Με τη βαθιά του φωνή, την ενθουσιώδη στάση του στη ζωή και το σφοδρό του ταμπεραμέντο μετέτρεψε την τηλεφωνική μας συνομιλία σε αυθόρμητο ύμνο στη χαρά. Τέτοια περίπτωση είναι ο Γιαν Φαμπρ, ο διεθνούς φήμης 55χρονος Βέλγος σκηνοθέτης και εικαστικός, από τους εικονοκλάστες της εποχής μας. Λάτρης της χώρας μας και τακτικός επισκέπτης της, καταφθάνει στο Παλλάς με το τελευταίο του μεγάλο οπτικοακουστικό θέαμα «Προμηθέας Τοπίο ΙΙ» και μας εξηγεί γιατί πιστεύει, σαν σύγχρονος Ντοστογιέφκσι, πως «η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο»!
Ερχεστε για πολλοστή φορά στην Ελλάδα, στην καρδιά του πιο δύσκολου χειμώνα της πρόσφατης ιστορίας μας. Τι θα μπορούσε να μας σώσει από την κρίση οικονομική, πολιτική, κοινωνική και πολιτισμική;
Η πίστη στη δύναμη της ομορφιάς. Η ομορφιά έχει θεραπευτικές ιδιότητες. Σε αυτήν οφείλουμε το πνευματικό μας σφρίγος. Ξέρω ότι περνάτε δύσκολους καιρούς, όμως γυρίστε να κοιτάξετε ο ένας τον άλλον βαθιά στα μάτια και, προπάντων, κοιτάξτε γύρω και μέσα σας! Η Ελλάδα είναι γεμάτη ομορφιά: το φυσικό της τοπίο, η αρχέγονη ενέργεια και ο συγκλονιστικός πολιτισμός της βρίσκονται γύρω αλλά και μέσα στην καρδιά σας.
Δεν είμαι σίγουρη πως η ομορφιά είναι αρκετή παρηγοριά στην παρούσα φάση…
Μα, πώς αλλιώς; Δεν γίνεται να αφήνουμε τη ζωή μας έρμαιο των πολιτικών και των τραπεζικών σκανδάλων! Πρέπει να αναζητήσουμε την ατομική μας πνευματικότητα και να επαναπροσδιορίσουμε τη συλλογική μας συνείδηση. Μόνο τότε θα είμαστε σε θέση να δημιουργήσουμε και τους πολιτικούς εκείνους που θα πιστεύουν στη δημοκρατία και θα την προασπίζονται. Δεν βρίσκεται μόνο η Ελλάδα σε κρίση, αλλά όλη η Ευρώπη. Στη δική μου χώρα η άνοδος του εθνικισμού και του νεοφασισμού ενδυνάμωσε το ακροδεξιό λαϊκίστικο κόμμα. Η πατρίδα μου έχει γεμίσει «κακούς ήρωες» – φασίστες πολιτικούς με άγριες διαθέσεις. Ενεπλάκη και στους πρόσφατους βομβαρδισμούς της Λιβύης. Ντρέπομαι για όλα αυτά. Και ανησυχώ.
Ζούμε σε μια αντι-ηρωική εποχή κατά την οποία τα πάντα και όλοι απομυθοποιούνται. Ποιος μπορεί να γίνει ο Προμηθέας του σήμερα;
Προμηθείς μπορούμε να γίνουμε όλοι! Τουλάχιστον όσοι επιλέξουμε να μη ζούμε σαν θύματα, όσοι επαναστατήσουμε και πάψουμε να είμαστε τα άβουλα πιόνια των επικίνδυνων ηγετών μας, των διεφθαρμένων πολιτικών μας και του «οικονομικού εγωισμού» της εποχής μας. Η παράστασή μου κλείνει με την Πανδώρα να θέτει το μείζονος σημασίας, ειδικά σήμερα, ερώτημα: «Πρέπει να διαλέξετε τι θα γίνετε. ήρωες ή θύματα;»
Ποτέ δεν κρύψατε την αγάπη σας για την Ελλάδα και φέτος επανέρχεστε με το «Προμηθέας Τοπίο ΙΙ» στην προσφιλή σας πηγή έμπνευσης, την αρχαία ελληνική μυθολογία.
Είναι για μένα αστείρευτη πηγή. Οι μύθοι σας και οι αρχαίες ελληνικές τραγωδίες, τις οποίες έχω μελετήσει εξαντλητικά, έχουν ορίσει σε μεγάλο βαθμό τη δουλειά μου, σε συνδυασμό πάντα με την αναγεννησιακή τέχνη και τους μεγάλους Φλαμανδούς ζωγράφους. Υπερασπίζομαι ακόμη τους ήρωες της νιότης μου, τον Μιχαήλ Άγγελο, τον Ρούμπενς και τους μεγάλους επιστήμονες, όπως ο Αμερικανός κοινωνιοβιολόγος Έντουαρντ Ουίλσον, ο λεγόμενος «νέος Δαρβίνος», τον οποίο γνώρισα και είχα τη χαρά να συνεργαστώ μαζί του. Ο πατέρας μου ήταν βοτανολόγος κι εγώ από μικρός παρατηρούσα με θαυμασμό την αναρχία και την ομορφιά της φύσης. Ο σκοπός της τέχνης είναι να προασπιστεί την ομορφιά. Ειδικά σήμερα που ζούμε το όργιο του κυνισμού, η πίστη στην ομορφιά είναι το μόνο που μας απομένει. Όλο μου το έργο είναι αφιερωμένο στην ελπίδα. Και η παράστασή μου για τον Προμηθέα μιλά για τη φωτιά, η οποία δεν είναι κάτι άλλο από την ελπίδα, το πάθος για ζωή και τη φλόγα της δημιουργίας, την οποία η κοινωνία μας μοιάζει να εξοβελίζει. Το πώς, πάντως, θα χειριστούμε τη φωτιά είναι άλλο μεγάλο ζήτημα.
Στα τέλη των ’70s και στις αρχές των ’80s προβήκατε σε κάποιες… εμπρηστικές καλλιτεχνικές δράσεις: καίγατε δεσμίδες χαρτονομισμάτων και τοποθετούσατε εικονικές βόμβες στις αίθουσες των θεάτρων. Ήμουν νέος και αντιδραστικός. Ήθελα να καταγγείλω την παντοδυναμία του καπιταλισμού και το συντηρητισμό του θεάτρου. Τώρα, για να αντιδράσω σε ό,τι μας συμβαίνει, φοβάμαι πως θα έπρεπε μάλλον να… αυτοπυρποληθώ!
ΠΑΛΛΑΣ Στις 18-19/11. Πληροφορίες και προπώληση εισιτ. (€ 70-30): 2108108181, www.ellthea.gr.
Περισσότερες πληροφορίες
Προμηθέας Τοπίο ΙΙ
Ένας επαναστάτης χωρίς αιτία είναι ο Προμηθέας στο τελευταίο χοροθέαμα του πολυπράγμονα και αμφισβητία, ενοχλητικού αλλά και διασκεδαστικού Βέλγου καλλιτέχνη Γιαν Φαμπρ. Η ποιητικότητα και η μπαναλιτέ, ο ερωτισμός και η πορνογραφία, το χιούμορ και η καταστροφολογία, το γνήσιο σοκ και η φτηνή πρόκληση συνυπάρχουν σε όλες τις δουλειές του. Ο πυρφόρος Προμηθέας του Φαμπρ αναζητά τη βία της αισθητικής και την αισθητική της βίας σε μια προκλητική ροκ παράσταση
