Η μνήμη βρίσκεται στο επίκεντρο τριών θεατρικών έργων που ανεβαίνουν αυτή τη σεζόν στις αθηναϊκές σκηνές, τρεις διαφορετικές δραματουργικές προσεγγίσεις, που φωτίζουν την άνοια, τη λήθη και την αγωνιώδη προσπάθεια του ανθρώπου να κρατηθεί από όσα τον ορίζουν: τις σχέσεις, τα συναισθήματα, την ίδια του τη ζωή.
Ο Θανάσης Παπαγεωργίου σκηνοθετεί και πρωταγωνιστεί στο συγκινητικό έργο του Φλοριάν Ζελέρ "Ο πατέρας μου", ενσαρκώνοντας έναν άνδρα που πάσχει από άνοια, καθώς η σχέση του με την κόρη του δοκιμάζεται σκληρά. Το ταξίδι του έργου ξεκίνησε στο Παρίσι το 2012, όπου τιμήθηκε με το βραβείο Molière και έκτοτε χαρακτηρίζεται ως ένα από τα πιο δυνατά κείμενα της δεκαετίας. Από το Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη έως τις ευρωπαϊκές σκηνές, το κοινό καθηλώνεται από αυτή τη λεπτεπίλεπτη και ψυχολογικά βαθιά κατάδυση στον νου ενός ανθρώπου που χάνει σταδιακά τον έλεγχο της πραγματικότητας. Ευρέως γνωστό έγινε και χάρη στην κινηματογραφική μεταφορά του, το 2020, σε σκηνοθεσία του ίδιου του Ζελέρ και πρωταγωνιστή τον ΄Άντονι Χόπκινς, σε μια ερμηνεία που του χάρισε το ΄Όσκαρ Α΄ ανδρικού ρόλου.
Στην παράσταση του θεάτρου Στοά, ο ρόλος του Αντρέ περνά στα χέρια του Θανάση Παπαγεωργίου. Δίπλα του, η Εύα Καμινάρη ερμηνεύει την κόρη του —μια φιγούρα που ακροβατεί ανάμεσα στην αγάπη, την ανησυχία και τη συντριβή μπροστά στη φθορά. Το σκηνικό, τα κοστούμια και τη μετάφραση υπογράφει η Λέα Κούση. Ο Παπαγεωργίου δηλώνει, χαρακτηριστικά: "Δεν μ’ ενδιαφέρει η μίμηση ενός ανοιακού, αλλά η κατανόηση τού τι ακριβώς συμβαίνει μέσα του· πότε νιώθει ασφάλεια, πού βλέπει απειλή, αν υπάρχει άραγε ευθεία γραμμή όταν το μυαλό τρεμοπαίζει ανάμεσα σε δύο κόσμους". Το έργο αποτελεί πρόκληση ερμηνείας, καθώς τίποτα δεν είναι απόλυτο: ο χρόνος θρυμματίζεται, ο χώρος μεταβάλλεται και το κοινό παγιδεύεται —όπως και ο ήρωας— σε μια διαρκή ασάφεια.
Την επίδραση της άνοιας σε ένα παντρεμένο ζευγάρι και τη μεταμόρφωση της αγάπης εξετάζει η ΄Άννα Βαγενά στο έργο της "Μνήμη θολή", που παίζεται για δεύτερη σεζόν στο θέατρο Μεταξουργείο. Σε αυτό, ύστερα από σαράντα χρόνια κοινής ζωής, μια γυναίκα νοσεί από άνοια και ο σύζυγός της αναγκάζεται να την κλείσει σε κλινική. Μια βαθιά ανατροπή ακολουθεί, όταν εκείνη δραπετεύει και χάνεται στους δρόμους της πόλης, ενώ μια απρόβλεπτη συνάντηση της προσφέρει το καταφύγιο και την ασφάλεια που δεν της παρείχε ούτε το σπίτι ούτε η κλινική. Δύο πρόσωπα —η "φοιτήτρια" και ο "ξένος"— εισβάλλουν στη ζωή του ζευγαριού, φέρνοντας στην επιφάνεια ένοχα, καλά κρυμμένα μυστικά. Τότε όλα είτε τελειώνουν είτε ξαναρχίζουν.
