Πριν από εννέα χρόνια, οι Abovo έστησαν μια «χειροποίητη» γιορτή για το θέατρο που έγινε θεσμός. Φέτος, το Bob Theatre Festival επιστρέφει στο Bios από 9 έως 15/5. Ο Γιάννης Σαρακατσάνης μας διαβεβαιώνει πως θα δούμε νέα ταλέντα και ομάδες σε μερικές από τις πιο επιτυχημένες ελληνικές παραστάσεις.
Πώς γεννήθηκε η ιδέα του Bob Theatre Festival;
Θέλαμε ένα φεστιβάλ να σπάσει τη σοβαροφάνεια η οποία συνδέεται στο μυαλό των νέων με το θέατρο. Η ιδέα ήρθε αυθόρμητα, μετά την αποδοχή που είχαμε ως ομάδα Abovo. Η διάδραση με τους θεατές δημιούργησε μια οικειότητα και συχνά τους ακούγαμε να αναζητούν νεανικές δουλειές και να μην τις βρίσκουν. Έτσι, το 2007, στήσαμε στο Χώρα, το 1ο Bob Theatre Festival με τη συμμετοχή νέων θεατρικών ομάδων φτάνοντας τους δυόμισι χιλιάδες θεατές από τα πρώτα φεστιβάλ. Εμείς, ξεκινώντας, μπήκαμε σε μια ζούγκλα και φάγαμε τα μούτρα μας μέχρι να μάθουμε τι γίνεται με τα οικονομικά, τα φορολογικά, την επικοινωνία, τα ενοίκια, τη δραματουργία. Η εμπειρία μάς δίδαξε και προσπαθήσαμε με το φεστιβάλ να προσφέρουμε στις ομάδες αυτό που εμείς δεν είχαμε. Πλέον δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς το Bob, είναι μια μεγάλη γιορτή.
Τι μας προτείνει λοιπόν το φετινό φεστιβάλ;
Δεν θα γίνουν συναυλίες και δεν θα προσκαλέσουμε καλλιτέχνες από το εξωτερικό. Θα δείτε παραστάσεις που ξεχώρισαν τη σεζόν που πέρασε, νέες παραστάσεις και in-progress που παρουσιάζονται ειδικά για τους θεατές του 9ου Bob Theatre Festival, stand-up comedy και αυτοσχεδιασμό σε συνεργασία με το 2o Avaton International Comedy Festival, κουκλοθέατρο για «ψαγμένους» θεατές από 12 ετών και βέβαια το διαγωνισμό νέων δημιουργών Scratch Night. Κάθε χρόνο τιμούμε στο φεστιβάλ ανθρώπους που έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στο θέατρο για νέους. Φέτος, τιμώμενο πρόσωπο είναι ο Γιώργος Νανούρης, και η «Κατερίνα», η παράσταση που σκηνοθέτησε με τη Λένα Παπαληγούρα, θα παιχτεί στο φεστιβάλ. Πολύ σημαντικό γεγονός φέτος είναι η συνεργασία μας με τους 4Frontal στη διοργάνωση του φεστιβάλ. Είναι μια πολλή γενναιόδωρη ομάδα και συγγενείς προς τους Abovo.
Δίνετε ιδιαίτερη βαρύτητα στο Διαγωνισμού νέων δημιουργών Scratch Night;
Είμαστε υπερήφανοι για το Scratch, γιατί προσφέρει στους νέους που θέλουν να δημιουργήσουν τη δυνατότητα να το κάνουν. Οι νέοι δημιουργοί καταθέτουν τις προτάσεις τους, επιλέγουμε τις πιο ενδιαφέρουσες και μέσα σε ένα μήνα ετοιμάζουν παραστάσεις που η καθεμιά έχει διάρκεια 15 λεπτά. Από τις 38 ομάδες που έκαναν αίτηση επιλέξαμε 19. Ο χορηγός μας, η Amstel, μας σώζει με τα 2.000 ευρώ. Τα 1.000 ευρώ θα δοθούν στους νικητές του Διαγωνισμού και τα υπόλοιπα στα έξοδα παραγωγής. Το κοινό ψηφίζει, και η ομάδα που θα επιλεγεί θα παρουσιάσει την παράστασή της το φθινόπωρο στο Bios.
