Προμηθέας

Ο Άρης Μπινιάρης πατάει στoν αισχυλικό μύθο και γράφει μια σύγχρονη εκδοχή του˙ όχι όμως τωρινή, καθώς ο κόσμος που συνθέτει μπορεί να ανήκει στο χθες, το σήμερα και, βέβαια, και το αύριο. Με αφορμή τον "Προμηθέα Δεσμώτη" δημιουργεί ένα νέο κείμενο, που έχει ως επίκεντρο την καταπίεση έως ολοκληρωτικής εκμηδένισης- του ανθρώπου από το "σύστημα": το κράτος, τη δικαιοσύνη, την οικογένεια. Ο δικός του Προμηθέας είναι δεσμώτης σε μια φυλακή υψίστης ασφαλείας, όπου θα γνωρίσει την ίδια μοίρα με δεκάδες συντρόφους του που κρατούνται ταπεινωμένοι και βασανισμένοι, όπως τον πληροφορεί -λειτουργώντας ως "παράδειγμα"- η Κρατούμενη, ηρωίδα αντίστοιχη με τη βασανισμένη Ιώ του μύθου. Ο Μπινιάρης ακολουθεί το δραματουργικό πρότυπο της τραγωδίας του Αισχύλου, όπου ο αιχμάλωτος ήρωας συγκρούεται με διάφορους εκπροσώπους του κράτους και της θεϊκής τάξης, και αναπλάθει το μύθο μέσα από το δικό του κείμενο -το οποίο εμπλουτίζεται με στίχους ανάλογης πολεμικής και προβληματικής του ράπερ Άγνωστος Χειμώνας-, στο οποίο εκθέτει τη δυστοπία ενός συστήματος βίας, καταπίεσης και ολοκληρωτισμού.

Σε μια ιστορία όπου δράση συνιστούν οι είσοδοι και έξοδοι των προσώπων (όπως άλλωστε συμβαίνει και στην πρωτότυπη τραγωδία), δράση γίνεται το κείμενο, οι φορτισμένες λέξεις, ο ηλεκτροφόρος λόγος του Προμηθέα ενάντια στη διαστρεβλωμένη γλώσσα των εκπροσώπων της εξουσίας, στην οποία οι δοκιμασίες μεταφράζονται σε "πράξεις αφύπνισης" και τα βασανιστήρια σε "βελτιωμένες τεχνικές ανάκρισης". Η σκηνοθεσία αποκαλύπτεται ιδιαίτερα και μέσα από την αισθητική της παράστασης: η χρήση μασκών που καλύπτουν το μισό πρόσωπο (τις υπογράφει η Μάρθα Φωκά) και οι στυλιζαρισμένες κινήσεις δημιουργούν ένα εξωρεαλιστικό κόσμο, που δεν παύει όμως να δείχνει απόλυτα υπαρκτός. Δίνουν παρ’ όλ’ αυτά στην παράσταση όψη ενός σύγχρονου κόμικ, όπου το κράτος, η οικογένεια, οι θεσμοί είναι δισδιάστατες εφιαλτικές καρικατούρες (εύστοχη ως προς αυτό και η ενδυματολογική δουλειά του Πάρι Μέξη), ενώ ο Προμηθέας και η Ιώ είναι οι μόνοι ήρωες φτιαγμένοι από σάρκα, αίμα και κόκκαλα.

Τα πάντα στην παράσταση λειτουργούν με συνέπεια, αν και υπάρχει, παρ’ όλ’ αυτά, η αίσθηση μιας επαναληψιμότητας ίσως και ενός αδιεξόδου, στοιχεία που προσδίδουν στην παράσταση την αίσθηση πειράματος, μιας δραματουργικής και σκηνικής δοκιμής. Η μουσική του Εμμανουήλ Ροβίθη διαπερνάει το χώρο με την οξύτητά της και οι ηθοποιοί ενσαρκώνουν με ακρίβεια το σύμπαν που έχει δομηθεί: η Βάσω Καβαλιεράτου και ο Αυγουστίνος Κούμουλος είναι εξίσου εφιαλτικοί και "γελοίοι" στους διπλούς τους ρόλους (Ψυχίατρος/Μητέρα του Προμηθέα, Εισαγγελέας/Πατέρας του Προμηθέα, αντίστοιχα), ενώ η Μαρία Μαντά, σε μια εξαίσια ερμηνεία της Κρατούμενης, και ο καθηλωτικός Μιχάλης Βαλάσογλου ως Προμηθέας, φέρνουν στη σκηνή την ενέργεια των ζωντανών παλλόμενων σωμάτων κόντρα στις "άψυχες", σαν να πρόκειται για μαριονέτες, παρουσίες των άλλων προσώπων.