Μια συνέντευξη σε κίνηση: Η Τατιάνα Λύγαρη και το Τρένο το Ρουφ που δεν σταματά ποτέ

Αν το Τρένο στο Ρουφ είχε φωνή, τι θα σου έλεγε για την πρώτη μέρα που του έδωσες ζωή;

"Νάξερες τι σε περιμένει κοπέλα μου…", αυτή είναι η πρώτη μου σκέψη. Αλλά τα βαγόνια του Τρένου στο Ρουφ έχουν ψυχή κι είμαι σίγουρη ότι αν έστηνα το αυτί μου καλύτερα, θα άκουγα το μεγάλο τους "ευχαριστώ". Γιατί τα σκουριασμένα σίδερα και τα σάπια τους ξύλα ζωντάνεψαν, οι πρώην επιβάτες γίνανε θεατές, ακούστηκαν γέλια, κλάματα, φωνές, μουσικές, χειροκροτήματα. Τα παλιά βαγόνια ζούνε μια δεύτερη ζωή και κυλάνε πάλι σε ράγες, αυτή τη φορά όμως πάνω στις ράγες του Πολιτισμού.

Ποια ήταν η σπίθα που σε έκανε να πιστέψεις ότι ένα θέατρο πάνω σε ράγες μπορεί να γίνει σύμβολο πολιτισμού;

Ένα Τρένο-Θέατρο δεν ήταν αρχικά όνειρό μου, ούτε στόχος μου. Το δημιούργησε η ανάγκη κι έγινε πραγματικότητα από την πλήρη άγνοια που είχα για το αντικείμενο, το ρίσκο και τις συνέπειες. Κανένας λογικός άνθρωπος δεν θα επιχειρούσε κάτι παρόμοιο, αν τα γνώριζε όλα αυτά. Αυτό ισχύει μέχρι και σήμερα, γι’ αυτό ίσως και το Τρένο στο Ρουφ παραμένει μοναδικό στον κόσμο. Κύλησαν όμως τα χρόνια κι αυτό άντεξε στους καιρούς, διαμόρφωσε την προσωπικότητά του, διέτρεξε γενιές, έγινε all time classic και ταυτόχρονα νεανικό και πρωτοπόρο. Και μια μέρα πήρα στα χέρια μου μια ποιητική συλλογή και το είδα στο οπισθόφυλλο και την επόμενη μέρα σε σελίδες αστυνομικών διηγημάτων. Τότε κατάλαβα ότι ενηλικιώθηκε και γράφει πια τη δική του μοναδική ιστορία στον πολιτιστικό χάρτη της Ελλάδας.

Υπήρξε στιγμή που σκέφτηκες πως αυτό το όνειρο ήταν πολύ τολμηρό; Πώς την ξεπέρασες;

Δεν σκέφτηκα ποτέ την τόλμη του εγχειρήματος. Στην αρχή, με είπανε τρελή. Όταν όμως έχεις μια ιδέα και την πιστέψεις, τότε κάνεις ό, τι μπορείς για να τη δεις να υλοποιείται. Ακόμα και τώρα μετά από 29 χρόνια λειτουργίας του Τρένου -Θεάτρου, όσοι γνωρίζουν τα ενδότερα άλυτα προβλήματά του δεν κατανοούν γιατί συνεχίζω να αγωνίζομαι για να το διατηρήσω ζωντανό και δημιουργικό. Δεν είναι από τόλμη. Είναι από πείσμα και βαθύ θυμό. Κι από περιέργεια. Για να δω, ας πούμε, πόσες δεκαετίες ακόμα θα περάσουν σ’ αυτή την υπέροχη χώρα που ζούμε, για να μπουν πχ. πέντε λάμπες που θα εξασφαλίσουν την ασφάλεια, θα φωτίσουν και θα εξωραΐσουν επιτέλους έναν σιδηροδρομικό σταθμό στο κέντρο της Αθήνας, όπου τον έχουν επισκεφθεί από το 1997 έως σήμερα εκτός από εκατοντάδες χιλιάδες επιβάτες και πάνω από ένα εκατομμύριο έλληνες και ξένοι θεατές και επισκέπτες του θεάτρου μας.