Ποιες θεωρείς πως είναι οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι νέοι ηθοποιοί και δημιουργοί στην Ελλάδα σήμερα;
Υπάρχει μεγάλη προσφορά από την πλευρά των ανέργων ηθοποιών, αλλά όχι η αντίστοιχη ζήτηση. Τι εννοώ: εμείς, για παράδειγμα, φτάνουμε τις ομάδες μέχρι το Scratch και δίνουμε 1.000 ευρώ σ’ εκείνη που θα ξεχωρίσει, για να κάνει το επόμενο επαγγελματικό βήμα της. Μόνο που το επόμενο βήμα δεν υπάρχει στην ελληνική αγορά. Από τη μια υπάρχουν οι ομάδες κι από την άλλη το «εμπορικό» θέατρο. Ανάμεσά τους υπάρχει ένα τεράστιο κενό, απουσιάζουν τα ενδιάμεσα σκαλοπάτια, οι μικροί παραγωγοί ή τα θέατρα, που θα δώσουν χρήματα σε επαγγελματικές ομάδες στις οποίες δεν συμπεριλαμβάνονται καταξιωμένοι καλλιτέχνες.
Ποιος βάζει σήμερα λεφτά για να κάνει μια παραγωγή; Όποιος νέος παραγωγός εμφανίζεται κάνει μια-δυο παραγωγές τα πρώτα δύο χρόνια και μετά αρχίζει να αναζητά τα μεγάλα ονόματα. Τα θέατρα σε ξεζουμίζουν οικονομικά με τα ενοίκια. Ζητούν 150 ευρώ ημερήσιο ενοίκιο για την παράσταση. Οι νέες ομάδες τι θα κάνουν; Το πρόβλημα είναι βαθύτερο, δεν υπάρχει παιδεία και ωριμότητα από την πλευρά του ελληνικού κοινού και των παραγωγών. Στην Αγγλία υπάρχει μια πιο δομημένη αγορά, το θέατρο είναι τρόπος διασκέδασης και ένα από τα εθνικά τους προϊόντα. Αν οι θεατρόφιλοι της Αθήνας δεν ήταν γύρω στις 30.000 αλλά ένα εκατομμύριο, δεν θα είχαμε ανάγκη από επιχορήγηση. Εδώ, το θέατρο έχει γίνει κάτι πιο ελιτίστικο.
Οι Abovo ως ομάδα κάνατε επιτυχία από τις πρώτες κιόλας παραστάσεις. Με ποιο τρόπο δουλεύεται τις παραστάσεις σας;
Δημιουργήσαμε τους Αbovo τα τέλη του 2004, η πρώτη μας παράσταση ήταν το «Εκεί, εκεί στη κόλαση» και η επιτυχία ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Όλα έχουν να κάνουν με τον τρόπο δουλειάς μας. Σκεφτόμαστε μια ιδέα και την αναπτύσσαμε με τον τρόπο που μάθαμε στο The Scholl of physical theatre της Αγγλίας, κάποια μέλη της ομάδας. Ξεκινάμε αυτοσχεδιάζοντας, διαμορφώνονται οι χαρακτήρες, γράφονται κείμενα και η δική μου σκηνοθετική δουλειά είναι να ενώσω τα κομμάτια. Στη δραματική σχολή της Αθήνας, την εποχή που σπούδασα δεν διακρινόταν το divising από το παίξιμο, τη σκηνοθεσία και το γράψιμο.
Έμαθα το devised theatre στην Αγγλία μέσα από σκληρή δουλειά και ο σπουδαίος δάσκαλος μας, Ron East, πέρα από τα τεχνικά του σωματικού θεάτρου «ξύπνησε» μέσα μας το κομμάτι της δημιουργίας λέγοντάς μας «ότι ως ηθοποιοί είμαστε δημιουργού κι όχι σακιά που τα γεμίζει ο σκηνοθέτης». Μας παρότρυνε σε κάθε παράσταση να βγάλουμε τον εαυτό μας και να αγαπήσουμε τη μανιέρα μας, όχι να επαναλαμβάνουμε την ευκολία μας. «Να ψάχνεται μέσα από το εαυτό σας το ρολό γιατί αυτό είναι η δικιά σας προσωπική καλλιτεχνική κατάθεση για οτιδήποτε κάνετε» μας έλεγε. Μας έβαλε μέσα, στη διαδικασία του γραψίματος και της σκηνοθεσίας κι προσωπικά μου άλλαξε τον κόσμο.
