Κάτι νέο και εξαιρετικά ενδιαφέρον έχει να μας αποκαλύψει ο Πειραιάς και το Δημοτικό Θέατρο, το νεοκλασικό κόσμημα της πόλης που χτίστηκε σε σχέδια του αρχιτέκτονα Ιωάννη Λαζαρίμου και στέκει επιβλητικό από το 1895. Μια έκθεση-εγκατάσταση με τίτλο "Στάσεις” ξεδιπλώνει πτυχές της κοινωνικής, αρχιτεκτονικής και καλλιτεχνικής ιστορίας του θεάτρου με αφορμή τα 130 χρόνια λειτουργίας του.
Η παρουσίαση της στο φουαγιέ του Δημοτικό Θέατρο Πειραιά εξελίχθηκε σε μια όμορφη συνάντηση, που ξεπέρασε τα όρια μιας απλής πολιτιστικής ανακοίνωσης. Από την πρώτη στιγμή, ο Νίκος Διαμαντής έδωσε τον τόνο, μιλώντας όχι για μια "έκθεση" με την αυστηρή έννοια, αλλά για μια ζωντανή διαδικασία σκέψης και μνήμης. Εισήγαγε την έννοια των "στάσεων"-μικρών σημειωματάριων στοχασμού-που λειτουργούν ως αφορμές για να σταθούμε, να σκεφτούμε και να επανασυνδεθούμε με την ιστορία, όχι ως κάτι μακρινό αλλά ως κάτι που μας αφορά άμεσα.
Αναφέρθηκε στη σύλληψη αυτής της αισθητικής ως μια προσπάθεια να μεταφερθεί στο θέατρο μια άλλη μορφή αφήγησης: όχι γραμμική, αλλά θραυσματική, όπως ακριβώς λειτουργεί η μνήμη. "Οι "στάσεις" δεν είναι απλώς πληροφοριακές ενότητες, αλλά μικρές εστίες εμπειρίας”, που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στο έργο και τη σκέψη του Νίκου Μπελαβίλα (Καθηγητής ΕΜΠ, Ιστορικός) για την ιστορία του Πειραιά ως μια διαδοχή "κυμάτων"- ανθρώπων, πολιτισμών, γεγονότων — που διαμορφώνουν διαρκώς μια νέα πόλη.
Το θέατρο, όπως τόνισε, ο Νίκος Διαμαντής, είναι ένα "μηχάνημα παραγωγής μνήμης"- ένας χώρος όπου το προσωπικό και το συλλογικό συναντιούνται και αυτό το νιώσαμε να συμβαίνει ακούγοντας τις επιστημονικές και προσωπικές αφηγήσεις όσων στάθηκαν στο πλευρό του. Άνθρωποι από διαφορετικά πεδία έδωσαν τη δική τους οπτική: η Αγγελική Φωτοπούλου (Γλωσσολόγος) ανέδειξε τη σημασία της γλώσσας ως φορέα ιστορίας και ταυτότητας, μίλησε για την καλλιτεχνική ταυτότητα και τους καλλιτέχες που τη διαμόρφωσαν, ενώ ο Νίκος Μπελαβίλας φώτισε τη σχέση της πόλης με τη διαρκή μεταμόρφωσή της μέσα από κύματα ανθρώπων και γεγονότων.
Ο Βάσιας Τσοκόπουλος (Ιστορικός) στάθηκε στις εμβληματικές μορφές που διαμόρφωσαν το πνεύμα του Πειραιά, ενώ οι Μανόλης Παντελιδάκης και Ελίνα Δράκου μετέφεραν αυτή τη μνήμη στον χώρο, δημιουργώντας μια αισθητική που υπηρετεί την αφήγηση. Μετέτρεπαν τη σκέψη σε χώρο, δημιουργώντας μια σκηνογραφική εμπειρία που δεν "φωνάζει", αλλά συνοδεύει διακριτικά τον επισκέπτη. Ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού, Γιάννης Χατζηαλέξης, υπογράμμισε τη σημασία της έκθεσης ως παρακαταθήκη για το μέλλον, αναδεικνύοντας τον ρόλο του θεάτρου ως πνευματικής καρδιάς του Πειραιά, υπογράμμισε τη σημασία τέτοιων πρωτοβουλιών για τη σύγχρονη πολιτιστική ταυτότητα της πόλης.
Ο Γιώργος Χρονάς (συγγραφέας, ποιητής, λογοτέχνης και εκδότης) δε κατάφερε είναι στην παρουσίαση, αλλά μέσα από το σημείωμα του που διαβάστηκε υπογράμμισε πως πρωτοβουλίες σαν αυτή λειτουργούν ως ποιητικά "αντίδωρα" στη μνήμη και επιβεβαίωσε πως πρόκειται για μια συνειδητή επιλογή να συνδεθεί η ιστορία με πρόσωπα, με βλέμματα, με φωνές-όχι απλώς με χρονολογίες.
