Εβδομήντα και πλέον παραγωγές μετρήσαμε στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου που ξεκινά στις 10/6 και ολοκληρώνεται στις 20/8. Ο νέος επικεφαλής του Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος, μεγάλη συνέντευξη του οποίου θα βρείτε στο αθηνόραμα που κυκλοφορεί στα περίπτερα στις 19/5, κρατά το διεθνή χαρακτήρα της διοργάνωσης, φέρνοντας στην Αθήνα τον Ρομέο Καστελούτσι, τον Ροντρίγκο Γκαρσία και τους Needcompany, αναδεικνύει την ελληνική δημιουργία και, μεταξύ άλλων, τιμά τον Σαίξπηρ με παραστάσεις και προβολές.
Τι φεστιβάλ θέλουμε; Έχει τεθεί πάμπολλες φορές το ερώτημα το τελευταίο ιδιαίτερα διάστημα, από τη στιγμή που αποπέμφθηκε ο Γιώργος Λούκος και έκανε το πέρασμά του σαν κομήτης ο Γιαν Φαμπρ, ξεσηκώνοντας θύελλα αντιδράσεων. Απ’ ό,τι φαίνεται το ερώτημα θα πάψει να είναι ρητορικό, χάρη στην καινοτόμα, για τα δεδομένα του φεστιβάλ, πρωτοβουλία του νέου καλλιτεχνικού διευθυντή του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου να οργανώσει συζητήσεις και ημερίδες πάνω σε βασικά ερωτήματα που μας απασχολούν. Έχοντας αναλάβει συνειδητά το ρόλο του «διαχειριστή κρίσης», ώστε να μη ματαιωθεί η φετινή διοργάνωση, πάτησε πάνω στη χρυσή συνταγή του προκατόχου του Γιώργου Λούκου και κάνοντας έναν αγώνα ταχύτητας, μέσα στις πέντε εβδομάδες που είχε στη διάθεσή του, διαμόρφωσε ένα πρόγραμμα που δεν στερείται ιδεών, εμπειριών και προκλήσεων.
Τρία είναι τα βασικά προτερήματα που διαθέτει ο Θεοδωρόπουλος: είναι έμπειρος, μεθοδικός, του αρέσει να δουλεύει σε συνθήκες συλλογικότητας και για το λόγο αυτό επέλεξε να εργαστεί με μια ομάδα καλλιτεχνικών συνεργατών. Με τη Δήμητρα Κονδυλάκη για το ελληνικό θέατρο, τη Στεριανή Τσιντζιλώνη για το χορό, την Τζωρτζίνα Κακουδάκη για τα εκπαιδευτικά προγράμματα και τον Ματίας φον Χαρτζ για τις διεθνείς παραγωγές. Το φεστιβάλ, με μια διάθεση εξωστρέφειας και επιδιώκοντας ένα άνοιγμα ταυτόχρονα γεωγραφικό και κοινωνικό, κατεβαίνει στην Επίδαυρο με παραστάσεις αρχαίου δράματος και στη Μικρή Επίδαυρο με ένα πρόγραμμα που μοιράζεται σε μουσική και θέατρο, ενώ για την Αθήνα ο στόχος είναι να απλωθεί σ’ ολόκληρη την πόλη, από στοές μέχρι στέκια μεταναστών. Ήδη από φέτος πάντως οι εκδηλώσεις θα φιλοξενηθούν εκτός από Ηρώδειο και Πειραιώς, στο Εθνικό Θέατρο, το Μέγαρο Μουσικής και την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών.
Στο Εθνικό Θέατρο έρχεται ο Ρομέο Καστελούτσι: Αυτή είναι μια μεγάλη στιγμή του φεστιβάλ. Ο ρηξικέλευθος Ιταλός σκηνοθέτης θα παρουσιάσει με το «Julius Caesar. Spared parts and the fox said to the Crow» (17-20/6), ένα κομμάτι της σπουδής του πάνω στον Ιούλιο Καίσαρα. Η παράστασή του αποτελεί μέρος του αφιερώματος που κάνει το φεστιβάλ στον Ουίλιαμ Σαίξπηρ, το οποίο περιλαμβάνει ακόμα τον «Άμλετ» σε σκηνοθεσία του Λιθουανού Οσκάρας Κορσουνόβας (25-26/6) στην Πειραιώς 260 και την όπερα «Μάκβεθ» του Νοτιοαφρικανού ακτιβιστή σκηνοθέτη Μπρέντ Μπέιλι, ο οποίος τοποθετεί τη δράση στο Κογκό (οι ημερομηνίες θα ανακοινωθούν).
