Το "Vaginahood-vol.2” βασίζεται σε μια πρωτότυπη ιδέα της Ζέτας Μακρή και της Δώρας Χρυσικού. Στο έργο, πέντε γυναίκες συναντώνται σε ένα μπαρ, μια βροχερή νύχτα. Η καθεμιά έχει τη δική της ζωή και ιστορία. Μέσα από τις χαρές, τις λύπες, τις δυσκολίες και τις ευκολίες, τις επιτυχίες και τις απογοητεύεσεις, συνειδητοποιούν ότι μοιράζονται κάτι που είναι κοινό για όλες, είναι γυναίκες.
Ας ξεκινήσουμε λοιπόν από το τί σημαίνει για εσάς "είμαι γυναίκα";
Πηνελόπη Αναστασοπούλου: Σημαίνει ότι έχω το δικαίωμα να υπάρχω όπως είμαι, να αλλάζω, να εξελίσσομαι, να διεκδικώ, να φοβάμαι, να είμαι δυνατή, ευάλωτη, φιλόδοξη, τρυφερή, θυμωμένη, ελεύθερη. Σημαίνει επίσης ότι κουβαλάω μια ιστορία γυναικών πριν από εμένα, που πάλεψαν για δικαιώματα και ελευθερίες που σήμερα θεωρούμε αυτονόητες, και αυτό για μένα δημιουργεί και μια ευθύνη: να μην επιστρέφουμε πίσω, αλλά να ανοίγουμε περισσότερο χώρο για τις γυναίκες που έρχονται μετά από εμάς. Τελικά, "είμαι γυναίκα" σημαίνει ότι δεν επιτρέπω σε κανέναν να μου ορίσει τι πρέπει να σημαίνει αυτό για μένα.
Τζένη Διαγούπη: Ζωή, αγάπη, φροντίδα, δύναμη, πάθος.
Ζέτα Δούκα: "Κι αν με ρωτήσουν τι είναι γυναίκα, δε θα τους δώσω ορισμό. Είμαι ένα κύμα που φουντώνει, ένα δέντρο που ψηλώνει, ένα γέλιο που ενώνει τη γη με το άπειρο"* (* στίχοι από την παράσταση "Vaginahood vol.2).
Δώρα Χρυσικού: Ένα ολόκληρο σύμπαν κοινής πορείας και ενσωματωμένης εμπειρίας έμφυλης καταπίεσης. Οι γυναίκες διαχρονικά κατάφεραν μέσα σε ανδροκρατούμενα συστήματα με αυστηρές έμφυλες ιεραρχήσεις, όπου ο νόμος της σιωπής και της συνενοχής ήταν κυρίαρχα, να δημιουργήσουν μια ρωγμή φωτός· να φτιάξουν μια αλυσίδα φροντίδας και προστασίας μεταξύ τους, αναγνωρίζοντας τα δικαιώματά τους, διεκδικώντας ισότητα και σεβασμό, θέτοντας σαφή όρια. Άλλωστε ποτέ δεν ήταν εύκολο να είσαι γυναίκα. Είναι μια καθημερινή πάλη επιβίωσης. Αλλά είμαστε πάντα εδώ, παρούσες.
Στην παράσταση καθεμία προέρχεται από διαφορετικό προσωπικό και οικογενειακό περιβάλλον. Και οι πέντε αυτές γυναίκες όμως νιώθουν ή ένιωσαν εγκλωβισμένες σε ρόλους και συμπεριφορές που τους επιβλήθηκαν. Πιστεύετε ότι η σημερινή κοινωνία εγκλωβίζει τις σύγχρονες γυναίκες;
Π.Α.: Πιστεύω ότι οι γυναίκες από μικρή ηλικία μαθαίνουμε πως υπάρχει ένας συγκεκριμένος τρόπος με τον οποίο "πρέπει" να είμαστε: πώς να είναι το σώμα μας, πώς να μιλάμε, να ντυνόμαστε, να ζούμε και να επιλέγουμε. Υπάρχει διαρκώς ένα βλέμμα που μας αξιολογεί και μας ορίζει. Αυτό συμβαίνει επειδή για χρόνια η γυναικεία αξία συνδέθηκε περισσότερο με την εμφάνιση και την ανταπόκριση στις προσδοκίες των άλλων, παρά με το ποιες είμαστε και τι επιθυμούμε πραγματικά.
Τ.Δ.: Προσπαθούμε να χωρέσουμε σε μια κοινωνία που τελικά είναι με αρσενικούς χαρακτήρες, πρέπει πάντα να είμαστε καλύτερες και επιθυμητές!
