Κάποια πράγματα που ίσως δεν ήξερες για τον Γιάννη Ψυχάρη

@Μαρία Χειλοπούλου

Με αφορμή την παράσταση "Ψυχάρης Το ταξίδι μου" που συνεχίζει για δεύτερη χρονιά στο θέατρο Μεταξουργείο με τους Ηλέκτρα Τσακαλία, Γιώργο Βούντα και Γιώργο Πετρούνια, κάνουμε μια σύντομη αναδρομή σε μερικούς από τους πιο σημαντικούς σταθμούς της ζωής και της πορείας του Γιάννη Ψυχάρη. Ο Ψυχάρης υπήρξε από τους βασικούς διαμορφωτές της σύγχρονης δημοτικής, λαϊκής ελληνικής γλώσσας, αλλά και της καθιέρωσής της στην Ελλάδα του 20ού αιώνα. Η παράσταση δραματοποιεί το σημαντικότερο λογοτεχνικό κείμενο του, "Το ταξίδι μου", αναδεικνύοντας τη σημασία του γλωσσικού ζητήματος στην Ελλάδα στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα. 

@Μαρία Χειλοπούλου

"Ψυχάρης Το ταξίδι μου"
@Μαρία Χειλοπούλου

1. Γεννήθηκε το 1854 στην Οδησσό, αλλά λίγους μήνες μετά τη γέννησή του έχασε τη μητέρα του και έτσι μετακόμισε με την οικογένειά του στην Κωνσταντινούπολη όπου και μεγάλωσε.
2. Σε ηλικία 17 ετών, το 1867, ταξίδεψε στο Παρίσι όπου σπούδασε φιλολογία, φιλοσοφία και γλωσσολογία με καθηγητές διακεκριμένους διανοητές της εποχής, όπως ο Saussure, εισηγητής της σύγχρονης γλωσσολογίας.
3. Στην γαλλική πρωτεύουσα ήρθε σε επαφή με το γαλλικό πολιτισμό και τη γαλλική λογοτεχνία, και επηρεάστηκε ιδιαίτερα από τον Βίκτωρα Ουγκό.
4. Το 1886 διορίστηκε καθηγητής στην École Pratique des Hautes Études, ενώ το 1892 ανέλαβε τη θέση του διευθυντή.
5. Το 1888 δημοσίευσε το γνωστότερο έργο του, "Το ταξίδι μου", το οποίο κινήθηκε μεταξύ μυθιστορηματικής γραφής και μανιφέστου. Το κείμενο αυτό θεωρήθηκε ορόσημο στον αγώνα του Ψυχάρη για επικράτηση της δημοτικής γλώσσας. "Το ταξίδι μου" έγινε γνωστό στην Αθήνα μέσω του Κωστή Παλαμά και του Εμμανουήλ Ροΐδη. 
6. Ο Ψυχάρης υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής του δημοτικισμού και βασικός εισηγητής της άποψης για καθολικό εκτοπισμό της καθαρεύουσας. Πίστευε ότι η καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας δεν ήταν απλώς γλωσσικό ζήτημα, αλλά ότι ήταν υπέρ των εθνικών συμφερόντων της Ελλάδας.
7. Υπεραμύνθηκε του δημοτικισμού στο πλάι σημαντικών πνευματικών ανθρώπων της εποχής, όπως οι λογοτέχνες Αλέξανδρος Πάλλης και Αργύριος Εφταλιώτης, αλλά και ο Κωστής Παλαμάς. 
8. Παρά τις πυρετώδεις και εντατικές προσπάθειες του Ψυχάρη και του πνευματικού κύκλου που είχε δημιουργηθεί υπέρ της επικράτησης της δημοτικής στο δημόσιο βίο της χώρας στις αρχές του 20ού αιώνα, η ελληνική Βουλή αναγνώρισε, το 1911, την καθαρεύουσα ως επίσημη γλώσσα του κράτους. Η δημοτική καθιερώθηκε ως επίσημη γλώσσα του κράτους το 1976.
9. Το 1925, και ενώ στο μεταξύ είχε χάσει και τους δύο γιους του στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Ψυχάρης ταξίδεψε τελευταία φορά στην Ελλάδα. Τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1929, πέθανε στο Παρίσι.

Διαβάστε Επίσης

Δεύτερη χρονιά για την παράσταση "Ψυχάρης Το Ταξίδι μου"