Μια καλά οργανωμένη τελετή διαδραματίζεται επί σκηνής, ιδιαίτερης εικαστικής ομορφιάς, σαν πίνακας που παίρνει πνοή από τη σκηνοθετική μπαγκέτα του Δημήτρη Καραντζά, για να ακινητοποιηθεί ξανά έπειτα από δύο και κάτι ώρες.
Στο ενδιάμεσο, σε αυτή την τελετή με τους κανόνες «σωστής συμπεριφοράς» που λειτουργεί ως επιμνημόσυνη δέηση ή «μυστικός δείπνος» στη μνήμη του νεκρού Ρομπ, δέκα πρόσωπα έχουν μιλήσει γι’ αυτόν: η μητέρα του (Μ. Σκουλά), ο πατέρας του (Γ. Κλίνης), η αδερφή του (Ελ. Ρίζου), το αγόρι που θέλει να του μοιάσει (Μ. Σαράντης), το κορίτσι που τον αγαπάει (Αγ. Παπούλια), ο φίλος του (Β. Μαγουλιώτης), η διευθύντρια του σχολείου του (Στ. Σιάμου), ο φύλακας (Κ. Αβαρικιώτης), ο αστυνομικός επιθεωρητής (Χρ. Λούλης), η εκνευριστική πωλήτρια (Ε. Σαουλίδου). Κάποια είναι ήδη νεκρά, καθώς υπήρξαν θύματά του, άλλα όχι, όλα όμως έχουν κάτι να θυμηθούν απ’ αυτόν, σημαντικό ή ασήμαντο, για να φωτίσουν την προσωπικότητά του.
Πολλά είναι τα κλειδιά με τα οποία θα μπορούσε να ξεκλειδώσει κανείς το νέο έργο του Ευθύμη Φιλίππου, που εμπνέεται χαλαρά από το έργο του Κολτές «Ρομπέρτο Τσούκο» και την προσωπικότητα του ίδιου του ήρωα, του κατά συρροή δολοφόνου που απασχόλησε την ιταλική κοινή γνώμη τη δεκαετία του ’80· νομίζω πως το καθοριστικότερο είναι αυτό που αναφέρεται στην πρώτη ατάκα της παράστασης: «θα μιλήσουμε για την αγάπη». Η αναζήτησης της αγάπης μοιάζει να είναι το αόρατο νήμα που συνδέει τους επικήδειους μονόλογους που συγκροτούν το ανοιχτό σε ερμηνείες, ειρωνικό και πολυεπίπεδο δείγμα γραφής του Φιλίππου, που, με αφορμή τον ήρωα, γράφει για μια κοινωνία εξωτερικά πανέμορφη, ταχτοποιημένη σε κουτάκια καλής συμπεριφοράς και ευπρεπούς εμφάνισης, αλλά συναισθηματικά ακρωτηριασμένης. Στον αντίποδά τους, ο νεκρός Ρομπ, όπως εμφανίζεται μέσα από τα λόγια τους, είναι ένα παιδί που δεν μεγάλωσε ποτέ, ίσως γιατί δεν αγαπήθηκε όσο ήθελε. «Όταν αγαπάτε κάποιον να του το δείχνετε, γιατί αλλιώς μπορεί να νομίζει πως τον μισείτε και ο άνθρωπος τρελαίνεται όταν νομίζει πως τον μισούν», έλεγε.
Η ωραιοποίηση της βίας είναι η επιφανειακή ερμηνεία που μπορεί να αποδώσει κανείς στον -κρυφό ή φανερό- θαυμασμό των δραματικών προσώπων για τον Ρομπ, και συνεπακόλουθα στο «μήνυμα» του έργου. Τα ψυχαναλυτικά μοτίβα που διατρέχουν το κείμενο, οι δραματουργικές αναφορές και οι συμβολισμοί που φέρνουν στο μυαλό τις διδαχές του Φρόιντ για τη σεξουαλικότητα ή τη σχέση με τους γονείς φαίνεται να ερμηνεύουν το φαινόμενο μιας κοινωνίας που είτε αδυνατεί να κόψει τον ομφάλιο λώρο ή, όταν το αποφασίσει, μπορεί να το κάνει μόνο μέσω της βίας.