Τι είναι αυτό που σου αρέσει στο devised theatre;
Είναι πιο εύκολο να φτιάξεις σταδιακά το χαρακτήρα ψάχνοντας τι εκπροσωπεί, τι συμβολίζει, τι παριστάνει. Νιώθω πλέον ότι σωματικά ξέρω πως να βρίσκω ένα χαρακτήρα. Μετά, προκύπτει το κείμενό. Στις παραστάσεις που έχεις ένα έτοιμο κείμενο στα χέρια η διαδικασία πάει ανάποδα.
Καταθέσατε ποτέ πρόταση στο Φεστιβάλ Αθηνών;
Μόνο μια φορά, το 2009. Δεν μας πήραν κι έκτοτε δεν το κυνηγήσαμε. Ως ομάδα κινούμαστε πάντα μόνοι. Ποιος θεατρικός παραγωγός θα ήθελε να ρισκάρει με μια ομάδα οχτώ-δέκα ατόμων; Πάντως, έχουν κερδοφορήσει πολλοί άνθρωποι χάρη σ’ εμάς. Έχουμε μοιραστεί την επιχορήγηση μας με πάρα πολλά θέατρα.
Τι εννοείς;
Ότι έλαβαν 40.000 ευρώ ως ετήσιο ενοίκιο, ενώ η επιχορήγηση μας ήταν 30.000 ευρώ. Κι αυτό χωρίς να μας προσφέρουν το ταμείο, καθαριότητα, κρατήσεις. Κάποια στιγμή κατέβηκαν οι τιμές ενοικίασης θεάτρων και τώρα έχουν ανέβει πάλι επειδή γίνεται χαμός κι θέλουν όλοι να κάνουν παραστάσεις. Τα μικρά θέατρα ζητούν ως ημερήσιο ενοίκιο για την παράσταση150 ευρώ. Δύσκολο να αντεπεξέλθεις. Μέχρι το 2011 που δινόντουσαν επιχορηγήσεις ήμασταν από τους ευνοούμενους έχοντας λάβει ποσά από 17.000 ευρώ έως 30.000 ευρώ. Είχαμε μπει στον κύκλο των επιχορηγήσεων, μας βοήθησαν να σταθούμε όμως έχουμε μάθει να ζούμε από τους θεατές μας και να κάναμε buget.
Η μέχρι τώρα πορεία σου έχει δείξει πως είσαι ανοιχτός σε συνεργασίες κι έχεις παίξει και, σε «εμπορικές» παραγωγές. Ποιες είναι οι διαφορές που χαρακτηρίζουν τους θεατές των πειραματικών σκηνών και τους θεατές των κεντρικών, μεγάλων, θεάτρων;
Υπάρχει μια ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στους δικούς μας θεατές και τους θεατές των μεγάλων κεντρικών θεάτρων και το λέω αυτό από προσωπική εμπειρία. Κάποτε έπαιζα σε κεντρικό θέατρο και ακόμα και τις ημέρες ένιωθα ότι έπαιζα πολύ καλά ο μέσος θεατής δεν έβλεπε, δεν αντιλαμβανόταν τη γλύκα που ήθελα να περάσει ο σκηνοθέτης και την αθωότητα των χαρακτήρων. Έβλεπε το μεγάλο πρωταγωνιστή ή την πρωταγωνίστρια και τους άκουγα να φωνάζουν: «νάτοι, νάτοι» όταν έβγαιναν στη σκηνή.