Η παράσταση έχει τη δομή κινηματογραφικής ταινίας μυστηρίου, με μουσική υπόκρουση από το μουσικό άλμπουμ του Λουκιανού Κηλαηδόνη, "Media Luz" και φωτισμούς της Μελίνας Μάσχα. Η ΄Άννα Βαγενά σημειώνει στο σκηνοθετικό της κείμενο πως η άνοια και το Αλτσχάιμερ τείνουν να λάβουν διαστάσεις επιδημίας, με 55 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως και περίπου 200.000 στην Ελλάδα να ζουν με τη νόσο. Μέσα από το έργο της, θέτει δύσκολα ερωτήματα: μπορεί να υπάρξει συναίσθημα χωρίς μνήμη; Πώς διαχειριζόμαστε την ενοχή, την κόπωση, ακόμη και τον θυμό όταν αρρωσταίνει ένας άνθρωπος που αγαπάμε; Και πώς μπορούμε να αποδεχτούμε τα αντιφατικά μας συναισθήματα χωρίς να προδώσουμε την αγάπη;
Ο Κοραής Δαμάτης ανεβάζει το έργο της Μάρτα Μπαρσελό "Πριν ο άνεμος ξεχάσει το όνομά μου" στο Θέατρο Κάτω από τη Γέφυρα —μια παράσταση για τις μνήμες που παλεύουμε να κρατήσουμε ζωντανές. Ηρωίδα είναι η Τζούλια (την ερμηνεύει η Ιωάννα Γκαβάκου), μια γυναίκα που αρνείται να παραδοθεί στη λήθη. Δημιουργεί μια προσωπική "λίστα ζωής", γεμάτη επιθυμίες, ανεκπλήρωτα όνειρα και στιγμές που θέλει να προλάβει πριν ο άνεμος σβήσει το όνομά της από τη μνήμη. Δίπλα της, ο Στέλιος Πετράκης ενσαρκώνει έναν συνοδοιπόρο-καταλύτη, αντανάκλαση της υπαρξιακής της μάχης να κρατηθεί από τις μικρές χαρές που συνθέτουν μια ζωή.
Με γραφή που ισορροπεί ανάμεσα στο κωμικό και το τραγικό, η Μπαρσελό δημιουργεί έναν ύμνο στη μνήμη και στην επιμονή της ανθρώπινης ψυχής. Χωρίς μελοδραματισμούς, αλλά με τρυφερό σαρκασμό και βαθιά αλήθεια, το έργο υπενθυμίζει ότι ό,τι αγαπάμε μπορεί να παραμείνει ζωντανό — όσο επιλέγουμε να του δώσουμε χώρο. Με μουσική επιμέλεια της Κωνσταντίνας Σαραντοπούλου και μετάφραση της Μαρίας Χατζηεμμανουήλ, η παράσταση αποτελεί μια συγκινητική ωδή στη ζωή που επιμένει να ανθίζει.
Περισσότερες πληροφορίες
Μνήμη θολή
Στο νέο έργο της δημιουργού για την απώλεια της μνήμης και την αγάπη, μια γυναίκα αρρωσταίνει από άνοια και ο άντρας της αναγκάζεται να τη βάλει σε κλινική, μετά από σαράντα χρόνια κοινής ζωής. Εκείνη το σκάει και βρίσκει ένα διαφορετικό καταφύγιο. Δύο πρόσωπα, η «φοιτήτρια» και ο «ξένος» μπλέκονται στην ιστορία που ζωντανεύει σε μια παράσταση με δομή κινηματογραφικής ταινίας μυστηρίου, με μουσική υπόκρουση από την «Media Luz» του Λουκιανού Κηλαηδόνη.
Ο πατέρας μου
Στο έργο που έχει χαρακτηριστεί ένα από τα σπουδαιότερα της δεκαετίας, ευρέως γνωστό από τον κινηματογράφο σε σκηνοθεσία του ίδιου του συγγραφέα με πρωταγωνιστές τον Άντονι Χόπκινς και την Ολίβια Κόλμαν, ο ανοϊκός Αντρέ αμφισβητεί την πραγματικότητα γύρω του, ενώ η κόρη του προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη φροντίδα του και τις ανακατατάξεις στην προσωπική της ζωή.
Πριν ο άνεμος ξεχάσει το όνομά μου
Το έργο ακολουθεί την Τζούλια, που αντιμετωπίζει τη νόσο Αλτσχάιμερ με χιούμορ, στιλ και αποφασιστικότητα. Δημιουργεί μια λίστα όσων δεν έζησε, προσπαθώντας να προλάβει μικρές τρέλες, μεγάλα όνειρα και συγκινητικές στιγμές πριν χαθεί η μνήμη της. Η συγγραφέας συνδέει την τραγωδία με την κωμωδία, αναδεικνύοντας φόβο, απώλεια ταυτότητας και προσωπικότητας με αυθορμητισμό και ειλικρίνεια. Με σαρκασμό αλλά και τρυφερότητα, η παράσταση φωτίζει τη δύναμη του ανθρώπινου πνεύματος, την αξία των σχέσεων και την ανάγκη να ζήσουμε κάθε στιγμή με πλήρη επίγνωση και αξιοπρέπεια.