Μας αρέσει αυτή η νέα πρόταση που υποστηρίζει το όραμα του Καλλιτεχνικού Διευθυντή Νίκου Διαμαντή ο οποίος από τη πρώτη ημέρα ανάληψης των καθηκόντων δήλωσε: "Με ενδιαφέρει, ως πολιτιστικός οργανισμός και όχι ως θέατρο, είναι ότι οφείλει να κινηθεί σε τρεις διαφορετικές διακριτές κατευθύνσεις: καλλιτεχνικές, εκπαιδευτικές και κοινωνικές. Εάν συνδυαστούν, μπορούν να δώσουν μέλλον σε μια εποχή που το αιτούμενο από όλους μας είναι αυτό ακριβώς και παράλληλα να δώσουμε ένα στίγμα διαφορετικό, προσωπικό, καθαρό, διακριτό".
Οι "Στάσεις” δεν είναι μια "στεγνή" ιστορική παρουσίαση. Είναι ένα πρώτο ουσιαστικό βήμα για να κατανοήσουμε ότι η ιστορία του Δημοτικού Θεάτρου και η ιστορία του Πειραιά είναι το ίδιο πράγμα. Μέσα από τα ευσύνοπτα κείμενα και το αρχειακό υλικό, ο επισκέπτης δεν μαθαίνει απλώς ημερομηνίες, αλλά ανακαλύπτει ότι η ιστορία της πόλης συνεχίζει να γράφεται κάθε μέρα, συμπεριλαμβάνοντας κι εμάς τους ίδιους.
Οι 5 Στάσεις: Η Διαδρομή στον Χρόνο
Η έκθεση αναπτύσσεται σε πέντε βιωματικές "στάσεις", καθεμία από τις οποίες ξεκλειδώνει μια διαφορετική εποχή:
1η Στάση: Ιστορία του Πειραιά
Η Γέννηση από το Μηδέν. Εδώ ο επισκέπτης μεταφέρεται στο 1833, όταν ο Πειραιάς ήταν ένας αρχαίος ερειπιώνας με ελάχιστες καλύβες. Μέσα από τα σχέδια των Κλεάνθη και Σάουμπερτ, παρακολουθούμε την πόλη να υψώνεται πάνω στο νεοκλασικό όραμα, να αντιμετωπίζει τη χολέρα και τελικά να μεταμορφώνεται σε ένα ραγδαία αναπτυσσόμενο βιομηχανικό κέντρο με φουγάρα και ναυπηγεία.
2η Στάση: Πόλεμοι και προσφυγιά
Μια συγκλονιστική περιήγηση στην περίοδο 1897-1922. Το λιμάνι γίνεται πύλη σωτηρίας για εκατομμύρια ψυχές από τη Μικρά Ασία και τον Πόντο. Η στάση αυτή αποτυπώνει την ανθρωπιστική τραγωδία αλλά και τη δημιουργία των νέων συνοικιών (Δραπετσώνα, Κοκκινιά) που άλλαξαν για πάντα το DNA της πόλης.
3η Στάση: Η κοινωνική αφύπνιση από τις αρχές του 20ού αιώνα
Ο Πειραιάς των αγώνων. Η έκθεση φωτίζει το θέατρο ως χώρο κοινωνικής ζύμωσης, θυμίζοντας την ίδρυση της ΓΣΕΕ και του ΣΕΚΕ. Είναι η στιγμή που η "πειραιότητα" ταυτίζεται με το εργατικό κίνημα, τις απεργίες και τη διεκδίκηση μιας καλύτερης ζωής μέσα στις σκληρές συνθήκες της εκβιομηχάνισης.
4η Στάση: Η μεταπολεμική ανασυγκρότηση
Η μεταπολεμική περίοδος φέρνει την ελπίδα της ανοικοδόμησης αλλά και τις βαθιές πληγές των βομβαρδισμών. Είναι η "χρυσή δεκαετία" του θεάτρου (1947-1957) με τον Ροντήρη, τον Κουν και τη Μελίνα, που συνυπάρχει όμως με δραματικά γεγονότα όπως η "Μάχη της Παράγκας" και η δολοφονία του Λαμπράκη.
συλλογικός τόμος, Δήμος Πειραιά, IDEA A.E.)
5η Στάση: Η Μεταπολίτευση και το τέλος της βιομηχανίας
Από την παρακμή στην αναγέννηση. Η διαδρομή κλείνει με τη Μεταπολίτευση, την αποβιομηχάνιση και τους καταστροφικούς σεισμούς που άφησαν το θέατρο βουβό για χρόνια. Μια στάση που μιλά για την εγκατάλειψη αλλά και τη σταδιακή επιστροφή στο φως, καθρεφτίζοντας τη σύγχρονη προσπάθεια του Πειραιά να βρει ξανά τον πνευματικό του προσανατολισμό.
Διαβάστε Επίσης
Διαβάστε Επίσης