Αναγνωρίζει κανείς και σε αυτό το έργο μερικές από τις θεματικές και τα ζητήματα που σταθερά απασχολούν τον σεναριογράφο και δραματουργό Ευθύμη Φιλίππου, διακρίνει όμως και τις αδυναμίες της θεατρικής του γραφής, η οποία δεν επιτυγχάνει την αξιοθαύμαστη οικονομία που χαρακτηρίζει τα σενάριά του. Εδώ οι μονόλογοι δεν είναι ισάξιας έντασης, φαίνεται ακόμη και να μην έχουν όλοι την ίδια αναγκαιότητα, ενώ συγκροτούν ένα κείμενο ενδιαφέρον μεν, που σε προκαλεί να το κατανοήσεις και να το αισθανθείς, που πάσχει όμως σε επίπεδο θεατρικότητας λόγω της ευθύγραμμης παράθεσης χωρίς κλιμακώσεις και, σχεδόν, χωρίς δράση.
Δεν ξέρω σε τι βαθμό συνέβαλε ο Δημήτρης Καραντζάς στη συγγραφή, ως σκηνοθέτης όμως αποδεικνύεται απόλυτος συνδημιουργός της πρώτης σκηνικής εγγραφής του κειμένου και με τη δουλειά του, ως ενορχηστρωτής ενός άρτιου συνόλου συντελεστών, εμπλουτίζει και αποκαθιστά τη δραματουργική αποσπασματικότητά του. Από την πρώτη ματιά αποκαλύπτει στους θεατές ένα υψηλής αισθητικής σκηνικό σύμπαν και ακολούθως παραδίδει μια αξιοσημείωτη συνύπαρξη των δέκα ηθοποιών.
Αυτοί, πανέμορφοι μέσα στα κοστούμια της Ιωάννας Τσάμη, δίνουν σάρκα και οστά στην περιχαρακωμένη κοινωνία του έργου. Όλοι μαζί γύρω από ένα τραπέζι συγκροτούν μια κοινωνία πολλών, όπου ο καθένας είναι ουσιαστικά μόνος. Χορεύουν αυτοματοποιημένα (κίνηση: Τάσος Καραχάλιος), μιλούν σχεδόν αναλόγως, αντιδρούν σπασμωδικά στην παρουσία των διπλανών τους αδυνατώντας να συνάψουν ουσιαστικές σχέσεις, υπακούουν με σύνεση στις οδηγίες του αστυνομικού επιθεωρητή που ενορχηστρώνει την τελετή.
Σταδιακά, η θύμηση του Ρομπ, ο πυρήνας γύρω από τον οποίον συναντιούνται, θα εμφυσήσει μέσα τους κάτι από τη δική του παράφορη πνοή και θα τους οδηγήσει σε μία και μοναδική στιγμή ομαδικής συνύπαρξης και κορύφωσης από την οποία θα αποτραβηχτούν ένοχα, για να επιστρέψουν στην πρότερη ταχτοποιημένη συνεστίασή τους.
Η αφοσίωση και η επάρκεια των ηθοποιών στα ζητούμενα του έργου και της σκηνοθεσίας είναι υπέρ το δέον εκπληρωμένα, ερμηνεύουν με απόλυτο έλεγχο, με υπαινικτικότητα, λεπτή ειρωνεία, με ουδετερότητα έκφρασης και κίνησης, την οποία διαρρηγνύουν μόνο σε συγκεκριμένες σκηνές. Συνιστούν ένα σύνολο πρωταγωνιστών, όπου κανείς δεν υπερτερεί εις βάρος του άλλου αλλά κατορθώνουν να ξεχωρίσουν ο καθένας χωριστά, όπως κάνουν και τα υπόλοιπα μέρη της παράστασης που επιβάλλονται με την ομορφιά τους, χωρίς κανένα τους να λειτουργεί προς ίδιον όφελος (σκηνικό: Κλειώ Μπομπότη, φωτισμοί Αλέκος Αναστασίου: μουσική σύνθεση: Δημήτρης Καμαρωτός).
ΣΤΕΓΗ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΩΝΑΣΗ Λεωφ. Συγγρού 107, Νέος Κόσμος, 2109005800. Διάρκεια: 135΄.
Περισσότερες πληροφορίες
Ρομπ/Rob
Η παράσταση ξεκίνησε από μια κουβέντα για τον «Ρομπέρτο Τσούκο» του Κολτές. Αλλά ο κατά συρροή δολοφόνος που ετοιμάζουν οι δύο Έλληνες δημιουργοί, μας κάνει μάρτυρες και συνένοχους μιας μυστήριας τελετής γύρω από έναν νεκρό πια δολοφόνο