Ζ.Δ.: Η πατριαρχική κοινωνία εμάς τις γυναίκες μας θέλει πάντα φρέσκες κι όμορφες, φροντιστικές κι ακούραστες συζύγους, μητέρες, κόρες, άψογες νοικοκυρές, αγέραστες και πειθήνιες. Και κεφάτες σε ό,τι μας ζητηθεί. Και όχι τόσο καλές φίλες αφού το "διαίρει και βασίλευε" καλά κράτησε προκειμένου να αποδυναμωθούμε και να είμαστε ευκολότερα χειραγωγήσιμες. Αυτά τα στερεότυπα προσπαθούμε να αποτινάξουμε πλέον και να ζήσουμε ελεύθερα τη ζωή που εμείς θέλουμε και ορίζουμε.
Δ.Χ.: Έχει να κάνει και με τα πρότυπα ομορφιάς που πλασάρονται κατά καιρούς, κυρίως όμως σχετίζεται με την θέση και τις υπάρχουσες αντιλήψεις για την γυναίκα γενικότερα.
Ανάμεσα στα στερεότυπα περιλαμβάνεται πιστεύω και το θέμα της ηλικίας. Και οι πέντε ηρωίδες της παράστασης βρίσκονται στη μέση ηλικία, έχοντας αφήσει πίσω τους όχι μόνον την πρώτη νιότη, αλλά και πολλές εμπειρίες ζωής. Πιστεύετε ότι η ηλικία συμβάλει στην εικόνα που έχει η κοινωνία για την γυναίκα και στην οποία αναφερθήκατε προηγουμένως;
Π.Α.: Νομίζω ότι η ηλικία είναι από τα πιο σκληρά φίλτρα μέσα από τα οποία εξακολουθεί να κρίνεται μια γυναίκα. Υπάρχει ακόμη η παράλογη απαίτηση μια γυναίκα να μεγαλώνει, αλλά να μη φαίνεται ότι μεγαλώνει. Να ωριμάζει, αλλά να παραμένει νέα. Να είναι δυναμική, αλλά όχι "σκληρή". Να φροντίζει τον εαυτό της, αλλά να μην ασχολείται πολύ με την εμφάνισή της για να μην κατηγορηθεί ότι τελικά φοβάται τον χρόνο. Μέχρι πότε "επιτρέπεται" να ντυνόμαστε με έναν συγκεκριμένο τρόπο, να ερωτευόμαστε, να αλλάζουμε καριέρα, να ξεκινάμε κάτι καινούργιο, να είμαστε ορατές ή επιθυμητές. Η ηλικία δεν αφαιρεί από μια γυναίκα ούτε τη θηλυκότητα, ούτε τη δύναμη, ούτε το δικαίωμά της να επαναπροσδιορίζει τον εαυτό της. Αντίθετα, μπορεί να της προσθέτει γνώση, ελευθερία και μια πολύ πιο ουσιαστική σχέση με το ποια πραγματικά είναι.
Τ.Δ.: Η γυναίκα θεωρείται ότι οφείλει να είναι όμορφη, να περιποιείται τον εαυτό της, να είναι πάντα ευτυχισμένη, με ό,τι συνεπάγεται αυτό.
Ζ.Δ.: Σαφώς, είναι μέγα στερεότυπο. Από την εμφάνιση μέχρι τη συμπεριφορά που αλλάζει μέσα μας κι έξω μας σε σχέση με τις ανάγκες όταν φύγουμε από την πρώτη …αναπαραγωγική ηλικία, η κοινωνία προβάλει σοβαρά εμπόδια για μια ζωή με αξιοπρέπεια και επιλογές.
Δ.Χ.: Ω! φυσικά, πλέον είναι αμάρτημα το γήρας. Οι γυναίκες που γερνάνε φυσικά, που αφήνουν γκρίζα μαλλιά, ή έχουν ρυτίδες στο πρόσωπο συνήθως δέχονται έντονη κριτική . Δυστυχώς τρέχουμε πίσω από πολύ συγκεκριμένα, και -κατά τη γνώμη μου- υπερβολικά και καθόλου καλαίσθητα πρότυπα ομορφιάς. Παρολ’ αυτά συνεχίζω να βρίσκω την αποτύπωση του χρόνου πάνω στα γυναικεία σώματα και χαρακτηριστικά άκρως συγκινητική, γοητευτική και σαγηνευτική. Είναι η ζωή που γράφει πάνω μας. Τι πιο μαγικό, τι πιο πολύτιμο!
Λαμβάνοντας υπόψη ότι στο θέατρο ειδικά είναι δύσκολο για γυναίκες που βρίσκονται στη μέση ηλικία και μετά, αφού δεν υπάρχουν αρκετοί ενδιαφέροντες ρόλοι και επιπλέον υπάρχει διαρκής έκθεση, εσείς αισθανθήκατε ηλικιακό ρατσισμό;
Π.Α.: Φυσικά. Αλλά δεν είναι κάτι που με περιορίζει μέσα μου, και με τα χρόνια έχω μάθει να απαντώ. Επιπλέον, με τις επιλογές μου κάνω σαφές ότι μπορώ να κάνω τα πάντα σε όποια ηλικία κι αν είμαι. Αυτό όμως θα έπρεπε να μη χρειάζεται να το αποδεικνύω κάθε φορά.
