"Cow | Deer": Πρώτες φωτογραφίες από την καινοτόμο παράσταση της Κέιτι Μίτσελ στο Εθνικό

Η παράσταση "Cow | Deer" των Κέιτι Μίτσελ, Νίνα Σίγκαλ και Μέλανι Ουίλσον, που παρουσιάζεται στη Νέα Σκηνή "Νίκος Κούρκουλος" του Εθνικού Θεάτρου είναι μια πρωτοποριακή θεατρική πρόταση, η οποία έρχεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα μέσα από τη συμπαραγωγή Εθνικού Θεάτρου και Royal Court Theatre. Μετά τη θριαμβευτική πρεμιέρα στο Λονδίνο τον Σεπτέμβριο, η παράσταση επαναπροσδιορίζει την έννοια της θεατρικής αφήγησης, καλώντας το κοινό να δει τον κόσμο μέσα από τα μάτια δύο ζώων- μιας αγελάδας και ενός ελαφιού. Το ελληνικό 4μελές ensemble, υπό τη συνεργασία στη σκηνοθεσία της δικής μας Ειρήνης Φαναριώτη, φέρνει την ελληνική εκδοχή αυτής της διεθνούς παραγωγής διατηρώντας όλες τις πρωτότυπες ευαισθησίες και την καινοτομία των τριών δημιουργών.

Η Κέιτι Μίτσελ είναι μια από τις πιο σημαντικές και αναγνωρισμένες σκηνοθέτιδες του σύγχρονου ευρωπαϊκού θεάτρου. Η δουλειά της ξεχωρίζει για το βάθος της έρευνας, την καινοτόμο χρήση μέσων και τεχνικών, αλλά και την ευαισθησία στη λεπτομέρεια. Μέσα από τις παραστάσεις της, επιδιώκει να εξερευνήσει τις ανθρώπινες σχέσεις, τη μνήμη και τον χρόνο, συνδυάζοντας το θέατρο με τον κινηματογράφο και τα ψηφιακά μέσα σε ένα ενιαίο, ζωντανό πεδίο δημιουργίας.

Το "Cow | Deer" αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της καλλιτεχνικής φιλοσοφίας. Η παράσταση συνδυάζει τη ζωντανή δράση με την προβολή βίντεο, δημιουργώντας ένα πολυεπίπεδο σκηνικό σύμπαν όπου το πραγματικό και το κινηματογραφημένο συνυπάρχουν. Εδώ, η Μίτσελ μετακινεί την προσοχή από τον άνθρωπο προς το ευρύτερο οικοσύστημα, από τον λόγο προς την ακρόαση, από την ιεραρχία προς τη συνεργασία. Μαζί με τις δημιουργούς Σίγκαλ και Ουίλσον, επινοεί μια σκηνική πρόταση  που υπερβαίνει τα όρια του συμβατικού θεάτρου. Στη σκηνή, ο ήχος, η κίνηση και η ενσώματη παρουσία των ερμηνευτών γίνονται οι πρωταγωνιστές.

Το κοινό καλείται να "ακούσει" τον κόσμο όπως τον αντιλαμβάνονται τα ζώα, να αισθανθεί τη φύση όχι ως φόντο αλλά ως ενεργό συνομιλητή.  Πώς να είναι άραγε αυτή η παράσταση που προωθεί  στην ενσυναίσθηση και προσκαλεί σε μια νέα μορφή επικοινωνίας με τον φυσικό κόσμο; Το "Cow | Deer" επιβεβαιώνει τη φήμη της Κέιτι Μίτσελ ως μιας δημιουργού που επαναπροσδιορίζει διαρκώς τι σημαίνει "θέατρο" σήμερα και η Ειρήνη Φαναριώτη, συνεργάτιδα στη σκηνοθεσία της ελληνικής εκδοχής, μιλώντας για την παράσταση μας είπε: "Το μεγαλύτερο κέρδος από αυτή τη δουλειά, είναι ότι βλέπουμε στον σημαντικότερο θεατρικό οργανισμό της χώρας, το Εθνικό Θέατρο, μια παράσταση όπου οι βασικές πρωταγωνίστριες είναι μια Αγελάδα και μια Ελαφίνα. Αυτό από μόνο του αποτελεί μια βαθιά μετατόπιση: το κοινό καλείται να ταυτιστεί μαζί τους, να μετακινήσει το ανθρώπινο βλέμμα από το κέντρο του ενδιαφέροντος και να αντιληφθεί τον κόσμο μέσα από την υποκειμενική εμπειρία των ζώων. Είναι μια από την αρχή καταπληκτική σύλληψη των τριών συνδημιουργών του έργου, που βρήκε αμέσως ανταπόκριση μέσα μου — τόσο ως καλλιτέχνιδα όσο και ως άνθρωπος που αναζητά έναν πιο ισότιμο τρόπο συνύπαρξης με τον κόσμο."