Υπάρχουν όμως αρκετά ακόμη «γνωστά και μεγάλα ονόματα» της διεθνούς θεατρικής σκηνής που επιστρέφουν φέτος στο φεστιβάλ. Προεξάρχον, το «enfant terrible» του σύγχρονου θεάτρου, ο Αργεντινός θεατρικός συγγραφέας και σκηνοθέτης Ροντρίγκο Γκαρσία που δίχασε πριν από μερικά χρόνια το ελληνικό κοινό με το «Golgota picnic». Τώρα, στην Πειραιώς 260, θα παρουσιάσει την τελευταία του παραγωγή με τίτλο «4», μια σκηνική σύνθεση για ένα θέμα-ταμπού: την παιδική σεξουαλικότητα (4-5/7).
Στον ίδιο χώρο, η συντοπίτισσά του, Λόλα Αρίας, από τις πιο δημιουργικές παρουσίες της θεατρικής πρωτοπορίας της κεντροευρωπαϊκής σκηνής –μας τη σύστησε η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών στο φεστιβάλ Transitions 3– έρχεται για να διατυπώσει την άποψη πως «Memory is a minefield» («Η μνήμη είναι ένα ναρκοπέδιο») με μια lecture performance για τη συλλογική μνήμη (28-29/6). Lecture performance είναι και το «The Dark Manifesto» (27-28/7) για το τέλος των μανιφέστων στον 21ο αιώνα της ελληνικής ομάδας Detach, στην οποία συμπράττουν καλλιτέχνες από τρία γνωστά καλλιτεχνικά σχήματα: Blitz (Γιώργος Βαλαής), The Erasers (Voltnoi Brege) και drog_A_tek (Μάκης Κεντεποζίδης, Στέφανος Κωνσταντινίδης, Θάλεια Ιωαννίδου).
Αγαπημένη του φεστιβαλικού κοινού η βέλγικη ομάδα Needcompany επιστρέφει στην Πειραιώς 260 για να παρουσιάσει το «The blind poet», που αναφέρεται στη ζωή δύο ποιητών, του τυφλού Άραβα Αμπού αλ’ αλά αλ Μααρί, δημοφιλή το 10o και τον 11ο αιώνα, και της ανατρεπτικής Βαλιάντα μπιν αλ Μουστακφί από την αραβική Ανδαλουσία, που έγραψε κατά τον 11ο αιώνα (28-29/6). Στο Rex του Εθνικού, ο βραβευμένος Ελβετός σκηνοθέτης Μίλο Ράου παρουσιάζει την παράσταση-ντοκουμέντο «Dark Ages» (25-26/7) που εξετάζει την πρόσφατη ιστορία των πολέμων στην Ανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια, εστιάζοντας στις προσωπικές αφηγήσεις των ανθρώπων.
«Μας ενδιαφέρει το ελληνικό στο μέτρο που ανάγεται στο παγκόσμιο. Μας ενδιαφέρει η “ελληνική ιδιαιτερότητα” στο μέτρο που ξεκλειδώνει το δραματικό παρόν της εποχής μας», μας δίνει το στίγμα των ελληνικών συμμετοχών η Δήμητρα Κονδυλάκη, σύμβουλος σύγχρονου ελληνικού έργου στο φεστιβάλ. Τον τελευταίο καιρό και, στη χώρα μας πολλές, διαφορετικής θεατρικής κατεύθυνσης παραστάσεις έχουν αποφασίσει ν’ ανοίξουν σκοτεινές σελίδες της σύγχρονης κοινωνίας αλλά και της πολιτικής ιστορίας και να βάλουν το δάχτυλο επί τον τύπον των ήλων.
Αν δείτε τη θεματική των περισσοτέρων παραστάσεων του φεστιβάλ θα διαπιστώστε πως οι περισσότερες λαμβάνουν υπόψη την παγκόσμια κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα. Σ’ αυτό το πλαίσιο ο Γιάννης Κακλέας με το «Σάρα Κέιν - Ψύχωση 4:48 - Κοίταξέ με» μας εισάγει στον κόσμο της Βρετανίδας συγγραφέως σε ένα θέαμα που ξεκινά τα μεσάνυχτα, ενώ στις 4:48 ακριβώς αρχίζει η παράσταση της ομώνυμης σύγχρονης τραγωδίας της Κέιν (8-9/7), ενώ ο Αλέξης Ρίγλης καταπιάνεται με το «Top girls» μιας άλλης σημαντικής Βρετανίδας, της Κάρυλ Τσέρτσιλ και φέρνει στη σκηνή της Πειραιώς 260 (23, 24/7) επτά αξιόλογες γυναίκες ηθοποιούς να μιλήσουν για τις διαφορές και τα αδιέξοδα των κοινωνικών τάξεων που απορρέουν από αυτές. Στο «2666» του Χιλιανού συγγραφέα Ρομπέρτο Μπολάνιο που σκηνοθετεί ο νεαρός Ζουλιέν Γκοσλέν στο Μέγαρο Μουσικής (30, 31/7) έρωτας, βία και trafficking συνθέτουν τον καμβά του έργου, μέσα από το οποίο αναδύεται μια κουρασμένη Ευρώπη του μέλλοντος και μια διεφθαρμένη Αμερική.