Η για πόσο ακόμα θα αντέξει η μη κερδοσκοπική πολιτιστική μας εταιρεία να αδειάζει βόθρους σ’ έναν δημόσιο χώρο στο κέντρο μιας ευρωπαϊκής πρωτεύουσας , που δεν συνδέεται με τα δίκτυα κοινής ωφέλειας από την εποχή του Όθωνα. Ή πόσα ακόμα χρόνια χρειάζονται ώστε η μία και μοναδική Αμαξοστοιχία-Θέατρο με τα σπάνια και μουσειακά της οχήματα, με τους 2000 και πλέον καλλιτέχνες στα βαγόνια της και με τις 600 και πλέον πολιτιστικές της δράσεις, να ενταχθεί επιτέλους στους πολιτιστικούς και τουριστικούς χάρτες της "κοιτίδας του πολιτισμού". Αλλά επίσης συνεχίζω κι από υπευθυνότητα, για τη διατήρηση των δεκάδων θέσεων εργασίας, για τους σκληρά εργαζόμενους ανθρώπους του, που έχουν μεγαλώσει τα παιδιά και τα εγγόνια τους από τις καλλιτεχνικές δράσεις του θεάτρου μας.

Όπως γνωρίζουμε όλοι που εργαζόμαστε στους τομείς του Πολιτισμού, η ειλικρινής ευαισθησία για την Τέχνη, ο σεβασμός και η γνώση υπολείπονται στην Ελλάδα. Δεν υπάρχει ούτε καν στο 1% του πληθυσμού. Κι όπου υπάρχει θεωρείται ελιτίστικο. Προβάλλουμε το ανούσιο και το εύπεπτο, παράγουμε πτυχιούχους χωρίς παιδεία και δημιουργούμε ένα κοινό που συγχέει το πολιτιστικό προϊόν με τη διασκέδαση. Υπάρχει ένα εύρωστο καλλιτεχνικό δυναμικό στη χώρα μας αναξιοποίητο, που μπορεί με μία μεθοδική και διορατική υποστήριξη να πρωτοπορήσει και να διαμορφώσει το αύριο της Τέχνης. Το Τρένο στο Ρουφ αποτελεί ένα φυτώριο νέων καλλιτεχνών και αυτός είναι ένας ακόμα λόγος να επιμένει να αντέχει και να συνεχίζει την πορεία του.

Το Τρένο έχει ταξιδέψει εκατοντάδες ιστορίες. Ποια από αυτές σε σημάδεψε πιο βαθιά;

Είναι αδύνατο να ξεχωρίσω ιστορίες. Είναι οι παραστάσεις όπου ερμήνευσα ρόλους ως  ηθοποιός αλλά κι αυτές που σκηνοθέτησα, αλλά και οι δράσεις τρίτων που απόλαυσα ως θεατής. Κάθε ιστορία είναι εγγεγραμμένη πια στο καλλιτεχνικό μου DNA και διαμόρφωσε τη στάση ζωής μου. Αλλά υπάρχουν και οι ιστορίες πίσω από τα φώτα της σκηνής, ιστορίες βαθιά ανθρώπινες, δυνατές, ικανές να γεμίσουν τις σελίδες του βιβλίου που ονειρεύομαι να ολοκληρώσω μια μέρα. Ανεξίτηλες στιγμές ζωής, δικές μου προσωπικές αλλά και πολλών από τους συνεργάτες μας, που επιβιβάστηκαν στα βαγόνια του όλα αυτά τα χρόνια. Χαρές, έρωτες, γάμοι, χωρισμοί αλλά και θάνατοι κι αποχαιρετισμοί κι αχαριστίες και προδοσίες κι ατυχήματα και μεγάλες επιτυχίες και οικονομικά αδιέξοδα. Κάθε ταξίδι με τρένο, έστω και μεταφορικά, είναι ένας μικρόκοσμος. Κλείνουν οι πόρτες και καθώς το τρένο κυλάει στις ράγες του όλα μπορούν να συμβούν. Και συμβαίνουν. Όπως και στη ζωή. Αλλά αν θέλεις να επαναλάβεις την ερώτησή σου, έχω και μια διαφορετική απάντηση, ίσως περισσότερο στοχευμένη.

