©Greek_National_Opera_Archive
Το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου θα φιλοξενήσει, στις 20 Ιουνίου 2026, την παράσταση της όπερας του Κερουμπίνι "Μήδεια", εμπνευσμένη από την ομώνυμη τραγωδία του Ευρυπίδη. Η παράσταση της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, σε καλλιτεχνική διεύθυνση του Γιώργου Κουμεντάκη, θα αναβιώσει τη θρυλική παράσταση που σκηνοθέτησε ο Αλέξης Μινωτής το 1961, με τη Μαρία Κάλλας στον ομώνυμο ρόλο, χορογραφία της Μαρίας Χορς και σκηνικά-κοστούμια του Γιάννη Τσαρούχη.
Στο πλαίσιο του θεματικού άξονα της σεζόν 2025-26, ο οποίος εξερευνά την έννοια "της όπερας του μέλλοντος μέσα από τη μήτρα του παρελθόντος", η Εθνική Λυρική Σκηνή επιλέγει να αναβιώσει τη "Μήδεια" του 1961, με τα υλικά του σήμερα. Μέσα από τα βιβλία σκηνοθεσίας του Μινωτή, τα σχέδια του Τσαρούχη, καθώς και από το πλούσιο φωτογραφικό υλικό που σώζεται από τις θρυλικές παραστάσεις της Κάλλας στην Επίδαυρο, θα επιχειρηθεί μια ανασύσταση της παράστασης, όπως την εμπνεύστηκαν και την παρουσίασαν οι μυθικοί εκείνοι καλλιτέχνες που σφράγισαν τον ελληνικό πολιτισμό.
Τον ρόλο του τίτλου θα ερμηνεύσει η σπουδαία Ιταλίδα δραματική υψίφωνος Άννα Πιρότσι, ενώ η δημιουργική ομάδα, η διανομή και ο αρχιμουσικός θα ανακοινωθούν προσεχώς.
Η ιστορία πίσω από την παράσταση
Το 1961, η Μαρία Κάλλας δέχτηκε την πρόσκληση του ιδρυτικού Διευθυντή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, Κωστή Μπαστιά, να ερμηνεύσει την όπερα του Κερουμπίνι, ένα χρόνο αφότου είχε εμφανιστεί στην Επίδαυρο με τη "Νόρμα" του Μπελίνι, πάλι σε σκηνοθεσία του Μινωτή.
Η όπερα του Κερουμπίνι (1797) είναι μια από τις όπερες που η Κάλλας επανασύστησε στο κοινό του 20ού αι., ήδη από το 1953 στη Φλωρεντία. Το 1958 η νεοσύστατη τότε όπερα του Ντάλας των ΗΠΑ της ανέθεσε μια νέα παραγωγή της "Μήδειας" και τότε η Κάλλας ζήτησε να τη σκηνοθετήσει ο Αλέξης Μινωτής, σκηνοθέτης που συνδέθηκε στενά με την αρχαία ελληνική τραγωδία. Παρά τους αρχικούς δισταγμούς του, λόγω της απειρίας του στο λυρικό θέατρο –και μετά την επιμονή της Κατίνας Παξινού–, ο Μινωτής δέχτηκε και πρότεινε ως σκηνογράφο και ενδυματολόγο τον κορυφαίο Έλληνα ζωγράφο Γιάννη Τσαρούχη.
Η πρεμιέρα στο Ντάλας στέφθηκε από μια χωρίς προηγούμενο επιτυχία, με τις διθυραμβικές κριτικές να αναφέρονται σε μια "υπερφυσική αλλά ταυτόχρονα ανθρώπινη Κάλλας", στον "ανανεωτικό αέρα της σκηνοθεσίας του Μινωτή" και στα "130, φτιαγμένα στην Ελλάδα, μοναδικά κοστούμια του Τσαρούχη". Το 1959 η dream team του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού παρουσίασε τη "Μήδεια" στη Βασιλική ΄Όπερα του Λονδίνου και στις 6 και 13 Αυγούστου του 1961 στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου.
Για τον ανοιχτό χώρο της Επιδαύρου, ο Μινωτής επαναπροσδιόρισε τους σκηνοθετικούς χειρισμούς, θέλοντας, όπως ο ίδιος έχει αναφέρει, να "επαναφέρει όσο μπορούσε την λειτουργία του μύθου κατά το αρχαίο πρότυπο, χωρίς να παραβλάψει στο ελάχιστο την μουσική του διάσημου συνθέτη". Παράλληλα, ο Τσαρούχης προσάρμοσε το σκηνικό, ενώ δημιούργησε νέα κοστούμια για τα συνολικά 250 άτομα που βρίσκονται επί σκηνής.
Τις παραστάσεις της Επιδαύρου διηύθυνε ο Νικόλα Ρεσίνιο, ενώ μαζί με την Κάλλας τραγούδησαν οι Τζουζέπε Μοντέστι, Σούλα Γλαντζή, Τζον Βίκερς, Κική Μορφωνιού, Γιώργος Ζάκκας, Αγγελική Δρακοπούλου και ΄Άννα Μαραγκάκη. Ο κύκλος της θρυλικής αυτής παραγωγής ολοκληρώθηκε το 1962 στη Σκάλα του Μιλάνου, όπου το απαιτητικό ιταλικό κοινό αποθέωσε όχι μόνο τη Μαρία Κάλλας –στην τελευταία εμφάνισή της στον ρόλο αυτό– αλλά όλους τους συντελεστές της παραγωγής.
Η παραγωγή της ΕΛΣ στην Επίδαυρο
Μετά το κλείσιμο του Ηρωδείου για εργασίες αναστήλωσης, η ΕΛΣ θα συνεχίσει τη μεγάλη παράδοση των καλοκαιρινών παραγωγών όπερας στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, 65 χρόνια μετά την τελευταία φορά που παρουσίασε εκεί παραγωγή όπερας και για πρώτη φορά στον 21ο αιώνα.
Μετά τον εμπλουτισμό του αρχείου της ΕΛΣ με νέες συλλογές, φωτογραφικά αρχεία και σπάνια ντοκουμέντα, με μεγάλο αριθμό των κοστουμιών του Τσαρούχη να έχουν αποκατασταθεί από το Ενδυματολογικό Τμήμα της ΕΛΣ και με δεδομένη τη συνεργασία με το ΜΙΕΤ/ΕΛΙΑ και το αρχείο Μινωτή-Παξινού, ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής της ΕΛΣ Γιώργος Κουμεντάκης στελεχώνει μια νέα δημιουργική ομάδα.
Η ομάδα μέσα από ενδελεχή έρευνα των υπαρχόντων ντοκουμέντων θα αναβιώσει την παραγωγή, προσφέροντας στο σημερινό κοινό μια σπάνια ευκαιρία να γνωρίσει ένα εμβληματικό ορόσημο του ελληνικού πολιτισμού. Ειδικά τα δεκάδες σωζόμενα κοστούμια του Τσαρούχη –του κορυφαίου Έλληνα εικαστικού καλλιτέχνη του 20ού αι.– αποτελούν μοναδικά έργα τέχνης και μια ξεχωριστή περίπτωση αφομοίωσης της αρχαίας ελληνικής τέχνης στη δική του διαχρονική και αξεπέραστη αισθητική.