Την ίδια χρονιά είδα παράσταση σε ένα νέο, μικρό θέατρο στο Παγκράτι και μου έκανε εντύπωση πόσο διαφορετικές ήταν οι αντιδράσεις των θεατών, έβλεπαν τους χαρακτήρες κι όχι μόνο τα πρόσωπα των ηθοποιών. Το όνειρό μου είναι ο θεατής που έρχεται στις παραστάσεις μας ως αληθινός θεατής. Θα ήθελα να ξέρω αν του άρεσε το έργο, αν αισθάνθηκε κάτι…Θυμάμαι στη δεύτερη παράσταση που κάναμε, το «Ζελόβ» στο Χώρα στο τέλος της επίσημης πρεμιέρα ήρθε ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης, και μου είπε: «Ώστε έτσι βλέπεις την αγάπη ε;». Συγκινήθηκα γιατί αυτή είναι όλη η ουσία, να καταλάβει ο θεατής τι θέλουμε να πούμε σε μια παράσταση!
Πάρτε μια ιδέα από το trailer
Περισσότερες πληροφορίες
Bob Theatre Festival 2016
Δευτ. 9/5 διαγωνισμός Scratch Night (6.30 μ.μ.), «Περσινές Βροχές» από τον Χ. Καρασαββίδη (6.45 μ.μ.), «Ποπ Κορν» απο τους Repente (8.15 μ.μ.), «Κατερίνα» σε σκηνοθεσία Γ. Νανούρη (9 μ.μ.), «Λάφυρα The Show» σε σκηνοθεσία Μ. Κανναβού (9.45 μ.μ.), «Με το ίδιο Μέτρο» από τους C. for Circus (10.30 μ.μ.). Τρ. 10/5 διαγωνισμός Scratch Night (6.30 μ.μ.), «Ο Περαστικός» από τους Cheek Bones (8 μ.μ.), «Είσαι ένα Κτήνος, Βίσκοβιτς» από τους Abovo & 4Frontal (9.15 μ.μ.), «Περσινές Βροχές» σε σκηνοθεσία Χ. Καρασαββίδη (9.30 μ.μ.). Τετ. 11/5 διαγωνισμός Scratch Night (6.30 μ.μ.), «Λάφυρα The Show» σε σκηνοθεσία Μ. Κανναβού (7 μ.μ.), «Η Μαζώχτρα» σε σκηνοθεσία Κ. Παπακωνσταντίνου (9.15 μ.μ.), «Σχεδόν 40» με τον Γ. Χατζηπαύλου (9.15 μ.μ.). Πέμ. 12/5 διαγωνισμός Scratch Night (6.30 μ.μ.), «Είσαι ένα Κτήνος, Βίσκοβιτς» από τους Abovo & 4Frontal (9.15 μ.μ.), «MusiComedy» με τον Αρ. Ρήγα (9.30 μ.μ.). Παρ. 13/5 διαγωνισμός Scratch Night (6.30 μ.μ.), «Για έναν Άντρα και μια Γυναίκα» από τους Jackie ’n’ Billy (7.30 μ.μ.), «72 Ώρες» σε σκηνοθεσία Γ. Σαρακατσάνη (9.15 μ.μ.), «Μίχαελ Κόλχαας, η ιστορία ενός δίκαιου ανθρώπου» από τους Τρις (9.30 μ.μ.), «Οι Ακαταμάχητοι Λεβέντες – Η τελική αναμέτρηση μέρος Β΄» από τους επίPlay (11/15 μ.μ.), «Λάφυρα The Show» σε σκηνοθεσία Μ. Κανναβού (11.30 μ.μ.). Σάβ. 14/5 διαγωνισμός Scratch Night (6.30 μ.μ.), «Ποπ Κορν» από τους Repente (7 μ.μ.), «Ο Περαστικός» από τους Cheek Bones (8.30 μ.μ.), «Οικογένεια Μπες-Βγες» από τους 4Frontal (9.15 μ.μ.), «Για έναν Άντρα και μια Γυναίκα» από τους Jackie ’n’ Billy (9.45 μ.μ.), «Κωμικό ΜΠΟΥΜ» (11.30 μ.μ.). Κυρ. 15/5 διαγωνισμός Scratch Night (6 μ.μ.), «Μίχαελ Κόλχαας, η ιστορία ενός δίκαιου ανθρώπου» από τους Τρις (7 μ.μ.), «Το κορίτσι που ήθελε να αγγίξει το μισοφέγγαρο» από το Κουκλοθέατρο ParaMana (9 μ.μ.), «Το Παγκάκι» σε σκηνοθεσία Γ. Καραντινάκη (9.15 μ.μ.).