Ποια είναι αυτή η δεύτερη απάντηση; Έχω περιέργεια. 

Πολλές από αυτές τις ιστορίες ήταν και συγκινητικές και χαρούμενες και εντυπωσιακές, άξιες να περιγραφούν σε μία συνέντευξη. Θα με συγχωρέσετε όμως γιατί εμένα, ίσως από διαστροφή, μου έρχονται πρώτες στο μυαλό οι δυσάρεστες που έζησα και ζω τρεις δεκαετίες τώρα στον Σταθμό Ρουφ. Όπως πχ όταν ένα επαγγελματικό τόξο 80 εκατοστών διαπέρασε το σώμα της Ρουφ, της αγαπημένης μας σκυλίτσας. Ή όταν πέρασε δίπλα στα βαγόνια μας ένα τρένο και πήρε παραμάζωμα όλη την υποδομή μας μαζί και με τον στύλο της ΔΕΗ, και ποτέ κανείς δεν μας αποζημίωσε. Ή όταν ξέφυγε από τους εκφορτωτές ένα αυτοκίνητο και διέλυσε ένα από τα βαγόνια μας. Ή όταν ο τυφώνας Ζορμπάς διέλυσε το υπαίθριο stage μας. Ή όταν σε μια μεγάλη νεροποντή τρέχαμε μέσα στη νύχτα με σεντόνια και πετσέτες να βουλώσουμε τις τρύπες των σάπιων βαγονιών. Ή όταν τα ανακαινισμένα και φρεσκοβαμμένα με τεράστιο κόπο ιστορικά βαγόνια δεν αναγνωριζόταν από τους βανδαλισμούς και τα γκράφιτι.

Ή πρόσφατα, όταν μας δεκαπλασίασαν το ενοίκιο του χώρου μας και είναι άγνωστο πως θα μπορέσουμε να επιβιώσουμε. Και μετά από αυτά και πολλά άλλα δυσάρεστα έρχεται επιτέλους στο μυαλό μου ως αντίβαρο η συγκινητική ιστορία δύο συνταξιούχων μηχανοδηγών του ΟΣΕ που σε ηλικία 80 ετών ερχόταν καθημερινά, από τις 6 το πρωί, για να φροντίσουν σαν παιδί τους τη σκουριασμένη παλιά ατμάμαξα Breda της Αμαξοστοιχίας με περίσσια αγάπη και σεβασμό στον Σιδηρόδρομο. Αυτό είναι το βαθύτερο και αληθινό πρόσωπο του Σιδηροδρόμου και μέσα από τέτοιες ψυχές μπορεί να ξαναγεννηθεί το τρένο και στην Ελλάδα, αν βέβαια το επιθυμούμε, όπως ακριβώς ακμάζει τα τελευταία χρόνια σε όλες τις αναπτυγμένες κοινωνίες.

Ποια είναι η πιο απρόσμενη ή μαγική αντίδραση θεατή που σου έχει συμβεί μέσα στα βαγόνια;

Όταν σε κάποιες από τις παραστάσεις μας χρησιμοποιούμε τον μηχανισμό προσομοίωσης κύλισης του τρένου που διαθέτει ένα από τα βαγόνια της Αμαξοστοιχίας μας.Το θετικό ξάφνιασμα των θεατών και ιδιαίτερα των μικρών θεατών, τα χαμόγελά τους και η στιγμιαία ευχάριστη αναταραχή που επικρατεί στην αίθουσα, είναι πάντα μια μαγική στιγμή για όλους.