Η παράσταση βασίζεται σε ζωντανά ηχητικά εφέ (Foley) και αυθεντικές ηχογραφήσεις φυσικών περιβαλλόντων, που δημιουργούν ένα καθηλωτικό ηχητικό τοπίο σε πραγματικό χρόνο. Οι ερμηνευτές — Αλέξανδρος Ζοτάι, Χρήστος Θάνος, Κορίνα Κόκκαλη και Ιωάννα Τουμπακάρη — ζωντανεύουν τις ζωές της αγελάδας και του ελαφιού χωρίς λόγια, χρησιμοποιώντας τον ήχο ως κύριο αφηγητή. Όπως σημειώνει η Φαναριώτη, η εμπειρία της τεχνικής Foley ήταν αποκαλυπτική: "Πρόκειται για έναν μαγικό συνδυασμό ηχογραφημένων ήχων και ήχων που παράγονται ζωντανά, με τη χρήση αντικειμένων και φυσικών ή μη υλικών. Το "Cow | Deer" είναι κάτι πολύ περισσότερο από τεχνική· είναι μια βιωματική διαδικασία που σε φέρνει πιο κοντά στην υλικότητα του ήχου, στην ενσώματη εμπειρία της αφήγησης."

Η παράσταση, λοιπόν, δεν είναι απλώς μια επίδειξη σκηνοθετικής δεξιοτεχνίας· είναι μια  καλλιτεχνική και φιλοσοφική πρόταση. Η ζωή των ζώων και των στοιχείων της φύσης μετατρέπεται σε ισότιμο συμμέτοχο μιας αφήγησης που υπερβαίνει την ανθρώπινη οπτική. Η μουσική και ο ήχος, ο φωτισμός του Prema Mehta, τα σκηνικά και τα κοστούμια του Alex Eales, μαζί με τη δραματολογική επεξεργασία της Εύας Σαραγά, δημιουργούν έναν πολυεπίπεδο χώρο όπου η φύση και ο άνθρωπος συνυπάρχουν ισότιμα, χωρίς να κυριαρχεί ο ένας επί του άλλου.

Η συμβολή της Φαναριώτη στην ελληνική εκδοχή ήταν καθοριστική: "Η δική μου δουλειά είναι να δημιουργήσω τις συνθήκες ώστε το ελληνικό κοινό να συνδεθεί και να συγκινηθεί με τις ζωές αυτών των δύο πλασμάτων, να προσαρμόσω το έργο χωρίς όμως να χαθεί τίποτα από την πρωτοτυπία και την ευαισθησία του. Η Κέιτι Μίτσελ επιθυμούσε για την παραγωγή έναν άνθρωπο που να γνωρίζει τον τρόπο επικοινωνίας με το ελληνικό κοινό, αλλά και να μοιράζεται μια κοινή καλλιτεχνική και σκηνοθετική αντίληψη. Το ότι ήμουν εγώ αυτό το πρόσωπο με τιμά βαθιά, αλλά και με επιφορτίζει με ένα απαιτητικό αίτημα: να μεταφέρω στη σκηνή το όραμα και των τριών συνδημιουργών με αλήθεια και συνέπεια."