγγος (σε διπλή διανομή στο ρόλο του Κρέοντα) Ρωξάνη Καρφή (Αντιγόνη), Γιάννης Κορρές (Αίμων, Παιδί Τειρεσία, Χορός), Γιάννης Χαρτοδιπλωμένος (Τειρεσίας, Χορός), Παναγιώτης Παπαδούλης (Φύλακας, Εξάγγελος, Χορός), Γαλάτεια Μαυρομάτη (Ισμήνη, Ευριδίκη, Χορός), Βαγγέλης Μάγειρος (Άγγελος, Χορός) πρωταγωνιστούν με την συνοδεία του μουσικού Ιάκωβου Παυλόπουλου (κρουστά) σ' αυτήν την ιστορία που είναι γνωστή. Στον απόηχο του εμφυλίου πολέμου, ο Κρέων απαγορεύει την ταφή του Πολυνείκη, χαρακτηρίζοντάς τον προδότη, ενώ η Αντιγόνη, πιστή στους θεϊκούς νόμους και στην αγάπη για τον αδελφό της, τολμά να τον θάψει. Η πράξη της πυροδοτεί μια αλυσιδωτή καταστροφή, όπου οι αξίες, τα πάθη και η ευθύνη του καθενός συγκρούονται με δραματική ένταση.

Ο Θανάσης Σαράντος, βραβευμένος για τη σκηνοθεσία του στον "Οιδίποδα Τύραννο", προσεγγίζει την Αντιγόνη με μια ρηξικέλευθη οπτική: μεταφέρει τη δράση στη δεκαετία του ’70, ένα κρίσιμο μεταπολεμικό πλαίσιο, όπου η κοινωνία προσπαθεί να ξανασταθεί μετά από εμφύλιους και καταστροφές. Με κινηματογραφικό ρυθμό και ένταση, ο Σαράντος αναδεικνύει το έργο ως πολιτικό θρίλερ, όπου η αρχαία τραγωδία γίνεται καθρέφτης της σύγχρονης αντίληψης για την εξουσία, τη δικαιοσύνη και την προσωπική ευθύνη. Η χρήση ζωντανής μουσικής επί σκηνής, μαζί με έναν δυναμικό, πολυμελή θίασο, ενισχύει τη δραματική κορύφωση και την αμεσότητα της εμπειρίας, καθιστώντας την τραγωδία προσιτή και έντονα συγκινητική για το σύγχρονο θεατή.

Στη σκηνοθετική προσέγγιση, οι σχέσεις μεταξύ Αντιγόνης και Κρέοντα αναδεικνύονται ως ηθικό και συναισθηματικό δίλημμα: ποιος έχει δίκιο; Πώς σταθμίζεται η ατομική ευθύνη απέναντι στην κρατική εξουσία; Ο Σαράντος δεν δίνει εύκολες απαντήσεις· επιτρέπει στο κοινό να βιώσει την ένταση και την αβεβαιότητα, να ταυτιστεί με τους χαρακτήρες και να νιώσει την τραγική αναπόφευκτη κατάληξη ως ηθικό και συναισθηματικό χτύπημα.

Στο σκηνοθετικό του σημείωμα υπογραμμίζει: "Σε ποιο βαθμό μπορεί ο σύγχρονος θεατής του 21ου αιώνα να ταυτιστεί πραγματικά με την αποστολή του Κρέοντα, που υπερασπίζεται τις αξίες της ισονομίας και της θεσμικής δικαιοσύνης; Αποδεικνύεται ικανός να σταθεί μέχρι το τέλος στο ύψος των περιστάσεων του δημοκρατικού πολιτεύματος ή ολισθαίνει σταδιακά προς το επικίνδυνο μονοπάτι της τυραννίας; Αυτά τα κρίσιμα ερωτήματα μας δίνει την ευκαιρία να διερευνήσουμε σε βάθος η εμβληματική τραγωδία του Σοφοκλή, με έναν οκταμελή θίασο και έναν μουσικό επί σκηνής, και με οδηγό την αξεπέραστη μετάφραση του Μίνωα Βολανάκη. Η παράσταση αυτή αποτελεί τη συνέχεια της πρώτης μας εργασίας πάνω στο αρχαίο δράμα με το έργο του ίδιου ποιητή "Οιδίπους Τύραννος".

Η μετάφραση του Μίνωα Βολανάκη, διαχρονική και ρέουσα, αποδεικνύεται για ακόμη μια φορά βαθιά θεατρική. Ένας λόγος καθαρός και ζωντανός, που δεν εγκλωβίζει το έργο στο παρελθόν αλλά το φέρνει στο παρόν, επιτρέποντας στους χαρακτήρες να μιλούν σήμερα, εδώ, με την ίδια αναγκαιότητα. Ο Θανάσης Σαράντος αναγνωρίζει αυτή τη δυναμική και την αναδεικνύει μέσα από μια δραματουργική επεξεργασία του κειμένου, διατηρώντας αυτούσια την πλοκή και όλους τους ρόλους, με απόλυτο σεβασμό στο πρωτότυπο.

Σημαντικό ρόλο στην παράσταση παίζει και, η μουσική του σταθερού συνεργάτη του Θανάση Σαράντου, Κωνσταντίνου Ευαγγελίδη που δεν λειτουργεί απλά ως συνοδεία, ως υπόκρουση, αλλά ως υπόγεια δραματουργία. Ρέει μέσα στον λόγο, αναπνέει με τα σώματα, δημιουργεί έναν ακουστικό χώρο όπου το αρχαίο συναντά το σύγχρονο. Στην "Αντιγόνη", μια τραγωδία μεγάλης, υπόγειας δύναμης, η μουσική μπορεί να λειτουργήσει σαν παλμός που κρατά ζωντανή τη σύγκρουση.

Η παράσταση, λοιπόν, δεν είναι μόνο επανάληψη ενός κλασικού έργου· είναι μια ζωντανή, δυνατή σκηνική πρόταση, όπου η αρχαία σοφία συναντά τη σύγχρονη θεατρική γλώσσα. Η "Αντιγόνη" του Σαράντου συγκινεί γιατί μας θυμίζει ότι η αγάπη, η πίστη στις αξίες και η προσωπική ευθύνη παραμένουν αιώνιες, και ότι η σύγκρουση ανάμεσα στην καρδιά και τον νόμο είναι πάντα επίκαιρη.

Προπώληση εισιτηρίων: more.com