Τι σε έκανε να επιλέξεις να σκηνοθετήσεις την "Πυρεξία” της Ναόμι Γουάλας; Ποια "θερμοκρασία” της εποχής θέλησες να μετρήσεις;

Παραδοσιακά, το θεατρικό μας ρεπερτόριο αποτελείται από πρωτόπαιχτα έργα, αναθέσεις συγγραφής νέων έργων, πρωτότυπες διασκευές ή και πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς στην Ελλάδα. Δεν ανεβάσαμε ποτέ κάτι που έχει ξαναπαρουσιαστεί στην ελληνική θεατρική σκηνή. Η θεματολογία αφουγκράζεται πάντα τους προβληματισμούς και τις ανάγκες της κοινωνίας τη δεδομένη στιγμή. Ο συνδυασμός αυτών των δύο αρχών κάνει πάντα την επιλογή των έργων μας μια δύσκολη υπόθεση. Το έργο " Πυρεξία-Τρία οράματα για τη Μέση Ανατολή" γράφτηκε το 2008 και το 2015 το ανακάλυψα σ’ ένα βιβλιοπωλείο στο Παρίσι στη γαλλική του μετάφραση. Το έβαλα στο ράφι και το ξέχασα. Όμως η ανεξέλεγκτη εξάπλωση της βίας και οι ανελέητοι πόλεμοι που φούντωσαν στη γειτονιά μας μπήκαν στους προβληματισμούς και τους φόβους της κοινωνίας μας και ήταν επιτακτική ανάγκη το Θέατρο να μιλήσει, να ψάξει τις βαθύτερες αιτίες, να χτυπήσει τα alarm, να ευαισθητοποιήσει.

Γενιές που δεν γνώρισαν τη φρίκη του πολέμου παίζουν επικίνδυνα παιχνίδια σαν να είναι όλη η ανθρωπότητα ένα τεράστιο ηλεκτρονικό επιτραπέζιο. Στους αληθινούς πολέμους όμως δεν υπάρχουν νικητές και ηττημένοι. Υπάρχουν μάνες που χάνουν τα παιδιά τους, οικογένειες που ξεκληρίζονται, υπάρχει πόνος και καταστροφή. Η λέξη Πυρεξία, μια λέξη άγνωστη σχεδόν σε όλους μας, σημαίνει κατάσταση πυρετού. Και δεν βρίσκεται σε κατάσταση πυρετού μόνο η Μέση Ανατολή αλλά όλος ο πλανήτης. Μέσα από τρεις ανθρώπινες ιστορίες που διαδραματίζονται σ’ έναν ερειπωμένο ζωολογικό κήπο στη Ράφα, μια ιδιωτική κλινική στη Δυτική Ιερουσαλήμ και σ’ ένα συνέδριο περιστεριών στη Βαγδάτη, η Wallace χαράζει την ελπίδα μιλώντας για την αγάπη και την κατανόηση σε ακραίες συνθήκες. Μέσα από 7 εξαιρετικές ερμηνείες μιας παλαιστίνιας μάνας, ενός ισραηλινού στρατιώτη, ενός ρωσοεβραίου αρχιτέκτονα, ενός κωμικού αραβο-εβραίου θυρωρού, μιας ισραηλινής νοσοκόμας κι ενός νεαρού ιρακινού, οι ηθοποιοί Φ. Γέμτου, Δ. Γεωργαλάς, Δ. Τσιγκριμάνης και Μ. Ζησιμοπούλου συγκλονίζουν τους θεατές προσφέροντας στο τέλος την ελπίδα και τη λύτρωση.

Αν η "Πυρεξία” ήταν ένας επιβάτης στο Τρένο, τι αποσκευές θα κουβαλούσε;

Κατανόηση, αγάπη, συμπόνια και συγχώρεση. Και θα τα μοιραζόταν με όλους τους συνεπιβάτες σ’ αυτό το σύντομο ταξίδι που λέγεται ζωή.

