Μιχάλης Παπαδόπουλος
Ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της νεότερης ελληνικής ιστορίας ζωντανεύει στη θεατρική σκηνή του Εν Αθήναις μέσα από τη "Μακρόνησο" του Μιχάλη Παπαδόπουλου. Μετά την επιτυχημένη παρουσίασή της στην Κύπρο από το θέατρο ΑντίΛογος, η παράσταση έρχεται στην Αθήνα από τις 21 Νοεμβρίου, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καρατζιά και με πρωτότυπη μουσική και ηχητικό τοπίο του Μάνου Αντωνιάδη.
Η νέα αυτή θεατρική παρουσίαση είναι αφιερωμένη στη μνήμη της Αλεξίας Παπαλαζάρου, της πρώτης σκηνοθέτιδας του έργου, η οποία έφυγε από τη ζωή πριν από έναν χρόνο, έπειτα από πολυετή μάχη με τον καρκίνο. Τους ρόλους ερμηνεύουν οι Ασπασία Κράλλη, Ερμίνα Κυριαζή, Θεοδώρα Σιάρκου, Μαριάνθη Σοντάκη.
Τέσσερις γυναίκες, μια ιστορία αγώνα και επιβίωσης
Βασισμένη σε ιστορικά γεγονότα και πραγματικές μαρτυρίες, η "Μακρόνησος" μεταφέρει το κοινό στον Ιανουάριο του 1950, όταν περίπου 1.200 γυναίκες, που βρίσκονταν ήδη εξόριστες στο Τρίκερι, μεταφέρθηκαν στο νησί της Μακρονήσου. Ανάμεσά τους η Βαλεντίνη, η Ελένη, η Μαρία και η Σμαρώ, τέσσερις γυναίκες που βρέθηκαν αντιμέτωπες με έναν μηχανισμό βίας και καταπίεσης, ο οποίος αποσκοπούσε στην ιδεολογική τους "αναμόρφωση".
Η ιστορία ξεκινά τον Μάιο του 1947, όταν φτάνουν στη Μακρόνησο οι πρώτοι στρατιώτες και τίθεται σε εφαρμογή το σχέδιο της λεγόμενης "Εθνικής Αναμορφώσεως". Στο άνυδρο νησί απέναντι από το Λαύριο, χιλιάδες εξόριστοι πολίτες και στρατιώτες βιώνουν τον εγκλεισμό, τα βασανιστήρια και τις απάνθρωπες συνθήκες κράτησης. Η αφήγηση μεταφέρεται και στο σήμερα, στον Οκτώβριο του 2026. Με αφορμή την εισήγηση πολιτικού για την επαναλειτουργία της Μακρονήσου, η Βαλεντίνη επιστρέφει νοερά στο πιο τραυματικό κεφάλαιο της ζωής της. Μαζί με την Ελένη, τη Μαρία και τη Σμαρώ ανακαλεί τις μνήμες του βίαιου ξεριζωμού από τα σπίτια και τις οικογένειές τους, τον εγκλεισμό, την ψυχολογική και σωματική βία, τα βασανιστήρια, αλλά και τον οδυνηρό αποχωρισμό από τα παιδιά τους.
Μέσα από τις προσωπικές τους ιστορίες ξεδιπλώνεται ένας διαρκής αγώνας για επιβίωση, αξιοπρέπεια και ελευθερία. Τέσσερις γυναικείες φωνές ανασυνθέτουν μια συλλογική μνήμη που δεν αφορά μόνο το παρελθόν, αλλά και τη διατήρηση της ιστορικής συνείδησης στο παρόν. Η "Μακρόνησος" αποτελεί έναν ύμνο στη δύναμη της ανθρώπινης ψυχής, την αλληλεγγύη, τη φιλία και τη μητρότητα. Παράλληλα, αναδεικνύει τη θέση των γυναικών που δεν υπήρξαν απλώς συγγενείς ή συνοδοιπόροι ανδρών αγωνιστών, αλλά στάθηκαν οι ίδιες απέναντι στη βία και την καταπίεση, υπερασπιζόμενες τις πεποιθήσεις και τα ιδανικά τους. Γυναίκες που διεκδίκησαν ένα καλύτερο αύριο και έγραψαν τη δική τους ιστορία
Ο σκηνοθέτης Δημήτρης Καρατζιάς συνδέει την απόφαση για το ανέβασμα της "Μακρονήσου" με μια προηγούμενη θεατρική του συνεργασία με τον Μάνο Αντωνιάδη, το 2012, όταν οι δύο δημιουργοί παρουσίασαν το αντιπολεμικό έργο Bent του Martin Sherman.
Όπως σημειώνει: "Δεκατέσσερα χρόνια πριν, το 2012, μαζί με το Μάνο Αντωνιάδη, με αφορμή την άνοδο τότε της ακροδεξιάς στη χώρα μας, ανεβάσαμε το αντιπολεμικό δράμα του Martin Sherman, Bent. Σήμερα, για τους ίδιους ακριβώς λόγους, αποφασίσαμε να ανεβάσουμε τη Μακρόνησο του Μιχάλη Παπαδόπουλου".
Ένα σκοτεινό κεφάλαιο της ελληνικής ιστορίας
Η Μακρόνησος, ένα μικρό και άνυδρο νησί των Κυκλάδων απέναντι από το Λαύριο, συνδέθηκε με ορισμένες από τις πιο οδυνηρές σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους και τη Μικρασιατική Καταστροφή, κατά την οποία χρησιμοποιήθηκε ως τόπος συγκέντρωσης αιχμαλώτων και λοιμοκαθαρτήριο για πρόσφυγες, μετατράπηκε μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο σε τόπο εξορίας, κράτησης και πολιτικής "αναμόρφωσης".
Από το 1947 έως το 1961, χιλιάδες στρατιώτες και πολίτες οδηγήθηκαν στα στρατόπεδα του νησιού, όπου βίωσαν ένα οργανωμένο σύστημα σωματικής και ψυχολογικής βίας, εξευτελισμών, καταναγκαστικής εργασίας και βασανιστηρίων, με στόχο την ιδεολογική τους υποταγή και την υπογραφή δηλώσεων μετανοίας. Ανάμεσα στους κρατούμενους βρέθηκαν και περίπου 1.200 γυναίκες, τον Ιανουάριο του 1950. Παρά την προσπάθεια να παρουσιαστεί ως χώρος εθνικής διαπαιδαγώγησης, η Μακρόνησος έμεινε στη συλλογική μνήμη ως τόπος διώξεων και απάνθρωπης μεταχείρισης, σύμβολο μιας από τις πιο σκοτεινές περιόδους της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Συντελεστές
Την έρευνα, τη δραματουργία, το κείμενο και τους στίχους υπογράφει ο Μιχάλης Παπαδόπουλος, ο οποίος έχει αναλάβει και τα σκηνικά της παράστασης. Θεατρικός συγγραφέας, σεναριογράφος, σκηνογράφος, εικαστικός και δάσκαλος τέχνης, ενώ συγκαταλέγεται στους πλέον πολυανεβασμένους θεατρικούς συγγραφείς της Κύπρου. Την τελευταία δεκαετία, 27 διαφορετικά έργα του έχουν παρουσιαστεί σε θέατρα της Κύπρου και της Ελλάδας. Τα κοστούμια είναι του Γιώργου Λυντζέρη, ο σχεδιασμός φωτισμών της Σεμίνας Παπαλεξανδροπούλου και η επιμέλεια κίνησης της Μαρίζας Τσίγκα.
Προπώληση εισιτηρίων: More.com