Το φεστιβάλ δίνει γενικότερα βήμα στον πειραματισμό, με χαρακτηριστικά παραδείγματα το «Re-volt Athens», μια progress performance για την καθημερινότητα στην Αθήνα της κρίσης από την Έλλη Παπακωνσταντίνου και το ODC Ensemble (15-16/6), τις «Απολογίες 4 και 5» που έγραψε ο Ευθύμης Φιλίππου για την ομάδα Vasistas της Αργυρώς Χιώτη, ένα βιογραφικό σκηνικό ποίημα με πρωταγωνιστές έναν δικαστή με μεταφυσικές ιδιότητες και έναν πενταμελή χορό ενόρκων που… τραγουδά (20-21/6), και την «Τάξη μας» του Ταντέους Σλομποτζιάνεκ, ένα αφηγηματικό έργο που μιλά για τις βιαιότητες των ναζί σε σκηνοθεσία Γιάννη Καλαβριανού. Η ιστορία και η κοινωνία αποτελούσε πάντα ένα από τ’ αγαπημένα θέματα του ευρωπαϊκού θεάτρου.
Υπάρχουν και μερικές πρωτιές στο φετινό φεστιβάλ. Ο Βασίλης Μαυρογεωργίου και η ομάδα του Scrow Theatre κάνουν την παρθενική τους εμφάνιση στη διοργάνωση με το «Avaria / Πράγματα που άφησα πίσω» μια παράσταση για όλα αυτά που αφήνουμε πίσω μας ώστε να συνεχίσουμε να πλέουμε, να ζούμε, η οποία θα παιχτεί στην Πειραιώς 260 (25-26/6). Στο Ηρώδειο ο καταξιωμένος Σπύρος Ευαγγελάτος παρουσιάζει σε πανελλήνια πρώτη το έργο «Αμύντας» του Γεωργίου Μόρμορη (8/7) και ο νεαρός σκηνοθέτης Κώστας Γάκης μαζί με το ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης τη νεανικής πνοής «Αριστοφανειάδα», ένα ποτ-πουρί από το έργο του Αριστοφάνη (11/7).
Η ομάδα ΘΕ.Α.Μ.Α. (Θέατρο Ατόμων με Αναπηρία) το μοναδικό επαγγελματικό θέατρο στην Ελλάδα που αποτελείται από ηθοποιούς με κινητικές αναπηρίες στην κύρια σύνθεσή του, ανεβάζει στο Εθνικό Θέατρο τους «Πέρσες» του Αισχύλου σε σκηνοθεσία Βασίλη Οικονόμου και σε ταυτόχρονη μετάφραση στη νοηματική γλώσσα. Κορυφαία του Χορού, η ερμηνεύτρια της μουσικής μας παράδοσης Γιώτα Βέη (13-14/7).
Ο χορός καλά κρατεί στην Πειραιώς 260 με μια σειρά προσκεκλημένων από τον Ιταλό θαυματοποιό, χορογράφο και περφόρμερ Αλεσάντρο Σαρόνι με τα ζογκλερικά κινησιολογικά του μοτίβα (20-21/6), τον Γιαν Μάρτενς ο οποίος παρουσιάζει μια πολυσύνθετη, δυναμική, εξουθενωτική χορογραφία (22-23/5), την Ερμίρα Γκόρο που στήνει μια σόλο περφόρμανς για την κρίση της μέσης ηλικίας (12-13/7) και την Μισέλ Αν ντε Με που αφηγείται ιστορίες επτά περίεργων θανάτων στο «Cold Blood» (23, 24/7) μέχρι τις δικές μας χορογράφους Γεωργία Βαρδαρού (2-3/7), Σοφία Μαυραγάνη, Μπέττυ Δραμισιώτη (4-5/7), Μαριέλα Νέστορα (8-9/7), Άρια Μπουμπάκη (30, 31/7), Κατερίνα Ανδρέου (30, 31/7) και την Λία Τσολάκη (21, 22/7).