Τι δυσκολεύει και τι ελευθερώνει περισσότερο όταν δημιουργείς μέσα στο ιδιαίτερο περιβάλλον του Τρένου;

Η ερμηνεία ενός ρόλου και η σκηνοθεσία στο Τρένο είναι μεγάλο σχολείο. Όταν περάσει ο καλλιτέχνης τις εξετάσεις του μέσα στα βαγόνια με επιτυχία, καμία σκηνή του κόσμου δεν πρόκειται να τον τρομάξει ποτέ. Το διπλό μέτωπο των θεατών σε συνδυασμό με τα ελάχιστα τετραγωνικά της σκηνής και η δυσκολία του σκηνικού χώρου να μεταμορφώνεται θεατρικά, οδηγεί σε πρωτότυπες λύσεις που διαμορφώνουν τόσο τη σκηνογραφία όσο και την σκηνοθετική άποψη. Μια έξυπνη και ευφάνταστη σκηνοθετική ματιά μπορεί απλώς να προκύψει από την ανάγκη επίλυσης ενός θέματος που προκύπτει από την ιδιαιτερότητα του χώρου. Από τον πρώτο κιόλας χρόνο της λειτουργίας του αρκετοί σημαντικοί έλληνες σκηνοθέτες απέρριψαν τις προτάσεις να σκηνοθετήσουν στο Τρένο.

Μια site specific παράσταση ήταν κάτι ασύλληπτα πρωτοποριακό εκείνη την εποχή. Έτσι, την σκηνοθεσία του πρώτου έργου "Λαχτάρα για κεράσια", ανέλαβε ο διάσημος Πολωνός ηθοποιός Ντανιέλ Ολμπρύχσκι. Την επόμενη σκηνοθεσία, λόγω της άρνησης πέντε σκηνοθετών, αναγκάστηκα για πρώτη φορά να την αναλάβω προσωπικά. Ήταν η παράσταση "Η κυρία εξαφανίζεται" των 450 παραστάσεων και η αρχή της σκηνοθετικής μου πορείας. Ακόμα και σήμερα το Θεατρικό Βαγόνι "τρομάζει" κάποιους από τους νεότερους σκηνοθέτες ενώ τολμηροί στη χρήση του χώρου και ευφάνταστοι αποδεικνύονται οι νέοι χορευτές και χορογράφοι στα Φεστιβάλ Σύγχρονου Χορού που διοργανώνει εδώ και χρόνια το Τρένο στο Ρουφ. Για τον ηθοποιό, η απόλυτη εγγύτητα με τον θεατή οδηγεί σε μία αλήθεια, που όταν κερδηθεί είναι συγκλονιστική.

Η σκηνή του Θεατρικού Βαγονιού του Τρένου λειτουργεί σαν ένα τεράστιο κινηματογραφικό gros-plan, όπου τα πάντα αποκαλύπτονται, τίποτα δεν συγχωρείται και στο φινάλε όλα μπορούν να θριαμβεύσουν. Για τον σκηνοθέτη, ο ιδιότυπος χώρος του βαγονιού οδηγεί σε μία σκηνοθετική προσέγγιση ενός "ψυχολογικού" θεάτρου που εξερευνά και καθοδηγεί βήμα- βήμα τα συναισθήματα, τις σκέψεις, τα κίνητρα και τις συγκρούσεις των χαρακτήρων. Επίπονη δουλειά τόσο για τους ηθοποιούς που πρέπει να σκάψουν βαθιά μέσα τους με σοβαρότητα και συνέπεια όσο και για τον σκηνοθέτη που λειτουργεί όχι απλώς ως metteur en scène αλλά και ως ψυχολόγος. Συνήθως η άποψη δεν είναι φανταιζί και κραυγαλέα, είναι λιτή και χωρίς σκηνοθετικούς εντυπωσιασμούς αλλά όταν πετύχει, συγκλονίζει. Ο θεατής εισχωρεί με τεράστια ευκολία στη σκέψη του ηθοποιού και ο ηθοποιός στο συναίσθημα του θεατή. Και τότε, βιώνουν και οι δύο μία ηδονική απελευθέρωση. Κι η παράσταση μοιάζει σαν να μην είχε ποτέ σκηνοθέτη.

