Βαλασία Συμεωνίδου: "Συμπερίληψη σημαίνει να μάθουμε από τα ανάπηρα άτομα"

Το να είσαι ανάπηρος στην Ελλάδα δεν είναι μία εύκολη υπόθεση. Τόσο σε θεσμικό επίπεδο, όσο και στην καθημερινή ζωή, οι ελλείψεις υψώνουν εμπόδια που δυσκολεύουν ή και αποκλείουν τα ανάπηρα άτομα. Αν σε αυτήν την εξίσωση προσθέσει κανείς και την ιδιότητα του καλλιτέχνη, τα πράγματα περιπλέκουν ακόμη περισσότερο. 

Μέσα στο πλαίσιο αυτό, όμως, δράσεις όπως αυτή του φεστιβάλ M-power που έρχεται στη Στέγη Ωνάση, φανερώνουν την ομορφιά της τέχνης που μπορεί να παραχθεί, αν δοθεί ο κατάλληλος χώρος για έκφραση στους καλλιτέχνες με αναπηρία. Ξεχωριστό παράδειγμα τέτοια ομορφιάς είναι το "Ephemeral body”, η περφόρμανς χορού της χορεύτριας και χορογράφου Βαλασίας Συμεωνίδου που κάνει πρεμιέρα στις 27/4. Το "α” μίλησε  με την καλλιτέχνιδα για το έργο της, τη σχέση αναπηρίας και τέχνης καθώς και το πώς η ίδια επαναπροσδιόρισε τη δημιουργία της μετά την αναπηρία.

 

Τι ενέπνευσε τον τίτλο του "Ephemeral body";
Η μεταβολή της δικής μου σωματικής κατάστασης καθώς και η συνειδητοποίηση ότι κανένα υλικό σώμα στον κόσμο μας δεν παραμένει το ίδιο, αλλά τα πάντα αλλάζουν και μεταβάλλονται διαρκώς.

Πώς θα περιγράφατε το "Ephemeral body", ιδιαίτερα αναφορικά με τη σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα σε εσάς ως ερμηνεύτρια και την πτύχωση του σκηνικού;
Πρόκειται για ένα ντουέτο όπου το σώμα, μέσα από το τσαλάκωμα των πτυχώσεων,  συναντιέται και αγκαλιάζει τη φθαρτότητά του, δηλαδή τη μεταβολή του από ένα σώμα ακέραιο σε ένα σώμα που έχει υποστεί φθορές. Το σώμα αναδύει κινήσεις και χώρους, ενώ, παράλληλα, ανακαλύπτει άλλους που το περιλαμβάνουν.

Πώς είναι η κατάσταση για τους καλλιτέχνες με αναπηρία στην Ελλάδα;

"Υπάρχει, θα έλεγα, ακόμη μια έλλειψη εμπιστοσύνης στην απόδοση ηγετικού ρόλου σε κάποιον ανάπηρο καλλιτέχνη"

Το ζήτημα της αναπηρίας στην Ελλάδα έχει να διανύσει πολύ δρόμο ακόμη σε πολλούς τομείς. Δυστυχώς, το πολιτικό και θεσμικό καθεστώς της αναπηρίας οριοθετεί ένα πολύ συγκεκριμένο τρόπο ζωής για τους ανάπηρους, ο οποίος δύσκολα αλλάζει, περιορίζοντας στο ελάχιστο την οποιαδήποτε επαγγελματική δράση των ατόμων με αναπηρία. Όσον αφορά τον χώρο του πολιτισμού και συγκεκριμένα του χορού, τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει αρκετές προσπάθειες συμπερίληψης των ατόμων με αναπηρία στον χορό μέσα από την δημιουργία εκπαιδευτικών εργαστηρίων τόσο από διάφορους φορείς όσο και από μεμονωμένες ομάδες.
Ωστόσο, είναι ακόμη πολύ περιορισμένοι οι χώροι όπου ο ανάπηρος καλλιτέχνης μπορεί να εξασκείται και να αναπτύσσεται καλλιτεχνικά σε μια πιο συστηματική βάση, ενώ εξίσου περιορισμένοι είναι και οι πολιτιστικοί φορείς που επιτρέπουν κάτι τέτοιο και στηρίζουν τόσο την συμμετοχή όσο και την δημιουργία έργων καλλιτεχνών με αναπηρία.
Προσωπικά, πιστεύω ότι θα πρέπει να ξανασκεφτούμε το ζήτημα της συμπερίληψης, όχι μόνο ως προς τους τρόπους που μπορούμε να συμπεριλάβουμε τους ανάπηρους καλλιτέχνες στον πολιτισμό και σε άλλους τομείς, αλλά και ως προς τους τρόπους που μπορούμε να μάθουμε από αυτούς. Μόνον έτσι μπορεί να επιτευχθεί η κοινωνική ζύμωση και η ουσιαστική συμπερίληψη με όρους αμοιβαιότητας και σεβασμού.