Το φεστιβάλ σε αριθμούς
72 καλλιτεχνικές παραγωγές προτείνει το φετινό φεστιβάλ
26 είναι οι θεατρικές παραστάσεις
21 είναι οι συναυλίες-μουσικές παραγωγές
10 χορευτικά δρώμενα θα δούμε στην Πειραιώς 260
7 είναι συνολικά οι επιδαύριες παραστάσεις
6 εκδηλώσεις θα φιλοξενήσει η Μικρή Επίδαυρος
Νέες σκηνοθέτιδες στην Πειραιώς 260
Ιόλη Ανδρεάδη
Στις παραστάσεις της συνδυάζει στοιχεία παραμυθιού και ρεαλισμού με ιδιαίτερη μαεστρία κι αυτό αναμένουμε να κάνει και στο «Young Lear», ένα έργο για την εξουσία, την αγάπη και την ενοχή βασισμένο στον «Βασιλιά Ληρ» του Σαίξπηρ (17-18/7).
Σοφία Μαραθάκη
Το θέατρο του παραλόγου είναι ένα πεδίο στο οποίο κινείται με ιδιαίτερη άνεση. Στο «La dis/pute» που σκηνοθετεί, βασισμένη στη «Φιλονικία» του Μαριβό, ο αυθορμητισμός έρχεται σε σύγκρουση με τις προσταγές του πολιτισμού (15-16/7).
Ειρήνη Φαναριώτη
Άφησε τη Νομική για το χατίρι του θεάτρου και γοητεύεται από τη λογοτεχνία. Το «Monaksxa (a lonely planet)» που θα παρουσιάσει με την ομάδα Terre de Semis χρησιμοποιεί την αφήγηση ως μέσο για να ερευνήσει το θέμα της μοναξιάς (10/6, 1/7).
Out of space into festival
Αστρικά ταξίδια με όχημα το λόγο αλλά και τη μουσική θα κάνουμε στην Πειραιώς 260. Η Δανάη Θεοδωρίδου στο «One Small Step for a Man: Hello, Goodbye» καλεί 30 θεατές σε μια συνεστίαση όπου μπορούν να δουν 118 φωτογραφίες που εστάλησαν στο Διάστημα, ενώ ο συνθέτης Παναγιώτης Βελιανίτης στο «Πρότζεκτ Άτλας» δημιουργεί μια προσομοίωση του ουράνιου θόλου με ήχους-ντοκουμέντα και μας δίνει την ευκαιρία να τον κοιτάξουμε από το τηλεσκόπιο.
Τι θα δούμε στην Επίδαυρο
Ο «Πλούτος» του Αριστοφάνη σε σκηνοθεσία του Γιώργου Κιμούλη με πρωταγωνιστή τον ίδιο και τους Γιάννης Μπέζο, Πέτρο Φιλιππίδη, Παύλος Χαϊκάλη ανοίγει τα φετινά Επιδαύρια (1-2/7) κι αμέσως μετά τη σκυτάλη παίρνει η «Ορέστεια» του Αισχύλου σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά με ένα ζηλευτό ανσάμπλ ηθοποιών: Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης, Στεφανία Γουλιώτη, Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Νίκος Κουρής, Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης (8-9/7). Με τρεις παραγωγές συμμετέχει το Εθνικό Θέατρο. Η «Αντιγόνη» του Σοφοκλή που σκηνοθετεί ο Στάθης Λιβαθινός ανεβαίνει σε συνεργασία με το ΚΘΒΕ και τον ΘΟΚ με την Μπέτυ Αρβανίτη και τον Δημήτρη Λιγνάδη να πλαισιώνονται από καταξιωμένους ηθοποιούς από Κύπρο και Θεσσαλονίκη (15-16/7).
Για τον «Οιδίποδα Τύραννο» του Σοφοκλή, το Εθνικό συμπράττει με το φημισμένο Θέατρο Βαχτάνγκοφ σε σκηνοθεσία του Ρίμας Τούμινας (29-30/7), ενώ καλεί τον Μιχαήλ Μαρμαρινό να ενορχηστρώσει στην αριστοφανική «Λυσιστράτη» έναν ετερόκλητο θίασο που απαρτίζεται από τους Αιμίλιο Χειλάκη, Λένα Δροσάκη, Αθηνά Μαξίμου, Μαρία Σκουλά, Γιάννη Βογιατζή και Λένα Παπαληγούρα (5-6/7). Το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας κατεβαίνει στο αργολικό θέατρο με τους «Επτά επί Θήβας» του Αισχύλου σε σκηνοθεσία του Τσέζαρις Γκραουζίνις, με τον Γιάννη Στάνκογλου να ερμηνεύει –σε διπλή διανομή με τον Χρίστο Στυλιανού– το ρόλο του Ετεοκλή (22-23/7), και η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών με τους «Όρνιθες» του Αριστοφάνη σε σκηνοθεσία Νίκου Καραθάνου και τη Νατάσσα Μποφίλιου σε ρόλο-έκπληξη (19-20/7).