Τι είναι αυτό που κάνει τους ανθρώπους να ανεβαίνουν κάθε χρόνο στο Τρένο στο Ρουφ; Τι αναζητούν;

Το τρένο από τη δημιουργία του σε όλα τα μήκη και τα πλάτη και σε όλες τις κοινωνίες κρύβει κάτι μαγικό. Ένα από τα πιο αγαπημένα παιχνίδια των παιδιών διαχρονικά είναι τα τρενάκια. Αυτό το φιδάκι με τον καπνό ή ακόμα και με την ηλεκτροκίνηση που σέρνεται αργά ή και γρήγορα μέσα σε ειδυλλιακά τοπία βρίσκεται στη συνείδηση όλων μας. Η θέα των  εναλλασσόμενων τοπίων, η γνωριμία με τους συνταξιδιώτες στα μικρά κουπέ, ο ρυθμικός ήχος των τροχών, ο νυχτερινός ύπνος στις κουκέτες, ένα δείπνο στο wagon –restaurant, η αίσθηση της απόδρασης αλλά και του σταθμού, της αναχώρησης και της άφιξης αλλά και η αίσθηση του χρόνου που διαστέλλεται δημιουργούν αυτή τη μαγεία. Το Τρένο στο Ρουφ αν και σταθμευμένο, με την πατίνα του χρόνου στα vintage βαγόνια του, "ταξιδεύει" τους επισκέπτες σε μια άλλη εποχή. Ξεφεύγουν από τη πολύβουη σύγχρονη μεγαλούπολη και κάνουν ένα άλμα πίσω στον χρόνο, όπου όλα κυλούσαν αργά και ρομαντικά. Αυτό όμως που κάνει τους θεατές να επιστρέφουν ξανά και ξανά μέσα στον χρόνο, αυτό που το διατηρεί διαχρονικά και το περνάει από γενιά σε γενιά είναι οι συνεχείς, συνεπείς και ποικίλες καλλιτεχνικές του δράσεις.

Θέατρο, Εικαστικά, Χορός, Λόγος, Φεστιβάλ, Παιδική Σκηνή, Μουσική με προσεγμένες, ιδιαίτερες μουσικές προτάσεις και εξαιρετικούς μουσικούς και κάθε λογής πολιτιστικές προτάσεις και εκδηλώσεις για μικρούς και μεγάλους κάθε σεζόν, χειμώνα, καλοκαίρι επί 29 χρόνια. Αυτή είναι η δύναμη και η ψυχή του. Έτσι παραμένει ζωντανό και νεωτερικό. Είναι συγκινητικό να βλέπουμε τη γιαγιά και τον παππού που ήρθαν στις πρώτες παραστάσεις μας, να έχουν φέρει στη συνέχεια τον γιο και την κόρη τους και σήμερα να φέρνουν τα εγγόνια τους στην παιδική μας σκηνή. Μεγάλη επιβράβευση και τιμή για εμάς. Τα τελευταία χρόνια, η νεότερη γενιά ανακαλύπτει πρώτα το Wagon- Restaurant για ένα ρομαντικό δείπνο ή το Wagon- Bar για ένα ποτό. Αυτά στη συνέχεια γίνονται η πύλη εισόδου της στο καλλιτεχνικό σύμπαν της Αμαξοστοιχίας-Θεάτρου και γενικότερα τον κόσμο της Τέχνης.

Ποιο δρομολόγιο ονειρεύεσαι για τα επόμενα χρόνια; Υπάρχει κάτι που θέλεις να τολμήσεις για πρώτη φορά;