 

Ποια πιστεύετε ότι είναι η σημασία δράσεων όπως του M-power για τα άτομα με και χωρίς αναπηρία;
Θεωρώ ότι, μέσα από την καθιέρωση δράσεων όπως το Μ-power, δίνεται η ευκαιρία τόσο να ακουστεί η φωνή καλλιτεχνών με αναπηρία όσο και να αναλογιστούμε, μέσα από τα έργα που παρουσιάζονται, θέματα αισθητικής και ικανότητας. Έτσι, καλλιεργείται ένα έδαφος ανταλλαγής και η δημιουργία μιας τέχνης απελευθερωμένης από τα στερεότυπα του νου.

 

Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίσατε ως καλλιτέχνις του χορού, όταν τα δεδομένα άλλαξαν λόγω της κινητικής σας αναπηρίας και πώς το γεγονός αυτό επηρέασε τη μετέπειτα δουλειά σας και το "Ephemeral body";

"Οι προκλήσεις που αντιμετώπισα με οδήγησαν στη δημιουργία του "Ephemeral body", στο οποίο εξερευνώ την κίνηση στον δικό μου σωματικό περιορισμό"

Μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις -ανάμεσα από τις πολλές- με τις οποίες ήρθα αντιμέτωπη ήταν ο τρόπος που προσδιορίζω τον εαυτό μου, το κατά πόσο δηλαδή μπορώ να εξακολουθώ να αυτοπροσδιορίζομαι επαγγελματικά ως χορεύτρια-χορογράφος. Ο επαγγελματικός αυτός διχασμός, καθώς επίσης και μια αμηχανία από συναδέλφους μου όσον αφορά τον τρόπο διαχείρισης και ενσωμάτωσης της αναπηρίας μου στον τομέα τους, τόσο σε επίπεδο εκπαιδευτικό (εργαστήρια – μαθήματα), όσο και σε επίπεδο δημιουργίας και καθοδήγησης χορογραφικού έργου, ήταν μερικές από τις πολλές προκλήσεις που χρειάστηκε να αντιμετωπίσω και να δουλέψω πολύ με τον εαυτό μου.

Ποια είναι τα επόμενα καλλιτεχνικά σας σχέδια;
Στο μέλλον θα ήθελα αρχικά να εξελίξω το έργο μου "Ephemeral body". Παράλληλα, σκοπεύω να συνεχίσω την έρευνά μου πάνω στην κίνηση στον δικό μου σωματικό περιορισμό, κάτι που επιθυμώ να εξελίξω καλλιτεχνικά αλλά και να μεταδώσω τις πιθανές εφαρμογές του στην καθημερινότητα κάποιου ατόμου με κινητική αναπηρία δημιουργώντας ανάλογα εργαστήρια. Επιπλέον, επιθυμώ να συνεχίσω να δημιουργώ χορογραφικά έργα, εντάσσοντας σε αυτά τόσο καλλιτέχνες με αναπηρία όσο και χωρίς.