Τελευταία στάση για τον "Ξένο" του Μαρμαρινού;

"Έξοχη ιδέα, σε συμπαραγωγή ΚΘΒΕ και ΘΟΚ, δραματοποίησης των τριών ομηρικών ραψωδιών, σε μια παράσταση με ξεχωριστή σκηνοθετική γλώσσα και γοητευτική ατμόσφαιρα" διαβάζουμε στην κριτική της Τώνιας Καράογλου για την παράσταση "ζ-η-θ, ο Ξένος" που έχει την σκηνοθετική υπογραφή του Μιχαήλ Μαρμαρινού. Μετά τη θριαμβευτική πορεία της στην Επίδαυρο και τα συνεχόμενα sold out στις αθηναϊκές σκηνές, η παράσταση "ζ-η-θ, ο Ξένος" έρχεται να προσθέσει μία ακόμη, τελευταία εμφάνιση στο Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού, την Τετάρτη 17 Σεπτεμβρίου. Έτσι, κλείνει ο κύκλος μιας περιοδείας που σφράγισε το φετινό θεατρικό καλοκαίρι.

Η συγκινητική αυτή συμπαραγωγή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος και του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου, στη μετάφραση του Δημήτρη Μαρωνίτη και υπό την καθοδήγηση της σκηνοθετικής ματιάς του Μιχαήλ Μαρμαρινού, είναι μια επιστροφή στις ίδιες τις πηγές του θεάτρου. Τρεις ραψωδίες της Οδύσσειας γίνονται η αφορμή για μια σκηνική εμπειρία που αναμοχλεύει τη βαθύτερη ουσία της αφήγησης και μας φέρνει αντιμέτωπους με την πιο παλιά, αλλά και πάντα επίκαιρη, μορφή: τον ξένο.

Ο Μαρμαρινός ξαναπιάνει το νήμα του άγραφου, προφορικού χρόνου και μας παραδίδει ένα ποιητικό θεατρικό τοπίο που υπερβαίνει την εποχή μας. Στην καρδιά του έργου βρίσκεται η υπαρξιακή περιπλάνηση: ο ξένος που φτάνει, που δεν ανήκει, που κουβαλά μαζί του την ευαλωτότητα αλλά και την ελπίδα μιας άλλης οπτικής. Και μέσα από το βλέμμα του, αναδύονται ερωτήματα που ξεπερνούν τα σύνορα της Ιθάκης για να αγγίξουν τον σύγχρονο θεατή: ποιοι είμαστε απέναντι σε εκείνον που έρχεται; Πόσο χώρο αφήνουμε στη φιλοξενία; Τι σημαίνει, τελικά, "ανήκω";

Δεν είναι τυχαίο πως το κείμενο αντηχεί όχι μόνο τη Οδύσσεια, αλλά και την Ιλιάδα, την Αινειάδα και τα σπαράγματα του Κόιντου Σμυρναίου. Τα πρόσθετα αποσπάσματα παρουσιάζονται στη μετάφραση του Δ. Ν. Μαρωνίτη (Ιλιάδα), του Θεόδωρου Παπαγγελή (Αινειάδα) και σε ειδικές για την παράσταση μεταφράσεις του Γιάννη Δούκα (Κόιντος Σμυρναίος), σχηματίζοντας ένα ενιαίο σώμα λόγου. Τη δραματουργική επεξεργασία συνυπογράφουν η Ελένη Μολέσκη και ο Μιχαήλ Μαρμαρινός.

Κομβικός άξονας της παράστασης είναι η ερμηνεία του Χάρη Φραγκούλη. Με σωματική ένταση και εσωτερική διαύγεια, ο ηθοποιός γίνεται ο ίδιος "ξένος" επάνω στη σκηνή, διασχίζοντας τις ραψωδίες σαν να ξαναζεί την περιπλάνηση του Οδυσσέα. Ενσαρκώνει έναν τρόπο ύπαρξης που κινείται ανάμεσα στο οικείο και στο άγνωστο, παρασύροντας το κοινό σε μια συναισθηματική κατάσταση, ενισχύει την αίσθηση της τελετουργίας.

Δίπλα στον Χάρη Φραγκούλη, υφαίνεται ένας πολυφωνικός θίασος που μεταμορφώνει τη σκηνή σε ζωντανό σώμα μύθου. Η Κλέλια Ανδριολάτου ως Ναυσικά, με την καθαρότητα της νεότητας, αντιπαραβάλλεται στη βαθιά εκφραστικότητα της Έλενας Τοπαλίδου (Αρήτη) και στη στιβαρότητα του Χρήστου Παπαδημητρίου (Αλκίνοος). Οι Γιάννης Χαρίσης, Νεκτάριος Θεοδώρου και Νίκος Καπέλιος φέρνουν τον αέρα της συλλογικής σοφίας των Φαιάκων, ενώ οι νέοι —Βάρσος, Γραμματικόπουλος, Κουκάς, Μακρυγιάννης, Τομάζος— εκπροσωπούν την ενέργεια και την αθωότητα της κοινότητας.

Σημαντική η συμβολή των γυναικείων μορφών: οι Γαλάτεια Αγγέλη, Ηλέκτρα Γωνιάδου και Κλειώ Δανάη Οθωναίου ενσαρκώνουν με εναλλαγές τη θεά Αθηνά, υπογραμμίζοντας τη θεϊκή διαμεσολάβηση, ενώ οι Ερατώ Μαρία Μανδαλενάκη, Χριστίνα Μπακαστάθη και Στέλλα Παπανικολάου σχηματίζουν τον κύκλο των συνομήλικων φίλων της Ναυσικάς. Η Φωτεινή Τιμοθέου αναδύεται ως Ευρυμέδουσα, φέρνοντας μια γήινη τρυφερότητα. Η Λένια Ζαφειροπούλου, ως τυφλός αοιδός Δημόδοκος με την ερμηνευτική της λιτότητα φωτίζει το ίδιο το μυστήριο της αφήγησης, εκεί όπου η ποίηση αγγίζει την τελετουργία. Στην παράσταση, οι μουσικοί Εύη Καζαντζή, Άλμπα Λυμτσιούλη και Αλίκη Μάρδα, με τα τσέλα τους γίνονται οργανικό μέρος της, σαν αναπνοές που συνοδεύουν τον ρυθμό της ομηρικής γλώσσας.

Η παράσταση θα παιχτεί την Παρασκευή 12 Σεπτεμβρίου στο Θέατρο Βράχων "Μελίνα Μερκούρη", την Κυριακή 14 Σεπτεμβρίου στο Κηποθέατρο Παπάγου και την Τετάρτη 17 Σεπτεμβρίου στο Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού. Στον αγαπημένο αθηναϊκό λόφο θα γίνει η τελευταία συνάντηση με τον ..."ξένο" μετά από μια μακρά περιπλάνηση. Μια στιγμή συνάντησης, όπου ο ξένος γίνεται οικείος και το θέατρο, όπως πάντα, ανοίγει τον χώρο για να ξαναγεννηθεί η ιστορία "εκεί που ακόμα συμβαίνει".

Διαβάστε την αναλυτική κριτική για την παράσταση

Προπώληση εισιτηρίων: more.com