Τ.Δ.: Όχι δεν μου έχει συμβεί. Μάλλον επειδή δεν ανήκω στις "όμορφες", όπως πιστεύει το κοινωνικό σύνολο.
Ζ.Δ.: Απαντάω στα περισσότερα σχόλια που τυχαίνει να λαμβάνω και τις περισσότερες φορές με τρόπο που δεν χωράει δεύτερη κουβέντα, με χιούμορ και αρκετή καυστικότητα. Γενικώς ανοίγω διάλογο, με όποιο μέσο διαθέτω (το θεατρικό "Vaginahood" είναι ένα τέτοιο μέσο ) όταν θεωρώ ότι υπάρχει λόγος και προσπαθώ να βάλω τον άλλο στη θέση του καθρέφτη του. Σε κάποιες περιπτώσεις, απλώς αδιαφορώ .
Δ.Χ.: Δεν θα το έλεγα, τουλάχιστον όχι φανερά. Απλώς είμαι σε μια ηλικία που πλέον στα casting βρίσκομαι στο μεταίχμιο και αυτό δυσκολεύει τους ρόλους που με καλούν να υποδυθώ. Αν και στη δουλειά μας η βιολογική ηλικία μπορεί να είναι πολύ διαφορετική από την ηλικία των ρόλων που μας δίνονται. Βέβαια εγώ παίζω ρόλους "μάνας" σχεδόν από τα 28 μου. Εννοώ ότι πέρασα πολύ γρήγορα και νωρίς αυτό το ηλικιακό κατώφλι των ρόλων.
Διαβάστε Επίσης
Στο τέλος, αυτές οι πέντε γυναίκες απελευθερώνονται από όσα και όσους τους εμποδίζουν. Εσείς νιώθετε ότι βρίσκεστε σε αυτή τη φάση της ζωής σας που έχετε αποτινάξει από πάνω σας περιορισμούς και ανθρώπους που σας περιόριζαν ή καταπίεζαν παλαιότερα;
Π.Α.: Σήμερα νιώθω ότι γνωρίζω καλύτερα ποια είμαι, τι θέλω, τι δεν ανέχομαι και πού θέλω να επενδύω την ενέργειά μου. Προσπαθώ όλο και περισσότερο να κάνω τις επιλογές στη ζωή μου με βάση αυτό που με εκφράζει και όχι αυτό που θεωρείται "σωστό" για μια γυναίκα. Νομίζω ότι όσο μεγαλώνω, τόσο περισσότερο απολαμβάνω το δικαίωμα να ορίζω εγώ τι σημαίνει για μένα να είμαι γυναίκα.
Τ.Δ.: Νομίζω ότι φτάνοντας στα 50 τα πράγματα μπήκαν στη θέση τους και βρήκα αυτά που θέλω, χωρίς φυσικά να πάψω να διεκδικώ το δικαίωμα στο καλύτερο για εμένα.
Ζ.Δ.: Κάποια στιγμή στη ζωή σου λες, θέλω να ζω όπως ορίζω εγώ πλέον και όχι όπως μου επιβάλουν άνθρωποι και κοινωνίες, που δεν έχω και σε καμία εκτίμηση κιόλας τις περισσότερες φορές. Και αρχίζεις να διεκδικείς το χαμένο έδαφος, αυτό στο οποίο θέλεις να βαδίζεις, αυτό που οδηγεί στην απόλαυση. Χρειάζεται μία ψυχική προετοιμασία χρόνων βεβαίως, αλλά πλέον διεκδικείς την απενοχοποίηση της απόλαυσης σε μεγαλύτερη ηλικία, άνω των 40 ή και 50 ετών.
Δ.Χ.: Νομίζω πως πλέον βρίσκομαι στην καλύτερη φάση της ζωής μου αναφορικά με αυτό το κομμάτι. Μετά τον καρκίνο ειδικά, έχω μάθει να ακούω περισσότερο το σώμα μου, τις ανάγκες του, να το σέβομαι περισσότερο και να το φροντίζω καλύτερα. Είμαι πολύ πιο συνειδητοποιημένη και πολύ πιο ελεύθερη σε σχέση με αυτά που θέλω, αντέχω και διεκδικώ. Γιατί το να μεγαλώνεις μαζί με όλα τα άλλα, πρέπει να φέρνει και μια σοφία, μια μεγαλύτερη εσωτερική γαλήνη και ισορροπία . Νιώθω πως κάπως οι θόρυβοι του έξω κόσμου σωπαίνουν, ο ναρκισσισμός τιθασεύεται, και στρέφεσαι εντός σου, με μεγαλύτερη διαύγεια, τόλμη και ειλικρίνεια ως προς τα θέλω σου.
Διαβάστε Επίσης