Τα τελευταία χρόνια με απασχολεί έντονα το μέλλον της Αμαξοστοιχίας- Θεάτρου και γι’ αυτό τον λόγο άρχισα να ασχολούμαι με το παρελθόν της. Η διάσωση του πολύτιμου καλλιτεχνικού αλλά και ιστορικού μας αρχείου έγινε ένας από τους πιο σημαντικούς στόχους. Έχουμε ήδη ξεκινήσει με μια μικρή, άξια ομάδα την ψηφιοποίηση αυτού του πλούσιου υλικού με την καταγραφή, ταξινόμηση και αρχειοθέτησή του με σκοπό να είναι ανοιχτό και προσβάσιμο όχι μόνο σε καλλιτέχνες και λάτρεις του σιδηροδρόμου αλλά και σε αρχιτέκτονες, μηχανικούς, ιστορικούς και ερευνητές που ενδιαφέρονται για την ιστορία της μετατροπής χρήσης παλαιού και άχρηστου υλικού σε ζωντανό χώρο τέχνης. Επίσης ένα νέο "ταξίδι" που οργανώνουμε αυτό τον καιρό είναι ένα πρόγραμμα ενδυνάμωσης της ψυχικής υγείας των ασθενών σε δημόσια νοσοκομεία μέσω της τέχνης. Δεν είναι πρώτη φορά που βγαίνουμε από τις ράγες μας ή και ασχολούμαστε με ευαίσθητα κοινωνικά θέματα αλλά στην παρούσα φάση η σύνδεση της υγείας με τον πολιτισμό έχει για εμάς ξεχωριστό ενδιαφέρον.

Τι μένει ακόμα "ανέκδοτο” από την προσωπική σου σχέση με το Τρένο στο Ρουφ;

Πολλές είναι οι άγνωστες πτυχές της ζωής μου που συνδέονται με το Τρένο-Θέατρο και με τον Σιδηρόδρομο γενικότερα. Επιλέγω να μην τοποθετούμαι δημόσια μιας και πιστεύω ότι τα δυνατά φώτα πολλές φορές τυφλώνουν. Ελπίζω στο μέλλον να καταγραφούν σε μια ωραία έκδοση ή να αποκαλυφθούν μέσα από πράξεις και γεγονότα. Ωστόσο, μετά από τρεις δεκαετίες, υπάρχει μία τεράστια απορία κι ένα αίσθημα βαθειάς απογοήτευσης που θέλω να μοιραστώ δημόσια Γιατί άραγε αυτός ο μοναδικός σε ολόκληρο τον κόσμο σιδηροδρομικός πολυχώρος πολιτισμού, αυτό το σπάνιο βιομηχανικό μνημείο που έτυχε να έχει η Ελλάδα κι όχι οποιαδήποτε άλλη χώρα με αναπτυγμένα σιδηροδρομικά δίκτυα όπως πχ. η Γαλλία, η Ελβετία ή η Αγγλία, δεν αγκαλιάστηκε ποτέ από τον Ελληνικό Σιδηρόδρομο ως όφειλε και ως αυτονόητο, δημιουργώντας σημαντική προστιθέμενη αξία και στα δύο μέρη;

Αν μπορούσες να πείς στον εαυτό σου της πρώτης χρονιάς του Τρένου μία φράση, ποια θα ήταν;

"Είσαι έτοιμη να θυσιάσεις στις ράγες ρόλους, φιλίες, προσωπική ζωή και το χαμόγελό σου για ένα και μοναδικό, ανεπανάληπτο ταξίδι;

Τι σε κρατά ζωντανή, ανήσυχη και δημιουργική μετά από τόσα χρόνια διαδρομής;

Όπως σου είπα, ο θυμός, το πείσμα και στο τέλος κάθε δύσκολης ημέρας, η υπευθυνότητα....Να μοιραστώ μαζί σας κι ένα αγαπημένο ποίημα:
Το Τραίνο στο Ρουφ
Θυμήσου Σώμα…
Κ.Π.Καβάφης
Το τραίνο αυτό δεν τ’ οδηγεί η μηχανή,
Αλλ’ ο απόηχος απ’ τα βαγόνια πίσω.
Σβήσαν τα κάρβουνα κι εκείνη σιωπηλή
Ακούει την μουσική, που φθάνει ως εδώ,
Σαν από εκεί, που κρατούσε ακόμα το ίσο.
Αλλά κι εσύ που ήρθες ως εδώ,
Από εκεί, θυμήσου, σώμα,
Τα τραίνα ταξιδεύουνε ακόμα.
Από τη συλλογή ποιημάτων του Θ.Π.Ζαφειρίου "ΤΑ ΤΡΑΙΝΑ ΤΑΞΙΔΕΥΟΥΝ ΑΚΟΜΑ"